ChatGPT: Concreet: bestaan paranormale vermogens écht?

In de wereld van de parapsychologie zijn er nog immer veel te veel blinden onder leiding van eenogen.
door Tsenne Kikke - zondag 9 augustus 2026 1:23

ChatGPT: Kort antwoord: er is tot nu toe geen enkel betrouwbaar wetenschappelijk bewijs dat paranormale vermogens echt bestaan.

Als je met paranormale vermogens dingen bedoelt zoals:

- gedachten lezen (telepathie).
- de toekomst voorspellen (precognitie).
- dingen bewegen met de geest (telekinese).
- informatie krijgen zonder normale zintuigen (helderziendheid)...

... dan zijn er wel veel persoonlijke ervaringen en experimenten over gerapporteerd. Sommige onderzoeken hebben statistisch afwijkende resultaten gevonden, maar de effecten zijn doorgaans klein, moeilijk reproduceerbaar en worden niet algemeen aanvaard als bewijs voor een paranormaal mechanisme.

Belangrijk onderscheid: “we hebben het niet kunnen verklaren” is niet hetzelfde als “het is paranormaal.” Geheugenfouten, toeval, selectieve aandacht, cold reading en onbewuste informatieverwerking kunnen verrassend overtuigende ervaringen veroorzaken.

Als je wilt, kan ik ook concreet uitleggen welke paranormale vermogens het sterkst zijn onderzocht en wat de beste experimenten daarover hebben gevonden.

Kan voorstel, maar als er geen betrouwbare bewijzen over bestaan waarom nog extra tijd in investeren?

ChatGPT: Dat is eigenlijk een heel redelijke vraag. Als de vraag is: “Moeten we veel geld en onderzoekscapaciteit besteden aan het zoeken naar telepathie of telekinese?”, dan zou mijn antwoord zijn: waarschijnlijk niet. Maar er zijn een paar redenen waarom enig onderzoek toch zinvol kan zijn:

- Afwezig bewijs is niet automatisch bewijs van afwezigheid.

- Als een fenomeen echt zou bestaan, zou een goed opgezet experiment het in principe meetbaar moeten maken. Tot nu toe lukt dat niet overtuigend. Dat maakt de hypothese zwak, maar logisch gezien niet onmogelijk.

- Een kleine onderzoeksinspanning kan een enorme claim definitief testen

Anderzijds zijn onderzoeksmiddelen beperkt.

ChatGPT: En daar geef ik jouw punt gelijk: er is een groot verschil tussen “we moeten het af en toe serieus testen” en “we moeten er massaal onderzoeksgeld tegenaan gooien.” Op basis van de huidige stand van het bewijs is dat laatste moeilijk te rechtvaardigen. Eigenlijk werkt wetenschap hier als een soort selectiemechanisme voor onze aandacht: hoe sterker en reproduceerbaarder het bewijs, hoe meer moeite het waard is om erin te investeren.

En er zit nog een interessante filosofische vraag achter jouw opmerking: wanneer wordt “we hebben het nog niet bewezen” redelijkerwijs gelijk aan “we moeten ervan uitgaan dat het niet bestaat”? Dat is een stuk subtieler dan het op het eerste gezicht lijkt.

Is er in de paranormale wereld een onderwerp dat de moeite loont om toch te worden onderzocht?

ChatGPT: Ja. Als ik er één zou moeten kiezen, dan zou ik niet kiezen voor geesten, mediums of voorspellingen, maar voor telepathie onder streng gecontroleerde omstandigheden, met name Ganzfeldonderzoek. Waarom juist dat?...

Het is relatief objectief te testen: één persoon krijgt een willekeurig gekozen doelbeeld/filmfragment, de andere probeert zonder normale communicatie te bepalen wat het doel was.

Er bestaat inmiddels een enorme onderzoeksgeschiedenis. Een recente meta-analyse omvatte onderzoek over meer dan 40 jaar en rapporteerde een klein statistisch effect. Maar er is een cruciaal probleem: eerdere onafhankelijke replicaties hebben juist geen betrouwbaar effect gevonden. Een bekende meta-analyse van 30 studies uit zeven laboratoria concludeerde dat het Ganzfeld-effect toen niet reproduceerbaar was. Daardoor blijft het interessant als wetenschappelijke test, maar niet omdat we momenteel goede redenen hebben om te geloven dat telepathie bestaat.

Mijn ideale experiment zou daarom niet nóg een klein parapsychologisch onderzoek zijn, maar een grote, vooraf geregistreerde, onafhankelijke replicatie waarbij voorstanders én sceptici vooraf overeenkomen wat als een succes of mislukking geldt. Dat soort prospectieve aanpak wordt juist voorgesteld om de eindeloze discussie over achteraf gekozen analyses en meta-analyses te vermijden.

En hier zit voor mij het interessante punt:

- Als zo'n experiment onder extreem strenge omstandigheden herhaaldelijk een effect vindt dat niet verdwijnt bij onafhankelijke replicatie, dan wordt het plotseling buitengewoon belangrijk. Want dan hebben we niet simpelweg “bewijs voor telepathie”; we hebben een onbekend reproduceerbaar natuurverschijnsel dat verklaard moet worden.

Dus ja: één laatste, zeer goed ontworpen test van een concreet psi-effect lijkt mij de moeite waard. Niet om het paranormale te bevestigen, maar om het definitief veel waarschijnlijker óf veel onwaarschijnlijker te maken.

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!