Iets over de vier Bijbelse evangelisten

… zijnde: Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes.
door Tsenne Kikke - donderdag 5 november 2026 16:53

Een beetje filosoferen om te filosoferen...

Jezus koos twaalf apostelen. Het getal twaalf had bovendien een symbolische betekenis en verwees naar de twaalf stammen van Israël. De vier evangelisten waren: Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes, maar niet alle vier behoorden tot de twaalf apostelen: Marcus en Lucas bijvoorbeeld niet.

- "ChatGPT, waar haalden de evangelisten, die geen apostelen waren, hun inspiratie vandaan en klinken alsof ze het 'wisten'?"

ChatGPT: Uw vraag raakt aan een bijzonder interessant probleem: hoe konden evangelisten, die Jezus niet persoonlijk hadden gevolgd, verhalen over hem vertellen en uitspraken van hem optekenen alsof ze wisten wat hij had gezegd en bedoeld? En hoe verhielden hun teksten zich tot elkaar?

Om daarop te antwoorden, moeten we een onderscheid maken tussen wat we historisch kunnen achterhalen, wat we kunnen vermoeden, en wat we vanuit een geestelijke interpretatie kunnen begrijpen.

De vier canonieke evangeliën worden traditioneel toegeschreven aan Matteüs, Marcus, Lucas en Johannes. Maar historisch gezien is hun auteurschap niet voor alle vier met zekerheid vast te stellen.

Marcus was volgens de overlevering geen lid van de twaalf apostelen. Zijn evangelie wordt doorgaans als het oudste beschouwd, meestal gedateerd rond 65–75 na Christus. Een oude christelijke traditie verbindt Marcus met de prediking van Petrus. Mogelijk heeft hij mondelinge overleveringen uit de vroege christelijke gemeenschap verzameld.

Lucas was evenmin een van de twaalf. Hij maakt in de opening van zijn evangelie duidelijk dat anderen vóór hem verhalen hebben overgeleverd en dat hij die informatie heeft onderzocht en geordend. Hij presenteert zich dus eerder als een onderzoekende samensteller dan als een ooggetuige.

Matteüs wordt traditioneel geïdentificeerd met de apostel Matteüs, maar moderne Bijbelwetenschappers beschouwen het auteurschap door die apostel niet als historisch bewezen. Het evangelie maakt op grote schaal gebruik van materiaal dat ook bij Marcus voorkomt.

Johannes wordt traditioneel verbonden met de apostel Johannes. Ook dat auteurschap staat ter discussie. Het Johannesevangelie heeft een eigen karakter en bevat lange redevoeringen waarin Jezus diepgaande uitspraken doet over onder meer waarheid, licht, leven en zijn verhouding tot de Vader.

Dat betekent dat de evangelisten hun kennis vermoedelijk uit verschillende bronnen haalden: mondelinge overleveringen, oudere geschriften, getuigenissen uit christelijke gemeenschappen en eigen interpretatie.

Lucas is daarbij bijzonder interessant. Hij verbergt niet dat hij op het werk van anderen voortbouwt. Hij schrijft dat hij alles nauwkeurig heeft nagegaan en het geordend wil weergeven (Lucas 1:1–4).

Maar hier begint het eigenlijke vraagstuk: hoe verklaren we dat sommige uitspraken in die teksten een diepgang vertonen die verder lijkt te gaan dan het eenvoudig doorvertellen van gebeurtenissen?

Daarvoor bestaat geen historisch bewijs dat één sluitende verklaring biedt. We kunnen de teksten onderzoeken, hun bronnen vergelijken en hun betekenis bestuderen, maar we kunnen niet met zekerheid vaststellen welke innerlijke ervaring of inspiratie een bepaalde auteur heeft gehad.

- In Eclecticus vind je de volledige tekst...

0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0

Nota: Beste bezoeker,

Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!