De oppeppende werking van koffie is niet alleen te danken aan cafeïne

Misschien zit er in deze tekst enige waarheid…
door Tsenne Kikke - woensdag 13 mei 2026 18:19

Ik drink elke dag één tas koffie. Bij het ontbijt. Maar er was een tijd dat ik er als het ware liters van dronk. Mijn 'probleem' is dat ik tegenwoordig geen koffie vind die voor mij echt smaakvol is. Het is alsof koffiebranders hun concept hebben aangepast.

Toegegeven: (1) indertijd voegde ik suiker aan de koffie toe - en, (2) sommige espressomachines kunnen vandaag de dag wel een smaakvolle tas koffie produceren, maar die kost dan weeral € 2,5 of € 3 per tas, en moet ik daarvoor nog eens speciaal naar 't stad rijden.

Nu kwam ik vandaag te lezen dat de effecten van koffie niet alleen aan cafeïne te danken zijn, maar ook aan plantaardige stoffen die de darmbacteriën beïnvloeden, en las dus verder...

"Het drinken van koffie kan leiden tot een verbetering van jouw humeur en cognitieve prestaties, mogelijk via effecten op het microbioom van de darmen. Dat geldt zowel voor koffie met cafeïne als voor een cafeïnevrij.

Biologen weten allang dat koffie de spijsvertering, cognitie en stemming kan beïnvloeden, mede dankzij interacties met darmmicroben. Maar het meeste onderzoek naar koffie richt zich alleen op cafeïne, terwijl het drankje ook veel polyfenolen bevat. Dat zijn plantaardige stoffen die door darmmicroben worden omgezet in biologisch actieve moleculen. Deze zogeheten metabolieten worden in verband gebracht met ontstekingsremmende effecten en kunnen de hersenfunctie beïnvloeden.

Koffiestop

Neurobioloog John Cryan van University College Cork en zijn collega’s wilden beter begrijpen hoe deze interacties precies werken. Daarom startten ze een onderzoek met 62 gezonde deelnemers, van wie de helft regelmatig koffie dronk en de andere helft niet. Na een eerste vergelijking moesten de vaste koffiedrinkers twee weken stoppen met koffie. Daarna volgde een herintroductiefase van 21 dagen, waarin deelnemers willekeurig koffie met of zonder cafeïne kregen.

De onderzoekers verzamelden bloed-, speeksel-, urine- en ontlastingsmonsters om de fysiologische reacties op stoffen uit koffie te meten. Ze beoordeelden ook de stemming, cognitie, stress, slaap en het gedrag van de deelnemers.

Deelnemers die cafeïne houdende koffie dronken, voelden zich minder angstig en konden zich beter concentreren dan de mensen die geen koffie dronken. Deelnemers die cafeïnevrije koffie dronken, scoorden juist beter op geheugentests en sliepen beter. Beide soorten koffie verlaagden bovendien stress en depressieve gevoelens.

De analyse van het team wijst erop dat polyfenolen – en niet cafeïne – verantwoordelijk zijn voor de positieve effecten van koffie op cognitieve prestaties. De onderzoekers zagen namelijk dat deze scores samenhingen met niveaus van bepaalde metabolieten van polyfenolen in de urine van de deelnemers.

Aanpassingsvermogen

Toen de deelnemers stopten met koffiedrinken en later weer begonnen, veranderde hun microbioom snel. Het drinken van zowel gewone als cafeïnevrije koffie verhoogde de hoeveelheid gunstige darmbacteriën. ‘We waren verrast door hoe dynamisch het systeem is’, zei Cryan.

Bioloog Telmo Pievani van de Universiteit van Padua in Italië vond dat aspect van de studie interessant. ‘Het suggereert dat het ecosysteem in de darmen de mens mogelijk heeft geholpen zich relatief snel aan te passen aan verschillende diëten en omgevingen, zonder dat genetische veranderingen nodig waren.’

Bioloog Nicola Segata van de Universiteit van Trento in Italië waarschuwde wel voor overhaaste conclusies. ‘De relatief kleine omvang van het onderzoek kan beperken hoe breed de resultaten toepasbaar zijn’, zei hij.

Teamlid Daniele Del Rio van de Universiteit van Parma in Italië zei dat een belangrijke volgende stap zal zijn om te bepalen hoe verschillende soorten koffie het microbioom beïnvloeden. ‘Niet alle koffie is hetzelfde. Zelfs de mate van branding heeft veel invloed op de chemische samenstelling.’

Het klonk alsof die woorden mijn veronderstelling ondersteunden, zijnde: het is alsof koffiebranders hun concept hebben aangepast. Nu nog een espressomachine aanschaffen...

Enkele espressomachine tips...:

- Kies voor gekarameliseerde koffie met een donkere branding voor een rijke smaak. Maar, koffiebonen die blinken, zijn vettig en wijzen op een te donkere branding die de suikers en vetten van de bonen heeft verbrand. Het resultaat is een bittere smaak die veel mensen moeilijk kunnen verteren.

- Gebruik gemalen koffie die speciaal voor espressomachines is ontworpen. Nog beter: maal zelf de koffiebonen nét voor je koffie zet en gebruik daarbij gefilterd leidingwater. :-)

- Let op de branding en de versheid van de koffiebonen: versgemalen koffie geeft de beste resultaten. Er gaat niets boven vers gebrande koffiebonen. Bonen, die 7 tot 21 dagen geleden zijn gebrand, geven het beste resultaat. De reden daarvoor vind je in het schuimende laagje van een espresso. Dat zijn de kleine bubbeltjes die als een bijproduct ontstaan. Die bubbeltjes geven een espresso een extra smaakdimensie. Hoe ouder de koffiebonen, hoe minder bubbeltjes in jouw kopje en hoe minder de smaak.

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!