ProfielWie ben ikMijn interessesMijn poëzieBerichtenVriendenBeheer

Engelenleer: de studie van engelen die men in de meeste religies en mythologieën terugvindt

Engelenleer bestudeert vooral de diverse hiërarchieën van engelen; wezens, die tussen God en de mens staan.
door Tsenne Kikke - maandag 25 mei 2026 13:35

Op bovennatuurlijke geestelijke wezens hebben de aardse natuurwetten van ruimte en tijd geen vat. In de meeste klassieke religieuze tradities zijn engelen geen biologische wezens en hebben ze - niet-materieel zijnde - geen hersenen, zenuwstelsel, bloed, longen, ingewanden of andere organen. Kunstenaars houden er wel geen rekening mee omdat ze iets zichtbaars moeten kunnen afbeelden en dan nog wel met vleugels om aan te duiden dat ze zich in de ruimte kunnen bewegen.

Stel dat ze daadwerkelijk bestaan, en onze ogen in staat zouden zijn ze te waarnemen, dan zouden ze eerder op transparantachtige verschijningen lijken dan op menselijk gelijkende anatomische organismen. In elk geval vertrekken we hier vanuit de veronderstelling dat engelen een waarachtig bestaan leiden... Akkoord? :-)

Met andere woorden: alles wat over engelen wordt verteld, geschreven of afgebeeld, is gebaseerd op pure fantasie. Noteer wel dat hier geenszins wordt beweerd dat engelen niet bestaan, maar één ding is zeker: de meeste beschrijvingen ervan werden uit duimen gezogen. Zuig dus gerust mee als je dat wilt... :-)

In zijn 'Summa Theologica' over engelen, bijvoorbeeld, was Thomas van Aquino's (1225-1274) interpretatie van engelen (hoofdstukken 106 t/m 113) gebaseerd op de ideeën van Aristoteles en het christendom. Hij beschouwde engelen als geestelijke wezens die dan ook geen stoffelijk lichaam hebben. Volgens hem beschikken ze over intelligentie, een vrije wil, en dienen ze God, maar anderzijds proberen kwade engelen de mens - onder leiding van Satan - tot zonde te verleiden. Aquino's werk bevat verder een systematisch overzicht van engelen, hun natuur en betekenis, en legt uit dat ze een belangrijke rol spelen in de menselijke spiritualiteit en onze materiële wereld.

Nota: vandaag de dag zijn de meesten onder ons zich ervan bewust dat mensen uit zichzelf 'zonden' begaan en er dus geen denkbeeldige Satan voor nodig is.

Algemeen gezien is een engel een bovennatuurlijk wezen met bovenmenselijke eigenschappen die in verscheidene religies, mythen, legenden, sprookjes en zo meer, wordt teruggevonden. In het christendom, de islam, het jodendom en zoroastrisme, treden ze als dienaren of beschermers van de mens op. Soms als boodschappers van de een of andere godheid.

De Hebreeuwse vertaling van 'engel is 'mal'ach', de Arabische is 'malak',  in het Latijn wordt een engel 'angelus' genoemd,  en in het Oudgrieks 'ángelos', maar alle namen betekenen eerder 'boodschapper' dan 'engel'.

In Wikipedia staat er verder afgedrukt dat volgens verschillende onderzoekers het concept  'engelen' ontleend zou zijn aan archaïsche mythologieën en religies, zowel die uit Mesopotamië, het Oude Egypte evenals die uit het tussenin liggende oude Kanaän.

De voorstelling die men indertijd van engelen maakte, gaat terug op die van de cherubs. Ze werden als gevleugelde sfinxachtige mythologische wezens afgebeeld teneinde hun relatie met de 4 elementen weer te geven. De Israëlieten ontleende ze naar het schijnt uit Mesopotamië en paste hen achteraf aan de eigen, toen bestaande iconografie aan. Zo bestonden ze uit een samenstelling van stier (aarde), leeuw (vuur), arend (water) en mens (lucht).

