Van zodra je aan Zelfkennis doet, zult je ook trachten anderen beter te begrijpen. Tenslotte zijn we spiegels van elkaar. Bijvoorbeeld: indien je je aan iemands gedrag stoort, kan dat heel goed betekenen dat jij jezelf erin herkende. Anders gezegd: Zelfkennis begint best bij het leren 'kennen' van de verschillende menstypen die er in jouw buurt ronddwalen. Natuurlijk kan je een mens nooit echt 'kennen' - doch, irriterende zaken van jezelf in anderen 'her'-kennen, is geen al té moeilijke opdracht. Probeer het maar eens bij gelegenheid uit... :-)
Eén van de menstypen die ik mijd, zijn narcisten, maar over verborgen narcisme wist ik weinig af. De ‘klassieke’ narcist die zijn gevoelens van leegte, eenzaamheid en gevoel van onwaardigheid door zijn arrogante, empathieloze houding maskeert, en daarenboven een grote behoefte aan bewondering en bevestiging afdwingt, manipulatief en agressief is, kende ik al. Dat menstype is daarenboven charmant en extravert naar de buitenwereld toe, waardoor het makkelijker is om een klassieke narcist te herkennen.
Zo las ik zonet dat verborgen narcisten minder uiterlijke kenmerken van narcisme vertonen en veel subtieler te werk gaan. Ze opereren vanuit dezelfde gevoelens van minderwaardigheid als een klassieke narcist, maar vertonen vaak gedrag dat men associeert met een introverte persoonlijkheid: ze zijn veeleer verlegen, angstig, onzeker en overgevoelig.
Kenmerken van verborgen narcisme
- Door hun grote onzekerheid en beschadigd gevoel van eigenwaarde zijn verborgen narcisten extreem gevoelig voor kritiek. De kleinste kritische opmerking vatten ze op als een persoonlijke aanval, en vormt voor hen een aanleiding om in woede uit te barsten. Paradoxaal genoeg leveren ze zelf – vaak onterechte – kritiek als projectie van hun eigen tekortkomingen. In een relatie zal de verborgen narcist jou aanvankelijk op een voetstuk plaatsen, om vervolgens een kritische houding aan te nemen. Naarmate de relatie vordert, zwelt de kritiek aan en schept de narcist onrealistische verwachtingen. Op die manier leidt hij de aandacht af van zijn eigen lage zelfbeeld en zwakte.
- De verborgen narcist hunkert evenzeer naar bewondering als de openlijke narcist, maar doet dat door zijn eigen prestaties te minimaliseren in de hoop dat anderen die net zullen benadrukken. Of hij geeft een compliment aan iemand om er één terug te krijgen. De reden daarvoor is dat zijn grootheidswaan wordt onderdrukt door een laag zelfbeeld. Hij voelt zich speciaal, maar miskend door anderen. Deze houding triggert vaak ook gevoelens van haat, afgunst en wrok ten opzichte van personen die hen daarin hinderen of boven hen staan op de sociale ladder.
- Een belangrijke misvatting is dat mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPD) niet empathisch zijn. Vooral verborgen narcisten blijken in staat tot empathie. Ze kunnen zich kwetsbaar opstellen en feilloos aanvoelen waar een naaste behoefte aan heeft, maar doen dit om mensen aan zich binden. Zo voorzien ze zich van ‘narcistische voeding’ in de vorm van aandacht en bevestiging, waardoor ze hun eigen (kwetsbare) ego in stand houden.
- Ze zullen zich ook moeiteloos in een slachtofferrol wentelen. Al bij een eerste ontmoeting zal een verborgen narcist zielige verhalen opdissen om empathie op te wekken bij zijn gesprekspartner. Empathische en emotioneel toegankelijke mensen hebben dan ook meer kans op een narcistische partner.
- Passieve agressie komt altijd voor bij een verborgen narcist. Dit gedrag kan heel frustrerend zijn voor jou als doelwit. Je ervaart gevoelens van twijfel en onmacht bij de passief-agressieve uitspraken, spottende opmerkingen of stiltebehandeling tot je uiteindelijk je zelfbeheersing verliest en emotioneel reageert. Dit is waar de verborgen narcist naar hunkert en gebruikt als ‘narcistische voeding’.
