Dossier Zelfkennis: En, ben jij bereid de Vierde Weg op te gaan?

Hoogstwaarschijnlijk één van de allerlaatste teksten over dat onderwerp… :-)
door Tsenne Kikke - dinsdag 16 juni 2026 16:37

Diogenes van Sinope zocht een mens, maar vond hem niet. Volgens het verhaal liep hij overdag met een brandende lamp rond, en zei: "Ik zoek een mens." Natuurlijk weten we niet aan welke voorwaarden men moest voldoen om volgens hem 'mens' te mogen worden genoemd. Alleszins had hij het niet over het gewone zoogdier mens.

Ook Gurdjieff zocht naar een 'mens', maar ook hij vond hem niet. Nochtans verschilde zijn 'zoektocht' sterk van die van Diogenes - want, hij maakte er zijn levenswerk van om honderden gewone mensen te onderwijzen. Onder hen vond men artsen, advocaten, wetenschappers, ingenieurs, maar ook kunstenaars, schrijvers, journalisten, musici, dansers, zakenmensen, lesbiennes en zo meer. Kortom: hij experimenteerde met eender welk menstype.

George Ivanovich Gurdjieff concentreerde zich dus niet op één sociale klasse of beroepsgroep: enkel tot mensen die zich tot zijn ideeën over bewustzijn en zelfontwikkeling aangetrokken voelden.

Natuurlijk waren velen onder hen 'dolle machines', die in hun leven bepaalde richtingen uitgingen, om dan iets later totaal andere kanten opgingen en nog iets later weeral andere kanten, enzovoorts. Anders gezegd: stervelingen, die voor zichzelf niet te vertrouwen waren...

Enkele van die bekende leerlingen en hun beroepen waren, onder andere:

P. D. Ouspensky: filosoof, wiskundige, schrijver.
Jeanne de Salzmann: danseres, pedagoge.
John G. Bennett: ingenieur, wetenschapper, schrijver.
A. R. Orage: journalist, redacteur, literair criticus.
Maurice Nicoll: psychiater, psycholoog.
Katherine Mansfield: schrijfster.
Thomas de Hartmann: componist.
Fritz Peters: schrijver.
Margaret Anderson: uitgever, redacteur.

Gurdjieff vond juist dat spiritueel werk niet beperkt moest blijven tot monniken of andere religieus ingestelde personen. Zijn zogenaamde 'Vierde Weg' was bedoeld voor mensen die midden in het gewone leven stonden en hun beroep bleven uitoefenen terwijl ze aan hun innerlijke Zelf werkten.

Dat verklaart waarom zijn kring relatief veel intellectuelen, kunstenaars en professionals aantrok, maar geen overheersende beroepsgroep kende. Zijn bekendste leerlingen speelden na zijn dood wel een centrale rol in het voortzetten van zijn werk; zijn werk, waarvan - vanwege al de diverse scholen en dus richtingen - in wezen - behalve de filosofie ervan - bijna niets is overgebleven.

Nu kan je best - indien je bereid bent Gurdjieff's raad op te volgen - zijn boeken bestuderen. Toegegeven: enerzijds zal het superinspanningen van jou vergen, maar anderzijds moet je jezelf de vraag stellen: "'Wil ik wel de Vierde Weg opgaan?".

Indien het niet doordrong: wil je in plaats van de eerste, tweede, of derde weg eerder de vierde opgaan? Zo ja: waarom?...

Nog anders gezegd: ben je dermate 'religieus' ingesteld?... Of, gewoonweg nieuwsgierig naar wat de Vierde Weg precies inhoudt? Bewandel dan gerust een tijdlang die Weg om met-ter-tijd voor jeZelf uit te kunnen maken of die jou wel degelijk op jouw weg voldoende inspireert. Uitproberen? :-)

Nota: 'Religieus', afgeleid van 'religare', hetgeen: 'opnieuw verbinden' betekent.

Late we Gurdjieff even zelf aan het woord laten...

