Sinds de 30-jarige Soedanese vluchteling Hadi Alodid in de nacht van zondag op maandag Stephen Ogilvie op straat met een mes aanviel en hem probeerde te onthoofden, staat Belfast onder hoogspanning. Voor de tweede nacht op rij waren er rellen in Belfast waarbij een 300-tal in het zwart geklede mannen rond 20 uur een hotel met asielzoekers aanvielen. Die rellen werden naar het schijnt door de berichten van Elon Musk en andere extreemrechtse leiders - die tot actie tegen migranten opriepen - aangewakkerd.
Omdat daar al langer asielzoekers worden opgevangen, was dat hotel ook in het verleden al het mikpunt van aanvallen en protest. De politie was er daarom ook talrijk aanwezig. De confrontatie bleef niet uit. Een vrachtwagen werd in brand gestoken, en nadat agenten werden bekogeld met alles wat los en vast zat: van verkeerskegels en vuilnisbakken tot uit opritten losgewrikte stenen – werden de waterkanonnen ingezet.
Demonstranten riepen leuzen als "buitenlanders eruit" op straat. Ook liepen groepen mensen met Britse en Noord-Ierse vlaggen en met spandoeken en borden met teksten als "genoeg is genoeg" en "illegale migratie vernietigt onze beschaving".
De politie slaagde erin de menigte uit elkaar te drijven, maar daarmee waren de gemoederen nog niet bedaard. Huizen werden in brand gestoken, en zo meer. Rond middernacht normaliseerde de situatie in Newtownabbey.
Nog immer circuleren er berichten op sociale media met oproepen tot geweld. Daarom blijven winkels en bedrijven dicht, worden busdiensten geschrapt, theatervoorstellingen afgelast en wordt er veel politie in stelling gebracht.
Tussen haakjes: (de familie van Ogilvie liet woensdagavond weten dat zijn toestand stabiel is; dit, ondanks het feit dat de man een oog verloor).
De migrant
Toen ik in 1981 in Australië arriveerde, waren er geen zwarten te zien. En, weinigen tijdens mijn 10 jaar lang verblijf aldaar. Soms kwam ik hier en daar een Amerikaanse toerist tegen. Maar tijden veranderen, ook aldaar, en stelde aan ChatGPT de volgende vraag:
"Vroeger waren zwarten in Australië niet welkom. Nu wel?"
Ja. Tegenwoordig zijn mensen van Afrikaanse afkomst of met een zwarte huidskleur gewoon welkom in Australië en hebben zij dezelfde wettelijke rechten als andere inwoners.
Historisch gezien lag dat anders. Van 1901 tot in de tweede helft van de 20e eeuw voerde Australië de zogenoemde White Australia Policy. Dat was een reeks wetten en maatregelen die immigratie van niet-Europese mensen sterk beperkte. Die politiek was vooral gericht op het behouden van een overwegend blanke bevolking.
Vanaf de jaren 1960 en 1970 werden deze regels geleidelijk afgeschaft. Australië heeft tegenwoordig een officieel multicultureel immigratiebeleid en een zeer diverse bevolking, met inwoners afkomstig uit onder meer Afrika, Azië, Europa, het Midden-Oosten en Oceanië.
Dat betekent niet dat racisme volledig verdwenen is. Net als in veel andere landen kunnen mensen van verschillende achtergronden nog steeds discriminatie ervaren. Maar wettelijk gezien is discriminatie op basis van ras verboden, en de overheid erkent en beschermt gelijke rechten voor alle inwoners.
Australië is vandaag de dag een zeer multiculturele samenleving. Grote steden zoals Sydney, Melbourne, Brisbane en Perth hebben diverse gemeenschappen, waaronder mensen met Afrikaanse achtergronden.
Werk en economische kansen
Veel immigranten van Afrikaanse afkomst bouwen er succesvol een leven op. Vooral mensen met gevraagde kwalificaties (zoals in de zorg, techniek, IT of het onderwijs) kunnen goede carrièremogelijkheden vinden.
Tegelijkertijd melden sommige nieuwkomers dat buitenlandse diploma's of werkervaring niet altijd volledig worden erkend. Daardoor werken sommigen aanvankelijk onder hun opleidingsniveau totdat ze Australische ervaring hebben opgedaan.
Discriminatie en racisme
Hoewel Australië wettelijk gelijke rechten kent, rapporteren sommige mensen van Afrikaanse afkomst ervaringen met discriminatie of vooroordelen. Dat kan variëren van incidentele opmerkingen tot problemen bij sollicitaties of huisvesting.
De meeste Australiërs hebben dagelijks contact met mensen van uiteenlopende achtergronden, maar net als in veel westerse landen bestaan er ook spanningen en stereotypen. De ervaringen verschillen bovendien per regio, sociale omgeving en individuele situatie.
Veiligheid en dagelijks leven
Voor de meeste Afrikaanse immigranten verloopt het dagelijks leven zonder grote problemen. Velen voelen zich thuis in Australië en kiezen ervoor er permanent te blijven. Er zijn ook steeds meer Australiërs van Afrikaanse afkomst actief in het bedrijfsleven, de politiek, de academische wereld en de sport.
Kort samengevat: mensen van Afrikaanse afkomst kunnen tegenwoordig in Australië succesvol immigreren en integreren, maar sommigen ervaren nog steeds vormen van discriminatie of praktische barrières. Dat beeld is vergelijkbaar met veel andere immigratielanden zoals Canada, Nieuw-Zeeland en het Verenigd Koninkrijk.
Maar, in Noord-Ierland hangt er een totaal andere sfeer in de lucht...
Correspondent Arjen van der Horst:
"De migrantenpopulatie in Noord-Ierland is eigenlijk heel klein, maar toch zijn er al jaren spanningen. Dat is niet los te zien van het gewelddadige verleden van Noord-Ierland. Het is nog steeds een sektarische samenleving en dat zie je vooral in een stad als Belfast. Daar heb je een lappendeken van protestante en rooms-katholieke wijken naast elkaar, waar mensen opgroeien met angst voor de ander.
Voor protestanten was die ander decennialang 'de katholiek' en voor katholieken was dat 'de protestant'. De laatste jaren is er een 'nieuwe ander' bij gekomen: de migrant. Er is verzet tegen verandering en vooral in de protestante wijken is dat verzet heel territoriaal. Waar ze in het verleden katholieke nieuwkomers verjoegen, richt de agressie zich nu meer en meer op migranten..."