De term 'entelechie' is ontwikkeld door Aristoteles, een leerling van Plato, die op zijn beurt een leerling van Socrates was. Volgens Aristoteles is entelechie de toestand waarin iets zijn doel of volledige potentieel heeft verwezenlijkt. Alles in de natuur heeft volgens hem een eigen doel (telos):
- Een eikel heeft de potentie om een eik te worden.
- De volgroeide eik is de entelechie van de eikel.
- Voor de mens is entelechie het volledig ontwikkelen van zijn (innerlijke) vermogens.
Hoewel Socrates het woord niet gebruikte, kun je wel een inhoudelijke overeenkomst zien. Socrates vond dat een mens zijn leven moet onderzoeken en deugdzaam moet leven. Zijn beroemde uitspraak "Het niet-onderzochte leven is niet waard geleefd te worden" drukt uit dat een mens zichzelf moet ontwikkelen door zelfkennis en wijsheid. Je zou daarom kunnen zeggen:
- Socrates: de mens moet streven naar wijsheid en deugd.
- Aristoteles: dat streven is onderdeel van het verwezenlijken van je menselijke natuur, oftewel jouw entelechie.
De link tussen Socrates en entelechie is dus indirect: het begrip is van Aristoteles, maar het idee van menselijke ontplooiing sluit aan bij Socrates' nadruk op zelfkennis en een deugdzaam leven.
Zo bestaat er in de leerstellingen van Gurdjieff ook een soort van entelechie?
ChatGPT: Ja, er is een duidelijke verwantschap, al gebruikt George Gurdjieff het begrip entelechie niet als centraal filosofisch concept.
Bij Gurdjieff is de mens niet "af". Hij stelt dat de meeste mensen in een toestand van "slaap" leven: ze handelen automatisch, zonder een stabiel, bewust centrum. Het doel van zijn leer – de Vierde Weg – is het ontwikkelen van werkelijk bewustzijn en een standvastige, onveranderlijke "Ik".
Dat vertoont overeenkomsten met Aristoteles' entelechie:
- Bij Aristoteles heeft ieder wezen een aangeboren potentieel dat tot voltooiing kan komen.
- Bij Gurdjieff bezit de mens het potentieel om een hoger niveau van bewustzijn en innerlijke eenheid te bereiken, maar dat gebeurt niet vanzelf; het vraagt bewuste inspanning en innerlijk werk.
Er is echter ook een belangrijk verschil:
- Voor Aristoteles is de ontwikkeling naar de eigen natuur een natuurlijke tendens, mits de omstandigheden gunstig zijn.
- Voor Gurdjieff is die ontwikkeling juist uitzonderlijk. De mens kan zijn hele leven doorbrengen zonder ooit zijn hogere mogelijkheden te verwezenlijken. Er is geen garantie dat iemands potentieel werkelijkheid wordt.
Sommige latere interpreten van Gurdjieff gebruiken daarom woorden als zelfverwerkelijking, essentie of zelfs entelechie om zijn ideeën te beschrijven. Dat is een interpretatie, geen term die Gurdjieff zelf systematisch hanteerde.
Je zou het zo kunnen samenvatten:
- Aristoteles: entelechie = de verwezenlijking van de eigen natuur.
- Gurdjieff: de mens heeft een hogere mogelijkheid, maar moet die door bewust innerlijk werk actief realiseren.
In die zin kun je zeggen dat Gurdjieffs leer een spirituele variant biedt op het idee dat de mens een nog ongerealiseerd potentieel in zich meedraagt, ook al is de filosofische achtergrond anders.
Nota: Vreemd is dat ChatGTP niet het verband tussen 'entelechie' en de 'gekleurdheid van de planeten' legde... Anderzijds waren er niet al te veel redenen om daarop verder in te gaan. Doe jij dat maar, indien je daar zin in hebt. :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!