Deze interessante vraag werd tijdens de laatste bijeenkomst gesteld. Vooral interessant omdat het onderscheid tussen de oude muzikale/harmonische traditie en Gurdjieff's universele ontwikkelingswet inderdaad essentieel is.
ChatGPT: Ja, de Wet van Zeven was in de Oudheid bekend — maar dan wel met een belangrijke nuance. De kern van Gurdjieff's Wet van Zeven was in de Oudheid in verschillende vormen aanwezig, vooral in het Pythagoreïsche denken. Wat we echter níét kunnen aantonen, is dat de Oudheid de Wet van Zeven kende in precies de betekenis die Gurdjieff eraan gaf.
1. Wat Gurdjieff eraan toevoegde...
Bij Gurdjieff is de Wet van Zeven — of Wet van de Octaven — veel meer dan een muziektheorie. Hij stelde dat ieder proces zich volgens een bepaald patroon ontwikkelt: het verloopt niet rechtlijnig, maar kent momenten waarop de ontwikkeling afwijkt, vertraagt of een extra impuls nodig heeft. Dat laatste is voor Gurdjieff essentieel: de twee zogenaamde intervallen van de toonladder, zijnde: mi–fa en si–do, zijn plaatsen waar het proces niet vanzelf verdergaat. Er is een schok nodig om de ontwikkeling in de oorspronkelijke richting voort te zetten.
Dat algemene principe: "De werkelijkheid ontwikkelt zich volgens wetmatige verhoudingen en niet willekeurig" — is veel ouder dan Gurdjieff.
2. Bij de Pythagoreeërs vinden we een zeer duidelijke voorloper
Bij de Pythagoreeërs, vanaf ongeveer de 6e eeuw v.Chr., ontstond het idee dat getal, muziek en kosmos fundamenteel met elkaar verbonden zijn. Zij ontdekten bijvoorbeeld de eenvoudige verhoudingen:
2 : 1 → octaaf
3 : 2 → kwint
4 : 3 → kwart
Daarmee werd muziek iets meer dan kunst: zij werd een zichtbare/hoorbare uitdrukking van kosmische orde. De Pythagoreeërs trokken die gedachte vervolgens door naar de kosmos. De zogenaamde 'Harmonie der Sferen' verbond de bewegingen van de hemellichamen met muzikale verhoudingen. Dat komt opvallend dicht bij Gurdjieff's gedachte: dezelfde wetmatigheid die in muziek zichtbaar wordt, werkt ook buiten de muziek. En precies dat is ook wat Gurdjieff beweerde: de zeven-tonige toonladder is volgens hem een formule van een algemene kosmische wet, niet slechts een muzikaal verschijnsel.
3. Ook Plato kwam verrassend dichtbij
Bij Plato werd de kosmos eveneens als een harmonische structuur voorgesteld. In de 'Timaeus' zijn de verhoudingen van de kosmos verbonden met muzikale harmonieën; in de 'Harmonie der Sferen' wordt de kosmische orde als een soort muzikale orde voorgesteld.
Een moderne wetenschappelijke bespreking van Plato's kosmologie merkt zelfs op dat Plato de harmonie van de hemellichamen en de harmonie van de menselijke ziel als verwante structuren beschouwde: de microkosmos weerspiegelt de macrokosmos. Dat is een gedachte die binnen de Vierde Weg onmiddellijk herkenbaar is.
4. Maar hier moeten we oppassen - want, er is een groot verschil tussen:
Oudheid: De kosmos is volgens getal, verhouding en harmonie geordend - en...
Gurdjieff: Elk proces — kosmisch, biologisch, psychologisch of menselijk — ontwikkelt zich volgens de Wet van Zeven, met karakteristieke intervallen waarin een bijkomende impuls nodig is. Voor dat tweede hebben we geen betrouwbaar Oud-Grieks bewijs.
Er is bijvoorbeeld geen oude tekst waarin een Pythagoreeër zei: "Ieder proces verloopt als een octaaf en bij mi-fa en si-do is een externe shock noodzakelijk." Dat is een specifieke uitwerking van Gurdjieff.
5. En Gurdjieff zelf suggereert een veel oudere oorsprong...
Dit wordt interessant wanneer we kijken naar 'Op zoek naar het wonderbaarlijke'. Daar laat Gurdjieff volgens Ouspensky zeggen dat de zeven-tonige schaal de formule van een kosmische wet is die door 'oude scholen' werd ontdekt en op muziek werd toegepast. Maar dat is een claim binnen de Vierde Weg, geen historisch bewezen genealogie.
We kunnen dus drie niveaus onders
Oudheid Gurdjieff
- Getal beheerst de kosmos - Kosmische wetten beheersen alle processen
- Muzikale verhoudingen zijn kosmisch - De octaaf is een universeel ontwikkelingsprincipe
- Geen bekende schokken van mi-fa/si-do - Intervallen vereisen een extra impuls
- Word in Eclecticus vervolgd...
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!

- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!