Een van de meest gedetailleerde en mystieke beschrijvingen van cherubs komt voor in het boek Ezechiël. In hoofdstuk 1 beschrijft Ezechiël een visioen van vier wezens, die later in hoofdstuk 10 worden geïdentificeerd als cherubs. Deze wezens hebben elk vier gezichten en vier vleugels, en worden gezien als 'de wezens die de troon van God dragen' (Ezechiël 1:22-28). Ook zij hebben de gezichten van de reeds vermeldde mens, leeuw, stier en arend, die symbool staan voor verschillende aspecten van Gods karakter: wijsheid, kracht, dienstbaarheid en heerschappij. Cherubs komen 91 keer voor in de Hebreeuwse Bijbel. En, Ezechiël 41:18-20 beschrijft een cherub met twee gezichten; die van een leeuw en die van een mens.

Zo staat er: "Daarop waren afwisselend kerubs en palmen aangebracht. Elke kerub had twee gezichten: een mensengezicht gekeerd naar de palm aan de ene kant, en het gezicht van een leeuw, gekeerd naar de palm aan de andere kant. Met deze afbeeldingen waren alle muren van de tempel versierd, van de vloer tot boven de ingang."

Het voorstellen van mythische wezens met vleugels stamt uit oeroude tijden, waar vogels vaak als verbinding tussen het aardse en het hemelse werden gezien. Zo beeldden de Sumeriërs hun moedergodin Inanna af naakt met vleugels, en de Egyptenaren beeldden de ba als ziel af in de vorm van een vogel met eventueel een mensenhoofd - verwijzend naar de verhuizing vanuit de stoffelijke wereld naar een hogere. Wel moest men eerst 'de weging van het hart' doorstaan; en wel met een onbeladen hart, dat even licht moest wegen als een pluim. Indien men in dit 'examen' faalde, was het lichaam niet meer dan stof, en werd het gewoonweg door een krokodilachtig wezen opgegeten. 

Wat aantallen betreft... Het jodendom, christendom en de islam gaan ervan uit dat het aantal engelen astronomisch is. Er wordt in de Bijbel gesproken over tienduizenden maal tienduizenden. Er bestaat een zekere rangorde onder de engelen; echter, het aantal orden en de benamingen daarvan verschilt van godsdienst tot godsdienst.

Een van de oudste tradities, die tot de indeling van goddelijke machten en krachten in de hoedanigheid van engelen kwam, was de Syrische. Daarin waren er negen klassen en drie orden: een hoogste, een middelste en een laagste. De hoogste orde bestond uit Cherubijnen, Serafijnen en Tronen. De middelste bestond uit Heren, Machten en Heersers, en de laagste waren de dienaren die de geschapen entiteiten bewaakten.

In de christelijke traditie staan serafijnen aan het hoofd van de engelenhiërarchie, in de islam zijn dat de aartsengelen.

De Engel des Heren, of Engel van de Heer die in het Oude Testament meer dan vijftig maal optreedt, wordt door christenen soms als pre-verschijning van Christus gezien.

Afgaande op wat er in de Bijbel en de Koran over engelen verhaald wordt, onderscheidt men de volgende taken van engelen:

- De brengers van boodschappen: Zij worden uitgezonden om mensen te waarschuwen of een boodschap van God te verkondigen. In de christelijke traditie verkondigde de aartsengel Gabriël aan de Maagd Maria dat ze de Messias ter wereld zou brengen. Volgens de islam zou Mohammed de Koran van de aartsengel Djibril ontvangen hebben met de opdracht deze van buiten te leren en te reciteren.

- De aanbidders van God: In de Bijbel aangeduid als 'serafs' en in de joodse boeken en de Koran als 'serafim' in het meervoud.

- De dienaren van mensen: Zij beschermen mensen en 'dragen hen op handen'.

