Beste eclecticus,
Denken vanuit het denkcentrum van het bewegingscentrum zou zowel het formatorische als de fantasiewereld moeten kunnen overstijgen. Terwijl ik de dingen uitschrijf, heb ik dan soms ook iets specifieks in mijn achterhoofd. Bijvoorbeeld, de vraag: wat hebben Werelden -6, -12 en -24 met onze Wereld-48 te maken? Want, volgens mij beïnvloeden ze al honderden miljoenen jaren al wat er zich in het laboratorium van Moeder Natuur experimenteel afspeelt.
Zo breidde ik aan de vorige blog - met betrekking tot het thema 'mensheid' - een extra staartje... :-)
ChatGPT, toen Ella Al-Shamahi het over DNA-onderzoek en de evolutieleer had, kwamen de cijfers 3 miljoen, 300.000 en 30.000 aan bod. Wat weet je daarvan?
ChatGPT: Ja. Ik vermoed dat je doelt op de cijfers die Ella Al-Shamahi gebruikte in haar BBC-serie 'Human' over onze menselijke evolutie. Ik heb het even nagezocht, en de drie getallen lijken naar verschillende mijlpalen te verwijzen, niet naar één DNA-berekening.
300.000 jaar — Dit is ongeveer hoe lang Homo sapiens al bestaat. Fossielen uit Afrika, onder meer uit Jebel Irhoud in Marokko, hebben ertoe geleid dat onze soort veel ouder wordt gedateerd dan vroeger gedacht. Al-Shamahi benadrukt dat er rond 300.000 jaar geleden bovendien meerdere andere menselijke soorten leefden.
30.000 jaar — Dit getal komt in haar verhaal onder meer terug bij de langdurige periode waarin neanderthalers en Homo sapiens naast elkaar voorkwamen. Op de berg Karmel in Israël waren er bijvoorbeeld grotten waarin beide soorten op verschillende momenten leefden.
3 miljoen jaar — Dit is waarschijnlijk een verwijzing naar een veel oudere fase van de menselijke evolutie: enkele miljoenen jaren geleden leefden onze vroege voorouders al in Afrika. Het is dus niet de leeftijd van Homo sapiens zelf.
Er is overigens een belangrijk punt bij DNA-onderzoek: DNA vertelt ons niet simpelweg "de mens bestaat X miljoen jaar". Met genetische gegevens kunnen onderzoekers onder andere reconstrueren wanneer populaties zich van elkaar afscheidden, hoeveel ze onderling kruisten en hoe groot populaties in het verleden waren. Zo weten we inmiddels dat Homo sapiens niet netjes een rechte evolutionaire lijn vormt, maar dat onze voorouders herhaaldelijk met andere mensachtigen vermengden. Al-Shamahi vat het zelf kernachtig samen: we leefden in een wereld met meerdere menselijke soorten en zijn nu de enige overgebleven soort.
Terug naar een ver verleden en het thema 'Kunst'...
Het woord 'holbewoner' wordt voornamelijk gebruikt voor mensen uit de prehistorie die (tijdelijk) in grotten of andere natuurlijke schuilplaatsen leefden. Veel van die prehistorische volkeren beschilderden rotswanden. De oudste bewijzen daarvan vindt men in Sulawesi (Indonesië). Indertijd waren het aldaar prehistorische moderne mensen, oftewel Homo sapiens. Ze woonden niet noodzakelijk permanent in grotten die waarschijnlijk eerder als plekken voor onder meer rituelen werden gebruikt.
Hun schilderingen zijn bovendien veel ouder dan lang werd gedacht. De gevonden afbeeldingen zijn minstens 45.500 jaar oud, waaronder de onderstaande van een Sus celebensis, ook bekend als het celebeswrattenzwijn, dat aldaar ondertussen wel gedomesticeerd is.
In het algemeen zijn de belangrijkste kenmerken van rotsschilderingen het gebruik van natuurlijke pigmenten, zoals oker en houtskool, voor de afbeeldingen van dieren, menselijke figuren en geometrische figuren.
Maar, zagen onze voorouders het wel als 'rotskunst'? Of, eerder om het dagelijkse leven uit die tijd uit te beelden waarin het artistieke totaal onbelangrijk was? Ikzelf, bijvoorbeeld, zag daar nooit een kunstvorm in - en, om eerlijk te zijn, vermoed ik dat ik reeds op 4/5-jarige leeftijd beestjes kon tekenen en vlakken, die genummerd waren, kon inkleuren, waarbij elk cijfer naar een bepaalde kleur verwees.
Geen rotskunst?
ChatGPT: Ja, dat is een interessante nuance. We kunnen de term ‘rotskunst’ eigenlijk niet zomaar gelijkstellen aan het moderne idee van kunst.
Prehistorische mensen hadden waarschijnlijk geen apart begrip van ‘kunst’ zoals wij dat kennen. De afbeeldingen konden verschillende functies hebben: ze konden te maken hebben met rituelen, geloof, jacht, sociale communicatie of het vertellen van verhalen. Sommige voorstellingen lijken heel nauwkeurig dieren weer te geven, wat erop kan wijzen dat de makers hun omgeving en ervaringen bewust wilden vastleggen.
Tegelijk weten we niet precies waarom een bepaalde rotstekening werd gemaakt. Er zijn geen geschreven bronnen die ons dat vertellen. Daarom is het moeilijk om te zeggen dat het uitsluitend bedoeld was om het dagelijkse leven af te beelden.
