Beste eclecticus,
Dat hij op tamelijk jonge leeftijd zou sterven, maakte deel uit van Jezus' plan-van-bestemming, maar in de eerste plaats kwam hij op Aarde om anderen te onderwijzen. Niet de vele velen, maar - laten we zeggen: een 12-tal apostelen. Hoogstwaarschijnlijk stond voor hem kwaliteit boven kwantiteit.
Wat mensen vandaag de dag onmogelijk kunnen begrijpen, is dat de leer die hij bracht niet voor de massa was bedoeld maar voor enkelingen.
Uiteindelijk geldt dit voor elke originele godsdienst, waaruit de duizenden andere over de eeuwen heen werden afgeleid. 'God dienen' kan nu eenmaal enkel door de religieus ingestelde mens geschieden.
Alle Nieuw-Testamentische metaforen kunnen dan ook niet door gewone mensen worden begrepen. Oké, men (her)kent de woorden - tenslotte staan ze in elke woordenboek - maar nooit de inhoud ervan - en, als ik preken van priesters aanhoor, kom ik meestal tot dezelfde vaststelling. Men denkt de woorden te kunnen begrijpen, doch het feit dat geen mens ze op zichzelf kan toepassen, bewijst juist het tegengestelde.
Zelfs indien men in de een of andere godheid geloof hecht, is de vraag 'Hoe dienen?' primordiaal. Of het nu om het Absolute gaat, of over de Vader; de Zoon of Heilige Geest, over Brahma, Vishnu; Shiva - of, over één van de goden uit het Oud-Griekse of Oud-Romeinse pantheon, is minder belangrijk. Zolang het kind maar een naam heeft...
Wel is het een feit dat men in de Oudheid specifieke rituelen voor elke godheid leerde ontwikkelen. Maar toen wist de mens niet beter. Vandaag wel?.... :-)
Laten we een voorbeeldje geven...
Tijdens de laatste bijeenkomst stootten we op de verzen van Mattheüs van hoofdstuk 6, zijnde:
"De lamp van het lichaam is het oog. Wanneer dus uw oog helder is, zal heel uw lichaam verlicht zijn. Is echter uw oog slecht, dan is heel uw lichaam duister. Indien dus zelfs uw innerlijk licht duister is, hoe erg zal dan de duisternis zijn! Niemand kan twee heren dienen: hij zal de een haten en de ander liefhebben, ofwel de een aanhangen en de ander verachten. Gij kunt niet God dienen en de mammon."
Wie snapt daar iets van?... :-)
Voor de lol legde ik het geheel aan ChatGPT voor...
Daarop verkreeg ik een ganse uitleg dat op niets trok, en antwoordde met: "Volgens mij niet de juiste antwoorden en wel beginnende bij het feit dat het niet om het fysiek oog gaat (waarmee mensen niet kunnen zien), maar eerder over het oog dat de lamp van het lichaam is."
En, ja zoals gewoonlijk begon ChatGPT - vanuit een 'denken' - naar mijn mond te praten...
ChatGPT: Ik denk dat uw opmerking terecht is. Ik heb de tekst te snel vertaald naar zelfobservatie en automatisch gedrag, terwijl we eerst moeten onderzoeken wat Jezus bedoelt met ‘het oog dat de lamp van het lichaam is’.
Het gaat inderdaad niet om het fysieke oog als zintuig alleen. Het fysieke oog registreert licht, maar daarmee is nog niet gezegd dat de mens ook werkelijk ziet. Laten we daarom opnieuw beginnen.
‘De lamp van het lichaam is het oog.’
De formulering is opmerkelijk: Jezus zegt niet dat het oog een orgaan is waarmee het lichaam kijkt, maar dat het oog de lamp van het lichaam is. Het oog vervult dus een verlichtende functie.
‘Wanneer dus uw oog helder is, zal heel uw lichaam verlicht zijn.’