Op het einde van zijn boek 'Beëlzebubs verhalen aan zijn kleinzoon', voegde Gurdjieff er enkele extra lezingen, aan toe. In het voorwoord ervan verklaarde hij de reden waarom hij - na zijn auto-ongeluk - zijn Instituut op een drastische wijze opdoekte. Toen ik het precies 50-tal jaar geleden voor de eerste keer las, begreep ik hem niet echt. Vandaag de dag, gebaseerd op eigen ervaringen, wel...

"Het was met een impuls van onuitsprekelijk verdriet en wanhoop dat ik gedwongen werd de beslissing te nemen om dit Instituut te liquideren, en ook alles wat georganiseerd en zorgvuldig voorbereid was voor de opening, het volgende jaar, van achttien vestigingen in verschillende landen - in het kort, om alles wat ik eerder had gecreëerd met bijna bovennatuurlijke inspanning op te geven - voornamelijk omdat ik ongeveer drie maanden na het genoemde ongeluk, toen het functioneren van mijn gebruikelijke denkvermogen min of meer was hersteld, hoewel mijn lichaam nog steeds behoorlijk machteloos was, besefte dat de poging om het bestaan van dit Instituut te behouden, in afwezigheid van echte mensen om me heen en de onmogelijkheid om, zonder mijn hulp, de enorme materiële middelen te verkrijgen die nodig waren, onvermijdelijk zou leiden tot een catastrofe die voor mij, op mijn oude dag, evenals voor velen die volledig van mij afhankelijk waren, zou resulteren in een toestand van half verhongerde 'vegetatie'.

De lezing dat ik voorstel toe te voegen als conclusie van deze eerste serie, werd meer dan eens gehouden gedurende het bestaan van het Instituut door mijn 'leerlingen van de eerste rang', zoals ze toen werden genoemd. Sommigen van hen, overigens, zoals later tot mijn oprechte spijt bleek, toonden van nature een aanleg voor de snelle transformatie van hun psyché in de psyché die "hasnamussiaans" werd genoemd — een aanleg die al snel evident en duidelijk waarneembaar werd voor alle min of meer normale mensen om hen heen wanneer, op het moment van de onvermijdelijke crisis — als gevolg van mijn ongeluk — in alles wat ik tot dan toe had bereikt, zij, "uit angst voor hun vel", dat wil zeggen, uit angst om hun persoonlijke welzijn te verliezen, dat ik overigens voor hen had gecreëerd, het gemeenschappelijke werk verlieten en, met hun staarten tussen de benen, terugkeerden naar hun kennels waar ze, profiterend van de kruimels die van mijn zogenaamde "ideetafel" vielen, openden wat ik hun "schachermacher werkplaatskraampjes" zou noemen en, met een geheim gevoel van hoop en misschien zelfs van vreugde over hun snelle en volledige bevrijding van mijn waakzame controle, begon ik van verschillende ongelukkige, naïeve mensen 'kandidaten voor krankzinnigengestichten' te maken.

Ik heb deze specifieke lezing gekozen omdat, toen ik voor het eerst de ideeën begon te verspreiden die ik in het leven van mensen wilde introduceren, deze speciaal hier in Europa werd samengesteld om te dienen als de inleiding of, zoals men zou kunnen zeggen, de 'drempel' naar de volledige serie lezingen, waarvan alleen de totaliteit duidelijk kan maken, op een voor iedereen toegankelijke manier, de noodzaak, en zelfs de onvermijdelijke verplichting, om de onveranderlijke waarheden die ik heb uitgelegd en vastgesteld in een halve eeuw van actief werk, dag en nacht, in praktijk te brengen, en ook om te bewijzen dat het daadwerkelijk mogelijk is deze waarheden te gebruiken voor het welzijn van mensen. Bovendien heb ik deze lezing gekozen omdat ik, toevallig aanwezig bij de grote bijeenkomst waar hij voor het laatst publiekelijk werd gelezen, er een toevoeging aan heb gedaan die volledig overeenkomt met de verborgen gedachte die de heer Beëlzebub zelf in zijn zogenaamde 'slotsamenspel' heeft geïntroduceerd, een toevoeging die, door die hoogste objectieve waarheid nogmaals te verlichten, naar mijn mening de lezer in staat zal stellen om deze waar te nemen en te assimileren zoals het betaamt een wezen dat beweert gemaakt te zijn naar het 'beeld van God'."

0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!