Dossier Zelfkennis: Weten - Zijn - Begrijpen

Op de weg van Zelfkennis is instructies opvolgen het meest moeilijke.
door Tsenne Kikke - maandag 13 april 2026 2:03

Beste Eclecticus,

In 1969 werd er tijdens een bijeenkomst over de thema's 'Weten', 'Zijn', en 'Begrijpen', onder andere, het volgende gezegd...

"Vorig seizoen hebben we zoveel als mogelijk de metafoor van 'Het huis met drie verdiepingen' ontleed en besproken. Maar op dit ogenblik drukken de meeste mensen met wie ik heb gesproken het gevoel uit dat ze geen verdere kennis willen, maar dat ze willen begrijpen wat ieder van hen kan doen om 'boven water te blijven' en een koers te varen dankzij de golven en winden van het leven. Dit gevoel is absoluut juist en benadert een van de kernwaarheden in het centrum van elke echte Leer. Hier is in het kort hoe deze Waarheid indertijd in ons Systeem werd uitgedrukt toen de heer Ouspensky het vijftig jaar geleden voor het eerst in Moskou aanhoorde:

"Er zijn twee lijnen langs welke de ontwikkeling van de mens voortgaat, namelijk: de lijn van kennis en de lijn van zijn. In een juiste evolutie ontwikkelen de lijn van kennis en de lijn van zijn zich gelijktijdig, parallel aan elkaar, en helpen ze elkaar. Maar, als de lijn van kennis te ver vooruitloopt op de lijn van zijn - of, als de lijn van zijn de lijn van kennis vooruitloopt, gaat de ontwikkeling van de mens verkeerd, en vroeg of laat moet deze tot stilstand komen.

Mensen begrijpen wat ‘kennis’ betekent. En ze begrijpen de mogelijkheid van verschillende niveaus van kennis. Ze begrijpen dat kennis minder of meer kan zijn, dat wil zeggen: van de ene kwaliteit of van een andere kwaliteit. Maar ze begrijpen dit niet in relatie tot ‘zijn’. ‘Zijn’ betekent voor hen eenvoudigweg ‘bestaan’, waaraan slechts ‘niet-bestaan’ tegenover staat. Ze begrijpen niet dat het zijn of bestaan van zeer verschillende niveaus en categorieën kan zijn. Neem bijvoorbeeld het zijn van een mineraal en van een plant. Het is een ander zijn. Het zijn van een plant en van een dier is weer een ander zijn. Het zijn van een dier en van een mens is een ander zijn. Maar het zijn van twee mensen kan meer van elkaar verschillen dan het zijn van een mineraal en van een dier. Dit is precies wat mensen niet begrijpen. En ze begrijpen niet dat kennis afhankelijk is van zijn. Ze begrijpen dit laatste niet alleen niet, maar ze willen het ook beslist niet begrijpen. En vooral in de westerse cultuur wordt aangenomen dat een mens die over grote kennis beschikt; bijvoorbeeld: een bekwame wetenschapper, die ontdekkingen doet, de wetenschap vooruithelpt, hij tegelijkertijd het recht heeft om een kleinzielige, egoïstische, muggenzifterige, gemene, jaloerse, ijdele, naïeve en vergeetachtige mens kan zijn. Het lijkt hier als vanzelfsprekend te worden beschouwd dat een professor altijd en overal zijn paraplu mag vergeten. Wanneer kennis veel verder gevorderd is dan zijn wezen, wordt het theoretisch, abstract en onbruikbaar voor het leven, of zelfs schadelijk, omdat het in plaats van het leven te dienen en mensen beter te helpen bij het omgaan met de moeilijkheden die ze tegenkomen, het leven van de mens begint te compliceren, nieuwe moeilijkheden aanbrengt, nieuwe problemen en rampspoed die er eerder niet waren. Zo’n overheersing van kennis boven het wezen wordt waargenomen in de hedendaagse cultuur. Het idee van de waarde en het belang van het niveau van het wezen wordt opzettelijk vergeten. En men vergeet dat het niveau van kennis wordt bepaald door het niveau van het wezen. Eigenlijk zijn op een bepaald niveau van zijn de mogelijkheden van kennis beperkt en eindig. Binnen de grenzen van een gegeven wezen kan de kwaliteit van kennis niet worden veranderd... Een verandering in de aard van kennis is alleen mogelijk met een verandering in de aard van het zijn.

Later kwam tijdens de gesprekken naar voren dat systemen, die gewijd zijn aan de ontwikkeling van de mens, veel te gemakkelijk een gebrek aan evenwicht konden veroorzaken, wat aan de ene kant leidde tot:... (In Search of the Miraculous, pp. 64–66)

Nota: Desalniettemin werd het kiemtje ervan tijdens een gelegenheid in 1915 gegeven. Zo zei Gurdjieff toen: "Je moet je herinneren dat je niet bent (hij benadrukte deze woorden). Vooraleer een mens kan doen, moet hij eerst zijn."

* * *

Beste eclecticus, zoals je weet, vind je de rest van de tekst in OZNHW en nog véél meer in de rubriek 'Eclecticus'. Maar, wat me in het bovenstaande vooral opviel, was de vraag naar meer Schoolwerk in plaats van extra Kennis.

Geef hen die oefeningen en het meest vreemde is dat ook vandaag de dag naar alle waarschijnlijkheid slechts één op de tien 'zoekers naar de waarheid' die oefeningen op zichzelf dagdagelijks zal gaan toepassen. En, geloof me of niet: niets of niemand kan hen daartoe motiveren. Ze moeten het dus uit zichZelf doen - én, ze op zichZelf uitvoeren...

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!