120.000 veteranen in Oekraïne leven met een amputatie

"Als het vandaag vrede wordt, moeten we nog 10 jaar prothesen maken…"
door Tsenne Kikke - maandag 9 februari 2026 13:01

Unpainted Wooden Crutches

Ouspensky wrote in 1916 that: “I had seen two enormous lorries on a Moscow street loaded to the height of the first floor of the houses full of unpainted wooden crutches. I was overwhelmed by the sight of those lorries. In those mountains of crutches for legs which were not yet torn off there was contained a painful and cynical mockery of everything that civilisation was supposed to stand for. ”

He took his experience of this horror to Gurdjieff and his group. Gurdjieff’s answer was startling to the attendees.

“What do you expect? People are machines. Machines are blind and unconscious … all their actions simply correspond with their nature – that of being a machine - and, the unconscious activity of a million machines must necessarily result in destruction and extermination. It is precisely in these unconscious machines lies the origin of all evil… ”

Hoe geschiedenis zich herhaalt...

Door de oorlog met Rusland telt Oekraïne naar het schijnt al meer dan 120.000 veteranen met geamputeerde ledematen. In de documentaire 'Oekraïne na het front' spreekt VRT NWS-journalist Marijn Trio met veteranen over het leven na de strijd. Terwijl sommigen erin slagen om een nieuw leven op te bouwen, willen anderen zo snel mogelijk terug naar het front. Nog anderen verliezen zich in een verslaving. "Al die mensen opnieuw integreren in de maatschappij, dat wordt de grote uitdaging voor de toekomst", zei Trio.

Word je in Oekraïne opgeroepen voor het front, dan weet je dat je er wellicht niet meer weg raakt. Er is immers geen demobilisatiewet. Iedereen moet blijven tot de oorlog voorbij is. Alleen wie zo zwaargewond is dat hij of zij niet meer kán vechten, mag naar huis. Dat zijn vaak veteranen die armen, benen, voeten of handen verloren zijn.

"Op mijn sociale media werd ik overspoeld met heldhaftige verhalen van de Oekraïense media en overheid over mannen met prothesen die vol energie het leven tegemoetgaan", vertelde Trio. "Dat triggerde me. Dat is niet de normale gang van zaken, dat weet ik goed genoeg." Daarom maakte hij voor VRT Canvas de documentaire 'Oekraïne na het front', die je nu op VRT MAX kan bekijken.

Ik wilde zien wat onder die laag vernis schuilging

"We tellen meer dan 120.000 soldaten met amputaties", schetste de Oekraïner Vjatsjeslav Zaporozjets in de docu. Voor de oorlog verdiende hij zijn geld in de bouwsector, maar vandaag is hij de directeur van de revalidatiecentra Tytanovi. "Zo'n enorm aantal kennen we alleen van de Eerste Wereldoorlog. Het betekent dat als er vrede komt, we nog 10 jaar lang prothesen zullen moeten maken", beweerde hij.

Dat er zoveel Oekraïense soldaten prothesen nodig hebben, komt door de manier van oorlogvoeren. Die is de voorbije jaren veranderd: minder artillerie, veel meer FPV-drones. "Die massale drone-aanwezigheid maakt het bovendien veel moeilijker om militairen te evacueren. Soms moeten ze 3 tot 4 dagen wachten tot het veilig is, waardoor hun wonden langer afgebonden blijven. Dat leidt tot meer amputaties."

Wanneer zo'n veteraan thuiskomt, zijn de eerste maanden cruciaal. "Als een soldaat in goede conditie opeens in een rolstoel belandt, dan kunnen binnen het jaar onomkeerbare psychologische problemen opduiken", vertelde Zaporozjets. "Depressie, posttraumatische stress... Het is allemaal zeer gevaarlijk. Uit Amerikaanse statistieken van soldaten die met een amputatie terugkeerden uit de Vietnamoorlog, blijkt dat 50 procent van hen zelfmoord pleegde. Net daarom hebben we apparaten ontwikkeld die hen binnen de maand opnieuw rechtop doen staan."

Tierend beest

Opnieuw leren lopen, is één ding. Maar een nieuwe plek vinden voor jezelf in een burgermaatschappij waar niemand zich iets kan voorstellen bij wat je hebt meegemaakt, dat is iets heel anders.

