Encyclopedia Spiritualia: Acupunctuur

Acupunctuur stoelt op een visie die de mens als eenheid beschouwt en heeft als doel de harmonieuze circulatie van de levensenergie te herstellen door op bepaalde punten van het lichaam naalden in te brengen.
door Tsenne Kikke - maandag 18 mei 2026 15:25

Acupunctuur berust op het energieconcept van de Traditionele Chinese Geneeskunde, gebaseerd op de twee complementaire krachten die de wereld reguleren: yin en yang.

Heel schematisch gezien interpreteert ze de ordening van de kosmos volgens twee cyclische systemen:

dat van de zes energieën die elk een yin- en een yangpool hebben. Ze zijn uitwendig van oorsprong maar dringen het lichaam binnen en bereiken de ingewanden, die ze op elkaar afstemmen
dat van de vijf bewegingen of vijf elementen (hout, vuur, aarde, metaal, water), een zelfregulerend systeem (elk element controleert het functioneren van de vier andere). De energetische aard van elke beweging verbindt deze met een van de ingewanden (organen yinkant: lever, hart, milt, longen, nieren; darmen yangkant: galblaas, dunne darm, maag, dikke darm, blaas), een seizoen, een kleur, een zintuig, een emotie.

Uit yin en yang ontstaat de qi (de levensenergie ook wel chi of ki genoemd) dat normaliter in het hele organisme vrij circuleert via de meridianen. Dit zijn virtuele kanalen die een inwendig orgaan plus de erbij horende weefsels verbinden met een reeks punten die zijn gerelateerd aan de functies van dat orgaan. Er zijn twaalf hoofdmeridianen aan elke kant van het lichaam: zes yin- en zes yangmeridianen. Tien staan in verband met organen, de twee andere met specifieke functies: de Drievoudige verwarmer (yang) zorgt voor de opname van de energie, en de Hartconstrictor (yin) voor de bloedsomloop en de functies van het vegetatieve zenuwstelsel.

Er bestaat bovendien een netwerk van secundaire meridianen. Dit zijn vertakkingen van de hoofdmeridianen die de energie door het hele lichaam leiden.

Tot slot is er een derde netwerk, dat van de acht wondermeridianen die de verdeling en verspreiding van de energie in het lichaam regelen. Op twee meridianen daarvan bevinden zich punten: het Gouverneur vat in de rug en op de schedel en het Conceptie vat op buik en borst.

Als de qi vrij kan stromen, gaat alles goed. Maar de minste verstoring van de circulatie in een meridiaan kan het organisme beïnvloeden. Om dit te herstellen kan een acupuncturist gebruikmaken van 670 punten op de meridianen met een specifieke werking. Door op deze punten fijne naalden in te brengen kan hij de energiestroom vrij maken, stimuleren of afremmen.

De behandelaar kan de punten ook stimuleren met andere technieken: met moxibustie, zuignappen, bloedingen, het plumbossom-hamertje of acupressuur en massage.

Regelmatig wordt moxa (ook wel 'moksa') gebruikt. Die wordt aangestoken om de acupuntuurpunten te stimuleren. Er bestaan drie technieken:

moxa in de vorm van een opgerold blad van zomeralsem
indirect moxeren
verhitte naald

Moxibustie levert yangenergie (warmte) en wordt veel toegepast bij een vertraagde energiecirculatie (reuma, buikpijn, diarree, enz.)

Sommige behandelaren stimuleren de naalden met een heel zwakke elektrische stroom. Deze techniek is vooral interessant voor de behandeling van chronische pijn en als plaatselijke verdoving (bijvoorbeeld in de tandheelkunde).

Zuignapjes (gemaakt van glas of bamboe) zijn bedoeld om onzuivere energie uit het lichaam te zuigen. Ze worden aangebracht bij reumatiek, steenpuisten, astma en luchtweginfecties. De behandelaar creëert binnen de zuignap een vacuüm door de lucht te verwarmen met een stukje brandend katoen. Dan zet hij het napje over het te behandelen punt. Er zijn ook zuignapjes met een buisje, waarbij een pompje voor het vacuüm zorgt.

Bloedingen worden opgewekt met een driehoekige naald op de plaats van verwijde bloedvaatjes onder de huid. Deze methode wordt vooral ingezet bij chronische lumbosacrale, nek- of rugpijn.

De plumbossom is een klein hamertje met een zeer buigzame steel. Elk van de vlakken is bezet met een groot aantal fijne puntjes. De behandelaar klopt er snel mee op de huid langs de oppervlakkige meridianen. Deze techniek wordt vooral toegepast bij ligamenteuze- en spierklachten.

Acupressuur houdt in dat druk wordt uitgeoefend op de punten of langs de meridianen. Deze methode wordt speciaal aanbevolen bij mensen die bang zijn voor de naalden.

ChatGPT: "Zijn bij acupunctuur de specifieke punten echt belangrijk?"

Binnen de theorie van acupunctuur zijn de specifieke punten essentieel, maar in de praktijk is het wetenschappelijke beeld gemengder.