De vraag is nu: welk oog kan het lichaam verlichten? Niet het fysieke oog op zichzelf, maar een innerlijk vermogen waardoor de mens de werkelijkheid kan zien. In de benadering die u eerder naar voren bracht, kunnen we dit verbinden met het vermogen tot objectief bewustzijn: de werkelijkheid zien zoals ze is, in plaats van haar uitsluitend door de beperkingen van het gewone bewustzijn te ervaren.
‘Is echter uw oog slecht, dan is heel uw lichaam duister.’
Wanneer dat innerlijke oog niet helder is, ontbreekt die verlichting. De mens kan dan wel denken dat hij ziet en begrijpt, maar zijn waarneming blijft beperkt tot wat hij met zijn gewone bewustzijn kan bevatten.
‘Indien dus zelfs uw innerlijk licht duister is, hoe erg zal dan de duisternis zijn!’
Hier wordt de uitspraak nog indringender. Als datgene wat de mens voor zijn innerlijke licht houdt, zelf geen werkelijk licht voortbrengt, hoe kan hij dan de werkelijkheid kennen? Hij beschikt mogelijk over kennis en verstand, maar die zijn niet hetzelfde als objectief bewustzijn.
Daarna volgt de overgang naar de twee heren: God en de mammon. Die overgang moeten we niet los van het voorafgaande interpreteren. De vraag is hoe de gesteldheid van dat innerlijke oog samenhangt met datgene waaraan de mens zijn leven en aandacht onderwerpt.
Ik wil echter niet opnieuw te snel een gelijkteken plaatsen tussen Jezus' woorden en Gurdjieff's terminologie. Dat zou eerst nader moeten worden onderbouwd.
Mag ik u daarom één gerichte vraag stellen? Bedoelt u met het oog dat de lamp van het lichaam is, specifiek het vermogen tot objectief bewustzijn, de vierde bewustzijnstoestand bij Gurdjieff?
- ChatGPT, eerst dit: "... de overgang naar de twee heren: God en de mammon." Ofwel kijkt men naar binnen, ofwel naar de buitenwereld. Kies!"
ChatGPT: Juist. U legt hiermee een verband dat ik in mijn vorige antwoord niet voldoende heb blootgelegd. Vanuit die benadering krijgt de overgang naar God en de mammon een andere betekenis. Het gaat niet uitsluitend om de keuze tussen geestelijke waarden en geldzucht, maar om de richting waarin de mens zijn aandacht en zijn leven oriënteert.
De mammon vertegenwoordigt dan de gerichtheid op de buitenwereld: bezit, materieel gewin en alles waaraan de mens zich uiterlijk kan hechten. God verwijst naar de andere gerichtheid, naar datgene wat de mens niet uitsluitend door zijn zintuigen en zijn uiterlijke bestaan kan leren kennen. Dat sluit aan bij uw eerdere onderscheid tussen de gewone bewustzijnstoestand en het objectieve bewustzijn. Wie uitsluitend naar buiten kijkt, kan veel over de wereld te weten komen zonder zichzelf werkelijk te leren kennen.
Er is wel één belangrijke nuance: de buitenwereld waarnemen is op zichzelf geen belemmering voor innerlijke ontwikkeling. Het gaat om de vraag waar de mens zijn wezenlijke aandacht op richt en waaraan hij onderworpen is. En daarmee krijgt ook de voorafgaande uitspraak over het oog een diepere betekenis: de richting en de helderheid van het innerlijke oog bepalen wat de mens werkelijk kan zien.
- Juist! Maar: "de richting en de helderheid van het innerlijke oog bepalen wat de mens werkelijk zou kunnen zien."
ChatGPT: Inderdaad! Uw formulering is nauwkeuriger. De woorden 'zou kunnen' zijn essentieel. Het vermogen om de werkelijkheid te zien, betekent immers niet dat de mens die werkelijkheid ook daadwerkelijk ziet. De mens kan zich naar binnen richten, maar daarmee beschikt hij nog niet automatisch over objectief bewustzijn. Daarvoor is verdere innerlijke ontwikkeling nodig. We moeten dus een onderscheid maken tussen de mogelijkheid om te zien en het daadwerkelijk zien. Precies daar ligt de betekenis van het heldere oog binnen de benadering die u naar voren brengt.