- De strijders van God: Zij voeren zowel geestelijke als fysieke strijd in de hemelse gewesten en op Aarde tegen boze geesten en tegen mensen die Gods plannen willen verijdelen.

- De uitvoerders van God's wil: Dit is het geval in de Tenach.

- De bewakers van de muren en toegangspoorten van de hemel en de hel.

- De notulisten van alle daden van iedere mens.

- En tenslotte: engelen die aanwezig zijn tijdens het gebed van mensen.

In Bijbelboeken waarin engelen voorkomen, staat geschreven dat ze over bovennatuurlijke macht, kennis en capaciteiten beschikken; de theologie ondersteunt deze eigenschappen van engelen eveneens. Zoals reeds vermeld staan ze boven de natuurwetten en zijn tot dingen in staat die voor de mens onmogelijk zijn.

De gevallen engelen (duivels, demonen) hebben deze macht over de natuurwetten behouden; hun val heeft hun bovennatuurlijke macht, kennis en vermogens niet aangetast. Dit stelt hen in staat grote invloed uit te oefenen op de mens en zijn omgeving.

Engelen kunnen naar het schijnt eender welke willekeurige uiterlijke vorm aannemen. In de christelijke traditie hebben ze vaak een volmaakt menselijk uiterlijk, veelal dat van een baby of jongeling, hoewel engelen in wezen geslachtloos zouden zijn. Maar nogmaals: het waren vooral de kunstenaars die verplicht waren om aan engelen een menselijke vorm te geven...

In de verhalen uit de Bijbel worden engelen in een aantal gevallen in eerste instantie niet als zodanig door de mens herkend. Zie bijvoorbeeld Genesis 18 (waar pas later blijkt wie de bezoekers zijn), Richteren 13:21 (waar de bezoeker indruk maakt maar pas bij zijn vertrek als engel wordt herkend). Ook in de islam wordt dit vermeld: zo dacht Mohammed, bij de verschijning van aartsengel Djibriel, te doen te hebben met een djinn. Soms komen engelen ook voor in de gedaante van een vreeswekkend en lichtuitstralend wezen en is hun verschijning voor de mens fysiek bijna ondraaglijk.

Engelen worden - in de kunst en op bijvoorbeeld iconen - meestal afgebeeld als wezens met vleugels. Dat is begrijpelijk, ze moeten immers verbinding met de hemel onderhouden. Toch zijn er in de Bijbel en in joodse geschriften geen teksten waarin engelen, als ze een boodschap komen brengen, een dergelijk uiterlijk hebben; Jacob zag bijvoorbeeld engelen met behulp van een (Jacobs)ladder uit de hemel neerdalen. Anders is dat met engelen die de grootheid van God verkondigen, zoals in Jesaja 6 (serafijnen met zes vleugels) en Ezechiël 1 (wezens met vier vleugels). In de Koran wordt in het eerste vers van Soera 35 'De Grondlegger' wél geschreven, dat engelen vleugels hebben 'twee, drie en vier'. De wijze waarop engelen worden afgebeeld berust grotendeels op conventie: voor de mens zijn engelen, bovennatuurlijke en onlichamelijke wezens, die niet op een waarheidsgetrouwe manier kunnen worden voorgesteld.

In de traditie van het oosterse christendom worden cherubijnen vaak aangeduid als 'veelogig' en serafijnen als 'zesvleugelig', waarbij deze eveneens een menselijke gedaante hebben. Dit komt overeen met wat in Jesaja 6 over serafijnen te lezen valt. In de iconografie worden serafijnen afgebeeld als zesvleugelige, vlammende wezens, die hun gelaat en lichaam met hun vleugels bedekken.