- De verborgen narcist praat jou een schuldgevoel aan. Als je hem confronteert met zijn onbetamelijk gedrag of als zich een conflict voordoet, manipuleert hij de situatie zodanig en op zo’n overtuigende manier dat jij je uiteindelijk schuldig voelt. Op die manier bereikt de verborgen narcist zijn doel: jou kleiner laten voelen, zodat hij zich groter kan voelen.
- De verborgen narcist zal zich voor de buitenwereld zachtaardig en zorgzaam opstellen. Toch conformeert hij zich enkel aan sociale normen als er anderen bij zijn. Eén op één met zijn slachtoffers toont hij zijn agressie.
- Verborgen narcisten geven jou graag het gevoel dat je niet belangrijk bent. Maar in plaats van jou openlijk opzij te schuiven, zoals een klassieke narcist zou doen, gaat de verborgen narcist een onderhuidse tactiek hanteren: hij laat je zitten voor een date, wacht tot het laatste moment om jouw berichtjes te beantwoorden of wil geen plannen bevestigen. Zo lijkt jouw tijd van ondergeschikt belang en krijg je het gevoel irrelevant te zijn.
- Hij kan geen echte emotionele relaties aangaan en onderhouden. Er is weinig ruimte voor jouw noden, aangezien hij altijd met zichzelf bezig is. Je kan eindeloos proberen om de narcist te helpen en te troosten, maar je zal nooit zijn leegte kunnen opvullen. Een narcist zal blijven nemen zonder iets terug te geven, waardoor je uiteindelijk leeggezogen wordt.
- Bij heel veel narcisten stamt hun gedrag uit een opvoedingstrauma, waardoor ze een angstig-vermijdende hechtingsstijl hebben ontwikkeld, gekenmerkt door een bipolaire liefde: gevoelens van eenzaamheid en leegte drijven hen dichter naar de andere, maar door het continue gevoel tekort te schieten, gaan ze terzelfdertijd ook de andere wegduwen. Narcisten zullen de partner bijgevolg continu gaan aantrekken en afstoten.
Narcisme in relaties: hoe herken je het?
Een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPD) is complex en manifesteert zich op verschillende manieren. Het is geen zwart-wit verhaal: narcisme bevindt zich op een spectrum en kan zich sterk of juist subtiel uiten. In de kern draait het om diepgewortelde patronen van egoïsme en manipulatie, waarbij de gevoelens van anderen vaak worden genegeerd of zelfs gekwetst.
Een relatie met een narcist kan jouw mentale gezondheid ernstig aantasten. Het is niet altijd makkelijk om meteen te beseffen dat je met een narcist te maken hebt, zeker niet als je in een romantische relatie zit. Vaak vraag je je gaandeweg af of de manier waarop je wordt behandeld wel gezond is.
Kenmerken van een narcistische partner
- Respectloos omgaan met jouw grenzen: Een narcist respecteert vaak alleen zijn eigen behoeften en prioriteiten. Ze lenen bijvoorbeeld geld dat ze nooit terugbetalen of ondermijnen jouw gevoelens en prestaties.
- Onduidelijkheid over de relatie: Ze willen geen vaste definitie van de relatie, maar verwachten wel emotionele, seksuele en intieme aandacht, terwijl ze zelf hun opties openhouden.
- Geen verantwoordelijkheid nemen: Narcisten denken altijd gelijk te hebben en bieden zelden excuses aan. Een discussie voelt vaak als een strijd waarin jij 'de waarheid moet leren'.
- Charmant in het begin: In de beginfase zijn ze vaak charmant en attent, maar zodra de 'jacht' voorbij is, verandert hun houding en kunnen ze kil en afstandelijk worden.
- Hunkeren naar bevestiging: Ondanks hun zelfverzekerde uitstraling hebben ze vaak een laag zelfbeeld. Ze gebruiken anderen om hun ego te voeden en hun gevoel van macht te versterken.
- Isolatie: Ze isoleren je van je omgeving, letterlijk en figuurlijk. Ze wekken bijvoorbeeld de indruk dat anderen jou niet begrijpen of jouw relaties met anderen niet gezond zijn.
- Verdraaien van discussies en feiten: In een gesprek voel je je vaak verward, onzeker of schuldig. De narcistische partner draait de situatie zó dat jij aan jezelf gaat twijfelen, ook als je eerst zeker was van je standpunt (gaslighting).