Traditionele acupunctuur gaat ervan uit dat elk punt op het lichaam een andere functie heeft langs zogenoemde meridianen. Een behandelaar kiest dus bewust combinaties van punten afhankelijk van klachten zoals pijn, misselijkheid of stress. Maar wanneer onderzoekers dit testen, ontstaat er een interessant patroon:

“Echte” acupunctuur werkt bij sommige klachten beter dan géén behandeling. Toch blijkt “sham”-acupunctuur - bijvoorbeeld: prikken op niet-traditionele punten of oppervlakkig prikken - vaak bijna even goed te werken als prikken op de klassieke punten. Dat suggereert dat een deel van het effect mogelijk komt door: stimulatie van zenuwen en bindweefsel in het algemeen,

placebo/context-effecten, ontspanning, verwachting en aandacht, of gewoon het feit dat het lichaam reageert op naaldstimulatie, ongeacht het exacte punt.

Voor sommige toepassingen, vooral chronische pijn, zijn er aanwijzingen dat acupunctuur een klein tot matig effect kan hebben. Maar het bewijs dat “dit exacte punt op deze exacte plek” uniek noodzakelijk is, is veel zwakker.

Kort samengevat:

- Binnen traditionele acupunctuur: ja, punten zijn cruciaal.

- Volgens veel modern onderzoek: de precieze locatie lijkt vaak minder belangrijk dan traditioneel wordt beweerd.

Er zijn wel nuances:

- Bij bepaalde zenuwbanen of triggerpoints kan anatomische precisie wél verschil maken.

- Slecht uitgevoerde “sham”-acupunctuur is vaak niet echt inert; zelfs willekeurig prikken kan biologische effecten geven. Dat maakt onderzoek lastig.

Hoe sham-acupunctuuronderzoek precies werkt...

Sham-acupunctuuronderzoek probeert te testen of de specifieke theorie van acupunctuur klopt - dus, of de gekozen punten en technieken echt belangrijk zijn - los van placebo, verwachting en algemene naaldstimulatie.

Onderzoekers vergelijken meestal meerdere groepen:

1) Echte acupunctuur:

- Naalden op klassieke acupunctuurpunten.

- Volgens traditionele regels geplaatst.

- Vaak met de juiste diepte/manipulatie.

2) Sham-acupunctuur:

Dit kan op verschillende manieren:

- Naalden op “verkeerde” punten. bijvoorbeeld, enkele centimeters naast de klassieke punten.

- Oppervlakkig prikken: de huid nauwelijks penetreren.

- Niet-penetrerende nepnaalden: Speciale telescopische naalden trekken zich terug in het handvat, zodat het voelt alsof je geprikt wordt zonder echte penetratie.

- Willekeurige puntcombinaties: punten die volgens de traditionele theorie niets met de klacht te maken hebben.

3) Geen behandeling: standaardzorg: bijvoorbeeld, alleen medicatie of fysiotherapie.

Het belangrijke idee: als de specifieke punten cruciaal zijn, dan zou echte acupunctuur duidelijk beter moeten werken dan sham-acupunctuur.

Maar vaak zien onderzoekers dit patroon:

Beide acupunctuurgroepen verbeteren.

Echte acupunctuur is soms nét iets beter.

Het verschil tussen echte en sham is meestal klein.

Dat leidt tot twee mogelijke interpretaties:

Interpretatie 1: specifieke punten zijn niet zo belangrijk

Misschien maakt algemene stimulatie van huid, zenuwen en aandacht al veel verschil uit.

Interpretatie 2: sham is geen echte placebo

Dit is een grote kritiek op dit soort studies.

Zelfs “nep”-acupunctuur:

- raakt zenuwen,

- activeert pijnremmende systemen,

- geeft lichamelijke sensaties,

- creëert verwachting en ontspanning.

Dus sham-acupunctuur kan biologisch actief zijn in plaats van inert, zoals een suikerpil.

Daardoor kan het lijken alsof specifieke punten weinig uitmaken, terwijl beide behandelingen eigenlijk effect hebben.

Een bekend probleem is ook blindering:

- De patiënt weet vaak niet welke groep hij krijgt.

- Maar de behandelaar meestal wel.

- En ervaren patiënten herkennen soms toch de echte prikken.

Bij chronische pijn laten grote meta-analyses meestal zien:

- acupunctuur > geen behandeling,

- acupunctuur ≈ sham-acupunctuur, maar vaak een klein voordeel voor echte acupunctuur.

Dat “kleine voordeel” is precies waar de discussie over draait:

- voorstanders zeggen: “zie je wel, punten doen ertoe,”

- sceptici zeggen: “het effect is te klein om de meridiaantheorie te ondersteunen.”

Een van de slimste sham-naalden heet de Streitberger-naald. Die ziet eruit alsof hij de huid binnengaat maar schuift eigenlijk terug in het handvat, vergelijkbaar met een toneelmes.

Nota: We zijn volop onze Encyclopedia Spiritualia aan het aanvullen... Heb je ooit zélf op de één of andere manier persoonlijke ervaringen opgedaan met acupunctuur? Of, weet je er iets meer over te vertellen? Laat het ons weten via tsennekikke@hotmail com.

Interessante, reclameloze bijdragen, met een encyclopedische inhoud, en bijgevolg: een meerwaarde voor onze lezers, komen in onze rubriek Encyclopedia Spiritualia terecht, waarvan hier de link!

Eender wat op reclame lijkt, wordt automatisch verwijderd. Hopelijk kun je hier enig begrip voor opbrengen. Want, indien jij het doet, zullen de duizenden anderen het ook doen, nietwaar?

Stel je interesse in doelgerichte reclame, en/of streef je naar meer naambekendheid? Klik dan even op deze Zoek&Vind link.

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!