In de Hebreeuwse mythologie worden tien klassen van engelen onderscheiden: Erêlîm, Îshîm, Benê Elôhim, Malachîm, Hashmalîm, Tarshîshîm, Shishanîm, Cherûbîm, Ophannîm en Serâfîm. Volgens hun positie en orde van belang waren onder hen alle taken verdeeld die met het ordenen van hemel en aarde te maken hadden, en werden zij vertolkers van de Wil van God. Uit vergelijkende passages van rabbijnse litteratuur blijkt dat Egyptenaren en Joden veel ideeën gemeen hadden, en er zijn duidelijke aanwijzingen dat deze laatste ze aanvankelijk aan de eerstgenoemde ontleenden.

In het christendom hebben de theorieën van Dionysius de Areopagiet grote invloed op de theologie gehad en hebben ze menig mysticus geïnspireerd. Dionysius deelde de engelen in negen rangen of orden in, waarbij hij zich liet leiden door de neoplatonische filosofie, getuige de triadenstructuur van zijn hiërarchische indeling van engelen. De hoogste orde bestaat uit respectievelijk Serafijnen, Cherubijnen en Tronen. De middelste orde wordt gevormd door Vorstendommen, Machten en Krachten. De laagste orde bestaat uit Heerschappijen, Aartsengelen en Engelen, waaronder de beschermengelen.

Zij bevinden zich in steeds engere cirkels rond God. De serafijnen en cherubijnen staan hierin het dichtst bij God's troon. Sommige theologen wijzen op het arbitraire karakter van Dionysius' indeling. Zo krijgen aartsengelen belangrijke taken toebedeeld, hoewel ze tot het laagste orden behoren, wat met hun functies niet te rijmen valt.

Volgens de christelijke traditie hebben engelen een vrije wil en kunnen ze voor of tegen God kiezen. Nochtans is het begrip 'vrije wil' relatief, omdat elke engel zich aan de opgelegde taken moet kwijten.

De profetie over Tyrus - met name Ezechiël 28: 11-19 - werd door uitleggers in verband gebracht met een hoog gevallen engel, een cherubs, die ook wel de duivel of de satan wordt genoemd. In combinatie met Openbaring 12 waar staat dat de draak een derde van de sterren op de Aarde wierp, wordt dan geopperd dat er met deze gevallen engel een derde van de engelen is meegegaan en nu het demonenleger van satan vormt. In Openbaring 12 krijgt de draak diverse namen toebedeeld.

Ook waarschuwt de apostel Paulus in 2 Korinthe 11: 4 dat de duivel zich voor kan doen als een 'engel des lichts'.

De naam Lucifer, alias de Lichtbrenger komt nergens in de Bijbel voor. Wel wordt in Jesaja 14: 12-15 gesproken over de koning van Babel die spottend wordt vergeleken met een morgenster (een woord, dat via de Griekse vertaling, de Septuagint - verkeerdelijk als 'Lucifer' in de Latijnse Bijbel - de Vulgaat, is terechtgekomen).

De verering van de engelen kwam in Europa vooral vanaf de vijfde eeuw op gang, nadat Laurentius van Siponto het Apuliaanse heiligdom ter ere van de Aartsengel Michaël vestigde. In de theologie houdt de angelologie, of het angelusisme, zich bezig met de engelenleer.

De kerken onthouden zich in het algemeen van verdere expliciete uitspraken over de engelen, omdat de heersende opvatting is dat de mensen heel weinig daarover afweten. Voor christenen bestaan engelen zonder meer, maar de opvattingen over engelen maken deel uit van de fides implicita en vormen derhalve geen onderdeel van de fundamentele christelijke dogmata. In West-Europa is de rijke volksdevotie geïnspireerd door, onder andere, Hildegard van Bingen.

