De allereerste dieren hadden geen seks dat de evolutie miljoenen jaren lang afremde

Auteur
Tsenne Kikke

Geplaatst op
vrijdag 12 juni 2026 15:23

Radiometrische dateringen wezen uit dat de Aarde 4,57 miljard jaar geleden is ontstaan en het leven maximaal 1 miljard jaar daarna. Sinds het ontstaan van dat leven is de aardatmosfeer geleidelijk zuurstofrijk geworden, waardoor een beschermende ozonlaag kon ontstaan en zich aerobe organismen konden ontwikkelen.

De eerste dieren verschenen tussen de 635 miljoen en 539 miljoen jaar geleden. Sommige van deze wezens, waaronder Fractofusus, bereikten een hoogte van wel twee meter, hoewel de meesten veel kleiner waren. Anders gezegd: indien er een schepper bij gemoeid was heeft hij/zij/het er lang over gedaan. Bovendien stond de evolutionaire klok daarna veertien miljoen jaar lang vrijwel stil. En, onderzoekers van de Cambridge Universiteit denken nu te weten waarom: de vroegste dieren hadden simpelweg geen seks.

Ook zagen ze er niet uit als de dieren die we vandaag de dag kennen. Ze leken eerder op een soort varens die aan de zeebodem vastgehecht waren, en hadden blijkbaar geen mond, organen of het vermogen om te bewegen. Wetenschappers denken dat ze voedingsstoffen rechtstreeks uit het omringende zeewater opnamen. Toch waren het wel degelijk dieren, beweerde Emily Mitchell, hoofdauteur van deze studie.

“Ten eerste zijn ze in gesteenten gevonden die alleen in heel diep water kunnen worden gevormd, dus weten we dat het geen planten of algen konden zijn. Ten tweede heeft recent onderzoek naar hoe ze groeiden en zich ontwikkelden aangetoond dat de manier waarop alleen met dieren consistent is.”

Oké goed, het waren dieren. Maar varens kunnen geen seks hebben. Uit fossielen die Mitchell met haar collega Andrea Manica bestudeerde, bleek dat die dieren zich via stolonen voortplantten. Stolonen, ook wel uitlopers genoemd, zijn horizontale stengels die over de grond kruipen, waarop genetisch identieke klonen van de moeder groeien. Deze tactiek bestaat vandaag de dag nog altijd. De aardbeiplant plant zich bijvoorbeeld op deze manier voort. En, dieren die stolonen vormen, zijn onder meer mosdiertjes, hydroïdpoliepen en koralen.

Een rem op de evolutie

Mitchell en Manica ontdekten dat deze voortplantingswijze voor de dynamiek van de hele gemeenschap vergaande gevolgen had. Organismen, die via stolonen verbonden blijven, delen voedingsstoffen onderling. Een kloon op een voedselarme plek krijgt hulp van een kloon op een betere locatie. Het gevolg is dat individuen van dezelfde soort nauwelijks met elkaar moesten concurreren.

Concurrentie treedt pas op tussen de cluster netwerken onderling en dat gebeurt op veel grotere afstanden dan de concurrentie tussen verschillende soorten. De onderzoekers noemden dit verschijnsel 'heteromyopie': de dominante soort is als het ware bijziend en kan niet alle gunstige plekken bereiken. Zwakkere soorten kunnen zich ongehinderd in de open ruimten vestigen.

Het resultaat is een soort evolutionaire windstilte. De dominante soort zit te vast aan zijn cluster netwerk om overal te komen, de zwakkere soorten hebben vrij spel op de restplekken en niemand staat onder echte selectiedruk om te veranderen. Dat verklaart waarom er veertien miljoen jaar lang nauwelijks nieuwe diersoorten verschenen.

Stress als trigger voor seks

Dit klinkt allemaal heel vreedzaam. Waarom is seks dan ontstaan? De onderzoekers hebben een antwoord op die vraag...

De vroegste dierengemeenschappen leefden in de stabiele diepzee, waar verstoringen zeldzaam waren. Toen het leven zich naar ondieper en ruiger water verplaatste, kwam daar verandering in. Dat ging gepaard met de nodige dosis stress. We weten al dat hedendaagse sponzen en neteldieren in zulke instabiele omstandigheden van aseksuele naar seksuele voortplanting verschuiven. De dieren uit dit verre verleden konden dit vermoedelijk ook, maar ze deden het niet zolang het niet nodig was.

Zodra de seksuele voortplanting de overhand kreeg, konden larven met de stroming meereizen en zich op grotere afstanden vestigen. De ruimtelijke bescherming die de cluster netwerken hadden geboden, viel daardoor weg. Het gevolg was: toegenomen concurrentie en een hogere selectiedruk. Opeens ontstonden er zo talloze nieuwe soorten, in de zogeheten 'Tweede Golf' van Ediacara-diversificatie, die uiteindelijk de baan vrijmaakte voor de bekendere Cambrische explosie, waarin bijna alle moderne diergroepen ontstonden.

Dit was allemaal niet zo voor de hand liggend. Seks is leuk, maar het nadeel is dat je maar de helft van je genen doorgeeft. Als je geen partner vindt, wordt dat gereduceerd tot nul. “Als het leven fijn en makkelijk is, is het prima om niet veel aan seksuele voortplanting te doen. Pas wanneer er druk is, moet je je aanpassen”, besloot Mitchell.

Bron: Scientias

Geen rib, maar een uitloper...

In Genesis staat vermeld hoe God de eerste mens uit het stof van de aarde vormde en hem leven inblies. Om Adam een passende metgezel te geven, werd hij eerst in een diepe slaap gebracht, waarna Eva uit een uitloper verscheen. Opdat ze een zelfstandig bestaan zou kunnen leiden werd die uitloper - net als een pulserende navelstreng - doorgeknipt... Nu weet je waarom Eva een navel had en Adam niet... Men zegge het voort! :-)

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!