"Vaak slagen veteranen daar niet in", vertelde psychologe Margarita Polisjtsjoek in een Oekraïens afkickcentrum voor verslaafden in een buitenwijk van Kiev. Zij ziet de gevolgen daarvan in haar gesprekscirkels. "Gewoonlijk hebben we in elke groep 3 à 4 militairen met gevechtservaring. Ze gebruiken methadon, opioïden, stimulerende middelen, marihuana, alcohol... Alles eigenlijk."

"Zo'n man voelt zich onbegrepen. Hij komt terug thuis en ziet dat zijn gezin zonder hem functioneert. Zijn vrouw heeft zich aangepast en doet nu alles zelf. En hij heeft het gevoel dat er geen plaats meer is voor hem. Hij voelt zich geen man meer, en dat kan leiden tot agressie. Ontspannen doet zo'n veteraan door de mensen opnieuw op te zoeken waar hij schouder aan schouder mee gevochten heeft. En dan drinken, drinken, drinken."

"Noch mijn man, noch de vader van mijn kind leeft nog in dit huis", getuigde Natalia over haar partner, een veteraan met alcoholproblemen. "Ik zie alleen nog een tierend, grof beest. De psycholoog negeert hij, hij zegt dat zijn mentale toestand oké is. Maar het is verre van oké. Zelfs in zijn slaap vecht hij. Dan schreeuwt hij."

"Bijna elke vrouw heeft zulke problemen", vervolgde ze. "Sommigen spreken erover, anderen zwijgen, en nog anderen verlaten het land. En ondertussen dolen de veteranen door de straten. Ik heb er medelijden mee."

Sommigen raken verslaafd aan de pijnstillers die hen moeten afhelpen van de voortdurende fantoompijn, de pijn die ze voelen in ledematen die er niet meer zijn. Lyrica of Pregabaline is een veelgebruikt medicijn dat vaak wordt voorgeschreven, maar ook heel verslavend werkt.

"Anderen beginnen al aan het front te gebruiken om de omstandigheden aan te kunnen," getuigde een veteraan in het afkickcentrum. Hij gebruikte het zelfs tijdens de gevechten. "Er zijn veel drugs in het leger. Heel veel. Maar ik veroordeel niemand. Het is hard daarbuiten. Ook de maatschappij hoort niet te oordelen over die gasten. Ik had een kind, een vrouw... Maar nu ben ik alles kwijt. Plots stond ik er helemaal alleen voor."

Isolement doorbreken

Het helpt niet dat er in de Oekraïense samenleving nog een stigma rust op veteranen met prothesen of trauma's. "Ze zijn met heel veel, maar het is nu ook niet zo dat je er voortdurend mee geconfronteerd wordt in het straatbeeld", zei Trio.

"Sommige burgers hebben ook schrik. Ze denken dat veteranen getraumatiseerde beesten zijn die plots een granaat zullen trekken en mensen zullen opblazen. Dat hoorde ik trouwens ook bij de mannen: dat er vroeger soms raar naar hen gekeken werd. Dat verandert nu wel bij een deel van de bevolking. En de minister van Veteranenzaken, Natalia Kalmykova, vertelde me dat ze zich bewust is van de uitdaging."

"Je kan het probleem gewoon niet negeren. Ik merkte dat de mensen bij wie het wel goed loopt, goed omringd zijn. Ze hebben geleerd om zichzelf opnieuw graag te zien, hebben opnieuw energie gevonden om te leven. Het zijn zij die bijvoorbeeld geen werk vinden waar het slechter mee gaat."

Dat beaamde Oleksandr, een veteraan die 10 jaar geleden aan het front overreden werd door een tank, zijn arm verloor en nu door het leven gaat met een prothese. "Mijn advies aan veteranen: blijf niet alleen. Zoek nieuwe hobby's, bouw een nieuwe carrière uit, verken nieuwe paden, vind jezelf opnieuw uit. Als je in je schulp kruipt, rest alleen nog de strijd tegen jezelf."

Van het sociale stigma heeft Oleksandr vandaag alleszins minder last. "Vroeger staarden kinderen. Vandaag zeggen ze: 'cool, een veteraan. Hij/zij is een supermens'."

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!