De traditie van de Rooms-katholieke Kerk leert ons dat een mens vanaf de geboorte tot de dood omringd wordt door de bescherming en de voorspraak van engelen. Iedere gelovige wordt terzijde gestaan door een engel - beschermengel of engelbewaarder -  om hem als een behoeder en herder door het leven te leiden. In de Rooms-katholieke Kerk wordt het feest van de beschermengel gevierd op 2 oktober, het feest van de aartsengelen op 29 september. In de Rooms-katholieke Kerk bestaat er één geestelijke orde, die expliciet leeft vanuit de engelenspiritualiteit. Deze orde van de 'Reguliere kanunniken van het Heilig Kruis' begeleidt het uit leken en priesters bestaande Engelenwerk, gekend onder de benaming 'Opus Sanctorum Angelorum'.

De meest aangehaalde Aartsengelen in alfabetische volgorde zijn, onder andere: Anael - Anthriel - Aquariel – Cassiel - Chamuel - Gabriel - Jophiel - Michael – Omniel - Perpetuel - Raphael – Samuel - Uriel - Valeoel – Zadkiel en Zaraciel.

De Oosterse-orthodoxie leert dan weer dat een mens slechts een beschermengel toebedeeld krijgt na het sacrament van het doopsel. Als een mens echter veel zondigt en geen berouw heeft, verwijdert hij zijn beschermengel van zich. In de Oosterse orthodoxie wordt op 21 november van de Juliaanse kalender het feest gevierd dat alle engelenorden eert; dit feest heet 'De vergadering van de Aartsengel Michaël'. Deze aartsengel wordt als de aanvoerder van de hemelse heerscharen beschouwd.

Het geloof in de engelen is een van de 'Zuilen van geloof' van de islam. In de Koran worden engelen een 80-tal keren genoemd. Zoals reeds vermeld maakt de Koran expliciet melding in 'soera Schepper' dat engelen geschapen zijn met twee, drie en vier vleugels. De Koran stelt ook dat engelen uit licht zijn geschapen. Volgens de islam hebben engelen geen vrije wil, waardoor zij ook niet kunnen zondigen. Zij voeren alle opdrachten van God nauwgezet uit. Zij worden niet beschouwd als mannelijk of vrouwelijk; ze hebben geen geslacht. Alleen krachtens God's wil kunnen ze de gedaante van een mens aannemen. In de hemel bezingen zij God's lof, dragen zijn troon en brengen zijn boodschappen over. Daarnaast beschermen zij de mensen en treden op in het leven van de mensen. Zo blazen zij volgens een Hadith de ziel in bij ongeborenen.

Een aantal engelen heeft een specifieke taak, zoals Izra'iel, de doodsengel, en Israfiel die op de Dag des oordeels op de bazuin zal blazen. Suleyman wist de macht over de djinns te krijgen door de engelen Harut en Marut. De engelen Nakir en Munkar bezoeken de overledenen in hun graf en vragen om de geloofsbelijdenis volgens een Hadith. Malik zorgt voor het hellevuur. De duivel Iblis is dan weeral geen engel, maar een djinn, geschapen uit reukloos vuur. Hij weigerde te buigen voor Adam, zoals vermeld in soera Al-Hidjr. In de islam wordt de duivel nochtans niet gezien als een machtige tegenpool van God.

Volgens 'soera De Splijting' 10 t/m 12 en'soera Qaaf' 18 schrijven twee engelen, links en rechts gezeten, van ieder mens de goede en de slechte daden op. Aan het einde van de salat worden zij dan ook gegroet met een vredeswens.

Tijdens de Slag bij Badr werden de moslims volgens de traditie geholpen door een leger van engelen.

De goden, in pali: de deva, en die van in het boeddhisme kunnen eveneens kenmerken van engelen vertonen. Soms wordt daarom voor de lagere devas de Nederlandse vertaling 'engel' gebruikt. De Catummaharajika devas, de Tusita devas en de Tavatimsa devas komen het dichtst bij de beschrijving van een engel, omdat ze mensen kunnen beschermen en zich relatief vaak laten zien en soms ook in de gebeurtenissen in het dagelijks leven van de mens ingrijpen. De engelen van de Catummaharajika devas kunnen soms ook minder goede intenties hebben.

