Dossier Zelfkennis: Over niet op de traditionele manier komen te overlijden

Anders gezegd: niet sterven al een hond.
door Tsenne Kikke - donderdag 3 september 2026 20:50

“The secret must be kept from all non-people;
the mystery must be hidden from all idiots.”

Omar Khayyam - 11th c. Sufi poet

In John Bennett's 'Talks on Beelzebub’s Tales' herinnert hij zich een nacht die hij doorbracht in Gurdjieff's appartement in Parijs, kort voor diens dood. Er was een typische bijeenkomst van studenten: onder hen Engelse, Amerikanen, Fransen, Grieken — meer dan vijftig mensen verzamelden zich in een klein appartement om samen met Gurdjieff te dineren en naar hem te luisteren.

Gurdjieff bracht een toost uit die in zijn eenvoud krachtig leek: “Iedereen moet een doel hebben. Als je geen doel hebt, ben je geen mens. Ik zal je een heel eenvoudig doel vertellen: een eerlijke dood sterven — niet te vergaan als een hond. Iedereen kan dit doel aannemen zonder te filosoferen.”

Bennett herinnert zich: “Zoals altijd, draait hij plotseling het gesprek naar een grap en binnen een minuut schudt de kamer van het lachen om een verhaal over de eigenaardigheden van de Engelsen. Maar de indruk blijft van de overweldigende ernst van onze menselijke situatie, van de keuze die ons voorligt tussen leven en dood."

Wat simpel lijkt, namelijk: niet te sterven als een hond, is voor Gurdjieff het moeilijkste doel dat een mens kan hebben. En ons bewust maken van de keuze tussen leven en dood, of tussen soorten en kwaliteiten van dood, is een hoofdzaak in 'Beëlzebubs Verhalen'. Daarin wordt de keuze echter op veel complexere wijze gepresenteerd: we kunnen ons leven en onze dood passief en mechanisch leven, met als enig doel het onbewust leveren van vereiste energieën aan het Universum, waarbij we bij de dood onze individualiteit opofferen - of, we kunnen zo leven dat we de benodigde Kosmische energieën bewust leveren, in voldoende hoeveelheid en kwaliteit, zodat de dood de potentie heeft om meer te zijn dan een betaling van getransformeerde energie, en we de mogelijkheid krijgen om 'onsterfelijk te worden binnen de grenzen van het Zonnestelsel'.

Deze tekst van Anna Challenger getiteld: 'An Introduction to Gurdjieff’s Beelzebub: A Modern Sufi Teaching Tale' - eindigt met de woorden...

"Hoe kunnen we de ernstige existentiële betekenis begrijpen van zijn metafoor van de rivier van de mensheid die zich in twee stromen verdeelt: diegenen die terugstromen naar hun bron en uitmonden in de uitgestrekte oceaan; en diegenen die geleidelijk door de rotsen op de bodem van de stroom sijpelen en in de ondergrond doordringen?

De eerste stroom, zoals we weten, vertegenwoordigt de weg van evolutie; de individuele waterdruppels die de oceaan bereiken, behouden het potentieel om zich te ontwikkelen tot hogere vormen of concentraties. De druppels die de tweede stroom vormen, hebben geen individuele betekenis, maar dienen gezamenlijk de natuur door een involutieproces. We zijn ons, zoals Gurdjieff ons heeft gewaarschuwd, ervan bewust dat een overgang van de involutieve naar de evolutionaire stroom van ons vraagt een “constante onverzadigbare impuls van verlangen naar deze overgang”. Het is in Beëlzebubs Verhalen dat Gurdjieff ons de methoden voor ontsnapping en overleving heeft doorgegeven. Nu hij niet in staat is zijn volgelingen zijn eigen 'hanbledzoin' (persoonlijke magnetisme gecreëerd door zijn zelf-inspanningen) over te dragen, heeft Gurdjieff ons het karakter van Beëlzebub nagelaten om ons te inspireren en ons een voorbeeldige levenswijze te bieden voor een wezen met drie centra. Naar Beëlzebub moeten we kijken voor leiding in onze pogingen om de evolutionaire stroom binnen te gaan.

De meesten van ons, net als Ahoon, zijn producten van gebrekkige onderwijssystemen die ons nooit hebben geleerd wat het betekent of hoe belangrijk het is om bewuste inspanningen te leveren of vrijwillig lijden te ondergaan. Als gevolg daarvan hebben we ons door het leven gestruikeld onder de wet van toevalligheden, slechts af en toe, indien ooit, de werkelijke angst van onze situatie aanvoelend. Maar ook zoals Ahoon, kunnen we jarenlang in de nabijheid van het karakter van Beëlzebub hebben geleefd zonder zijn volledige betekenis of de mogelijke rol die hij kan spelen voor ons overleven te hebben beseft.

Pas aan het einde van Beëlzebubs Verhalen, wanneer Beëlzebub de heilige en onvermijdelijke resultaten ontvangt van zijn hoogste inspanningen om kosmische harmonie en zijn eigen zelfvolmaaktheid te behouden, voelt Ahoon in de aanwezigheid van zijn meester berouw over zijn eigen niveau van zijn.

Terwijl Ahoon zich bij Beëlzebub verontschuldigt voor het laten verstrijken van zoveel verloren jaren, kijkt Beëlzebub naar Ahoon met 'liefde vermengd met verdriet en berusting in het onvermijdelijke'. Het 'onvermijdelijke' is dat alleen Ahoon zijn spijt en ontstemming kan omzetten in een onvermoeibare wens om te vermijden door de bodem van de stroom van involutie in het niets te sijpelen. Als een nar heeft hij zo vaak de uiterlijke gebaren en manieren van Beëlzebub nagedaan en heeft hij nagelaten het nodige werk te doen om zijn wezen te ontwikkelen zoals Beëlzebub het zijne heeft ontwikkeld.

Beëlzebubs verdriet en berusting in het onvermijdelijke vloeien voort uit zijn begrip dat hij machteloos is om enige inspanning voor Ahoon te doen. Beëlzebub kan alleen de weg wijzen aan anderen door middel van zijn eigen waardevolle voorbeeld.

0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0

Nota: Beste bezoeker,

Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!