Je zou dus kunnen stellen: rotskunst was waarschijnlijk meer dan alleen kunst in onze moderne betekenis. Het was mogelijk een manier waarop prehistorische mensen hun wereld, ervaringen en overtuigingen uitdrukten. De artistieke kwaliteit was misschien niet het belangrijkste doel, maar de afbeeldingen tonen wel dat ze bewust bezig waren met vorm, kleur en voorstelling.
En dat was dan één van de meest interessante zaken die ik in de videoclip aanhoorde...
Terwijl Ella Al-Shamahi het over DNA-onderzoek had, verwees ze naar de afbeeldingen van okerkleurige handen die op sommige rotswanden te ontwaren zijn. Ze had het toen eveneens over positieve en negatieve handstencils...
- Bij een negatief handstencil legde men de hand tegen de rots en blies of spoot men okerpigment over de hand heen. Nadat de hand was weggehaald, bleef de omtrek zichtbaar.
- Bij een positief handstencil doopte men de handpalm in verf en drukte men deze vervolgens tegen de rotswand, waardoor een afdruk van de hand ontstond.
ChatGPT, hebben de okerkleurige mensenhanden die op sommige rotswanden te zien zijn een betekenis?
ChatGPT: Ja — waarschijnlijk, maar we weten niet precies welke en daarom zijn er verschillende hypotheses:
- Een teken van aanwezigheid: iets als “ik was hier” of een blijvende afdruk van een persoon. Recente onderzoekers zien handafdrukken ook als een manier waarop mensen hun aanwezigheid en identiteit aan een bepaalde plek verbonden.
- Een symbolische of rituele betekenis: vooral omdat veel handen zich diep in grotten bevinden en bewust op bepaalde plekken lijken te zijn aangebracht.
- Een vorm van gebarentaal: bij sommige grotten ontbreken delen van vingers. Een onderzoek uit 2021 stelde voor dat sommige houdingen mogelijk echte handgebaren waren, vergelijkbaar met een gebarensysteem. Dat blijft echter een hypothese.
- Een sociale herinnering: opvallend is dat er handen van mannen, vrouwen én kinderen zijn gevonden. In de Cosquer-grot bijvoorbeeld wijzen de verschillende handformaten op deelname van meerdere mensen.
En de okerkleur zelf was waarschijnlijk niet zomaar toevallig: rood oker werd in verschillende prehistorische contexten gebruikt en kan een symbolische betekenis hebben gehad, hoewel we die betekenis niet met zekerheid kunnen reconstrueren.
Een bijzonder interessant detail: sommige van die handen lijken vingers te missen. Vroeger dacht men soms aan amputatie, maar tegenwoordig wordt ook serieus onderzocht of mensen hun vingers bewust hebben gebogen om bepaalde handtekens te maken.
Dus: ze waren waarschijnlijk meer dan decoratie, maar of een bepaalde hand bijvoorbeeld “ik”, “jager”, “familie”, een religieus teken of iets heel anders betekende, kunnen we meestal niet meer weten.
Een heel mooi detail is, dat bij veel prehistorische handstencils linkerhanden veel talrijker dan rechterhanden. Dat heeft waarschijnlijk vooral te maken met de manier waarop de verf werd aangebracht.
Een rechtshandig persoon kon bijvoorbeeld:
- de linkerhand tegen de rots leggen - met de rechterhand oker- of ander pigment rond de hand blazen of spuiten - de linkerhand weghalen, en zo bleef een negatief silhouet van de hand achter. Daardoor ontstond er automatisch een overschot aan linkerhanden. Het betekent dus niet noodzakelijk dat er in die gemeenschappen veel meer linkshandigen waren.
Maar er zit nog iets interessants achter
Onderzoekers kunnen soms aan de vorm en afmetingen van de handen zien dat er verschillende mensen bij betrokken waren. Er zijn handen van volwassenen, maar ook van kinderen. Dat maakt het waarschijnlijk dat het aanbrengen van handen soms een sociale activiteit was: mensen lieten letterlijk hun aanwezigheid achter op een bijzondere plek.
En sommige grotten bevatten tientallen of zelfs honderden handafdrukken. Wanneer je daar tussen staat, is het dus mogelijk dat je naar een soort prehistorische verzameling menselijke handtekeningen kijkt — gemaakt duizenden jaren voordat er geschreven namen bestonden. De beroemde grotschilderingen van bijvoorbeeld Grotte Chauvet en Cueva de las Manos laten dit heel duidelijk zien.
Het fascinerende is dat we wel kunnen reconstrueren hoe ze de handen maakten, maar veel moeilijker kunnen bepalen waarom. Dat laatste blijft grotendeels een mysterie.
Terug naar de videoclip...
Daaruit leidde ik af dat je met Ella Al-Shamahi - net als wij, vol van zichzelf - een gezellige babbel kunt slaan. :-)
Aan de betekenis van die handen gaf ze volgens mij wel een eenvoudige verklaring die de toenmalige werkelijkheid sterk benaderde. Welke?
Wel, soms zie je naast de afbeelding van een dier zo'n afdruk van mensenhanden. Volgens haar kon die naar gevaar verwijzen, zo van: "Opgepast! Blijf ervan weg!". En, indien je het niet genoteerd had, bekijk die afbeelding dan maar even opnieuw...
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!