- Wisselend gedrag: Ze kunnen je het ene moment bewonderen en het volgende moment negeren, vernederen of bekritiseren.
Gaslighting: wanneer manipulatie de realiteit vervormt
Een veelvoorkomende tactiek van narcisten is gaslighting. Hierbij proberen ze je aan jezelf te laten twijfelen door leugens te verspreiden, de waarheid te verdraaien of door jouw gevoelens te bagatelliseren. Het doel is om je onzeker en afhankelijk te maken.
Gaslighting is een heel subtiele manipulatietechniek, typisch voor narcistische relaties, waardoor je uiteindelijk je eigen perceptie van de realiteit in vraag stelt en afhankelijk wordt van de persoon die jou gaslight. De term komt uit de film "Gaslight" uit 1944. In dat verhaal probeert een echtgenoot zijn vrouw ervan te overtuigen dat ze gek wordt, waardoor de vrouw aan haar eigen waarneming gaat twijfelen.
Een gaslighter wil controle en voelt zich sterker naarmate de ander zwakker wordt. Dat doet hij door jouw realiteit en gevoelens te ontkennen. Hij probeert zijn realiteit – die hem in een positief daglicht stelt - aan jou op te dringen. Een gaslighter legt de schuld altijd bij de ander, waardoor slachtoffers steeds meer aan zichzelf beginnen te twijfelen en hun eigen grenzen gaan overschrijden. Doordat ze de schuld bij zichzelf zoeken en zich steeds meer aanpassen aan de waarheid van de gaslighter, wordt hun zelfvertrouwen langzaamaan ondermijnd. Sterke individuen worden zo chronisch onzeker en afhankelijk. De gaslighter krijgt steeds meer controle en voedt op die manier zijn zelfvertrouwen. Slachtoffers van gaslighters zijn vaak mensen die zichzelf voor anderen snel wegcijferen en heel empathisch zijn.
Kenmerken van gaslighting:
- Je voelt je angstiger en minder zelfverzekerd dan voorheen.
- Je vraagt je vaak af of je niet te gevoelig bent.
- Je hebt constant het gevoel dat alles wat je doet fout is.
- Je excuseert je vaak, ook als het niet jouw schuld is.
Wat kan je doen als je in een relatie met een narcist zit?
Een relatie met een narcistische partner is emotioneel uitputtend. Het kan helpen om de volgende stappen te nemen:
- Neem de signalen serieus: herken en erken de narcistische trekken; het ligt niet aan jou.
- Stel duidelijke grenzen: bewaak ze met zelfvertrouwen en durf zonder twijfel nee te zeggen.
- Zoek steun: praat met empathische vrienden en familie die je situatie begrijpen. Vul je emotionele behoeftes ook buiten de relatie in, bijvoorbeeld door goede gesprekken met een vriend(in).
- Breek de relatie af: je kunt een narcist niet veranderen door genoeg liefde of aanpassing. Blokkeer communicatie om jezelf te beschermen tegen pogingen om weer contact te maken.
- Professionele hulp: overweeg therapie om je zelfvertrouwen te herstellen en te leren omgaan met de gevolgen van narcistisch misbruik.
Relatietherapeut Vanessa Muyldermans benadrukte dat partners in een relatie met iemand met narcistische kenmerken vaak onbewust hun eigen behoeftes en grenzen aan de kant schuiven. “Vooral mensen die moeite hebben met het aangeven en bewaken van hun grenzen of die aan zichzelf twijfelen, lopen meer risico in zo’n relatie terecht te komen. Vaak zijn zij zich hier niet van bewust. Daarom is het belangrijk om je eigen kenmerken, behoeftes en motieven voor het kiezen van je partner goed te onderzoeken.”
“Een narcist kan zijn manipulaties alleen gebruiken als jij daar vatbaar voor bent. Door jezelf te versterken en je bewust te worden van je kwetsbaarheden, kun je jezelf beter beschermen, maar wees daarbij mild en lief voor jezelf. Het betekent niet dat je zwak bent, juist vaak juist doordat je empathisch, begripvol en geduldig bent, kom je in deze dynamiek terecht. Wees je bewust van deze mooie eigenschappen en zorg voor zelfliefde en zelfzorg.”
Bron: https://www.gezondheid.be/
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!