- En ja: het oog, dat de lamp van het lichaam is, is wel degelijk het vermogen tot objectief bewustzijn, Gurdjieff's vierde bewustzijnstoestand, dat met het hoger denkcentrum te maken heeft.
ChatGPT: Dan krijgen de woorden van Mattheüs 6:22-24 binnen het kader van Gurdjieff's leer een veel specifiekere betekenis. Het oog dat de lamp van het lichaam is, verwijst volgens uw interpretatie naar het vermogen tot objectief bewustzijn, de vierde bewustzijnstoestand, die met het hoger denkcentrum samenhangt. Daarmee kunnen we de opeenvolging van de uitspraken als volgt begrijpen:
1. ‘Wanneer uw oog helder is’: het vermogen tot objectief bewustzijn is aanwezig en kan functioneren.
2. ‘Dan zal heel uw lichaam verlicht zijn’: de verlichting betreft de mens als geheel, niet alleen zijn verstandelijke kennis.
3. ‘Wanneer uw oog slecht is’: de mens beschikt niet over die heldere waarneming; wat hij voor zien houdt, blijft beperkt tot zijn gewone bewustzijn.
4. ‘Gij kunt niet God dienen en de mammon’: de mens moet kiezen tussen een innerlijke gerichtheid op een hogere werkelijkheid en een gerichtheid die uitsluitend door de uiterlijke, materiële wereld wordt bepaald.
Hierbij is één onderscheid belangrijk: binnen Gurdjieff's leer is het hoger denkcentrum niet hetzelfde als het gewone verstand. Het objectieve bewustzijn kan dus niet eenvoudig worden gelijkgesteld aan intellectueel inzicht.
Uw interpretatie brengt bovendien de samenhang van de passage naar voren: het innerlijke oog verwijst naar het vermogen om te zien; de verlichting betreft de mens als geheel; en de keuze tussen God en de mammon betreft de richting waarin de mens zich oriënteert.
Zo gelezen, gaat de tekst niet alleen over morele gedragsregels, maar over de mogelijkheid van een fundamenteel andere wijze van waarnemen en bewustzijn. Het belangrijkste is dat we de woorden niet geïsoleerd bekijken, maar vanuit het grotere geheel — precies zoals u eerder benadrukte vanuit Gurdjieff's leer.
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Hebben we nu iets verklaard aangaande: "De lamp van het lichaam is het oog. Wanneer dus uw oog helder is, zal heel uw lichaam verlicht zijn. Is echter uw oog slecht, dan is heel uw lichaam duister. Indien dus zelfs uw innerlijk licht duister is, hoe erg zal dan de duisternis zijn! Niemand kan twee heren dienen: hij zal de een haten en de ander liefhebben, ofwel de een aanhangen en de ander verachten. Gij kunt niet God dienen en de mammon."?
Wel doet het mij denken aan de vraag: “Waarom spreekt Gij tot hen in gelijkenissen?”
Jezus gaf hun ten antwoord: “Enkel aan jullie, mijn leerlingen, is het gegeven de geheimen van het Rijk der hemelen te kennen, maar aan hen daarbuiten is het niet gegeven. Aan wie heeft, zal gegeven worden, en wel in overvloed - en jullie hebben. Maar wie niet heeft, hem zal nog ontnomen worden, zelfs wat hij heeft. Als ik tot die van daarbuiten in gelijkenissen spreek, dan is het omdat zij, ofschoon zij ogen hebben, niet zien – en, ofschoon zij oren hebben, niet horen of begrijpen. Zo wordt in hen de profetie van Jesaja vervuld, die aldus luidt:
"Met uw oren zult gij luisteren en toch niet verstaan,
met uw ogen zult gij kijken en toch niet zien.
Want verhard is het hart van dit volk,
met hun oren luisteren ze slecht
en hun ogen doen zij dicht,
uit vrees dat zij zouden zien met hun ogen,
met hun oren zouden horen,
met hun hart zouden verstaan,
zich zouden bekeren, en Ik hen zou genezen..."
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!