In de Noord-Europese mythologie zijn de zogenaamde Alven bekend als natuurgeesten, geassocieerd met vruchtbaarheid. Ook daar werd op zeker moment onderscheid gemaakt tussen Lichtelfen en Svartalfer. Al deze natuurwezens waren toegewezen aan de macht van de vruchtbaarheidsgod die met Freyr werd aangeduid en geassocieerd was met de nog oudere godheid of godin Nerthus.

Niet alleen in vroegere tijden was er sprake van engelen. Ook vandaag de dag zijn er soms mensen die beweren dat ze met engelen in contact waren gekomen, vaak in levensbedreigende situaties waaruit ze op wonderlijke wijze werden gered. Een engel wordt dan bijvoorbeeld ervaren als 'mens', die stoffelijk aanwezig is, hulp of ondersteuning biedt, om dan even later plotseling in het niets te verdwijnen.

Sommige mensen, die over paranormale gaven bezitten, getuigen van waarnemingen van engelen. Een beweging waarin engelachtige wezens een rol speelden was de New age uit de 20e eeuw. De aanhangers ervan keken sinds de jaren 1970 uit naar de komst van een 'nieuw tijdperk' van liefde en licht, waarop ze zich moesten voorbereiden door aan hun eigen spirituele groei te werken. :-) Velen waren voorstander van het gebruik van hallucinogene middelen om 'mystieke ervaringen op te wekken'. Vooral channeling kwam toen veel aan de orde, zijnde: het ontvangen en verzenden van informatie, boodschappen, openbaringen van een andere bron dan het eigen bewustzijn, zoals engelen of andere soortgelijke entiteiten...

Om in herhaling te vallen...

Een andere blog, getiteld: 'Over Angelusisme, oftewel engelenleer: bestaan engelen, aartsengelen, en beschermengelen?' eindigde ik met de volgende woorden:

"Natuurlijk bestaan er in de diverse extra werelden subtiele entiteiten, eigen aan die werelden. In de Kabbalah, bijvoorbeeld, is er sprake van Assiah, Yetzirah, Briah en Atziluth - en Gurdjieff reikte ons Werelden-48, -24, -12, -6 aan. Maar gewone mensen hebben daar niets aan, tenzij in hun verbeeldingswereld. Geloof me, of niet!... :-)"

Bronnen - onder andere: Wikipedia.

0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0

Nota: We zijn volop onze Encyclopedia Spiritualia aan het aanvullen...

Interessante, reclameloze bijdragen, met een encyclopedische inhoud, en bijgevolg: een meerwaarde voor onze lezers, komen in onze rubriek Encyclopedia Spiritualia terecht, waarvan hier de link!

Eender wat op reclame lijkt, wordt automatisch verwijderd. Hopelijk kun je hier enig begrip voor opbrengen. Want, indien jij het doet, zullen de duizenden anderen het ook doen, nietwaar?

Stel je interesse in doelgerichte reclame, en/of streef je naar meer naambekendheid? Klik dan even op deze Zoek&Vind link.

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!

- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden

Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!

En, dan heb je nog ...

DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z     
'Eclecticus': een korte introductie… 
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?

Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.

Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?

Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!

Commentaar


Wees de eerste om te reageren!

Reageer


Opgelet: momenteel ben je niet ingelogd. Om onder jouw eigen naam te posten kun je hier inloggen.

Mijn naam:
Mijn e-mail adres:
Mijn commentaar:
Verificatie:
Typ de code hierboven in:


School voor ontwikkeling van De Innerlijke Mens


Adverteer op Spiritualia
Adverteren
Zoek&Vind
Meer
Spiritualia
Contact
Copyright © 2008-2026 Spiritualia. Alle rechten voorbehouden. | Privacy Statement | Gedragscode | Algemene Voorwaarden | Auteursrecht