2,7 miljard mensen ademen de rook van een ander in

Vooral meerokers kunnen zichzelf niet tegen die schadelijke rook beschermen…
door Tsenne Kikke - vrijdag 11 september 2026 14:48

In 2023 werd ruim een derde van de wereldbevolking regelmatig blootgesteld aan de sigarettenrook van iemand anders. Het gaat om 2,71 miljard mensen, onder wie 767 miljoen kinderen jonger dan 15 jaar. Meeroken droeg dat jaar bij aan zo’n 1,66 miljoen sterfgevallen, ofwel bijna 3 procent van alle overlijdens wereldwijd.

Op papier gaat het nochtans de goede kant op. Het aandeel mensen dat wereldwijd meerookt is sinds 1990 met meer dan een vijfde gedaald. Alleen: het absolute aantal blootgestelde mensen bleef zo goed als gelijk. De bevolking groeide simpelweg harder dan het roken daalde. In Afrika ten zuiden van de Sahara verdubbelde het aantal mensen dat meerookt zelfs bijna en in het Midden-Oosten en Noord-Afrika kwam er ruim 70 procent bij.

De grootste concentraties zitten in Azië. China telt in zijn eentje 664 miljoen mensen die meeroken, India 444 miljoen en Indonesië 142 miljoen. Samen zijn dat bijna de helft van alle blootgestelde mensen ter wereld.

Vooral vrouwen en kinderen zijn de meerokers...

Meeroken is niet gelijk verdeeld tussen de seksen. Wereldwijd gaat het om 1,49 miljard vrouwen tegenover 1,22 miljard mannen. In Oceanië, Oost-Azië en Zuidoost-Azië is het verschil het grootst. In Oost-Timor rookt 68 procent van de vrouwen mee, tegen 38 procent van de mannen. Vergelijkbare kloven vonden de onderzoekers in Armenië, China, Djibouti, Indonesië en Laos.

De verklaring ligt voor de hand. In die landen roken vooral mannen en meestal doen ze dat gewoon binnen. Vrouwen hebben er weinig te zeggen over de regels in huis.

Toch is de ziektelast bij mannen en vrouwen ongeveer even groot. Dat komt doordat de onderliggende aandoeningen anders verdeeld zijn over de seksen. Voor vrouwen is de schade van andermans rook zelfs vergelijkbaar met die van zelf roken. Bij longontstekingen en andere infecties diep in de luchtwegen ligt de last van meeroken bij vrouwen bijna vijf keer hoger dan die van actief roken.

Wat de rook aanricht

De onderzoekers rekenden de ziektelast door naar verloren gezonde levensjaren. Dat zijn jaren die iemand verliest door vroegtijdig overlijden, plus jaren die iemand leeft met ziekte. Meeroken kostte in 2023 bijna 45 miljoen van zulke jaren.

De grootste post zijn vernauwde kransslagaders, de aandoening achter het hartinfarct. Die is goed voor 12 miljoen verloren jaren. Daarnaast wegen beroerte, chronische longziekte en infecties in de luchtwegen zwaar door. Bij kinderen ziet het plaatje er anders uit. Daar staan luchtweginfecties met afstand bovenaan. Astma werd in deze analyse voor het eerst meegeteld als gevolg van meeroken; bij kinderen en jongeren is die aandoening goed voor ruim 6 procent van de schade. In totaal overleden naar schatting 59.000 kinderen en jongeren door de rook van volwassenen.

Rookverboden helpen enkel buitenshuis

Ongeveer 70 procent van de wereldbevolking wordt niet beschermd door sluitende rookvrije wetgeving. De dekking groeit wel: in 2007 was 3 procent van de mensen beschermd. In 2024 was dat 33 procent, ofwel 2,6 miljard mensen.

Waar die wetten er kwamen, zijn de effecten zichtbaar. Van de 79 landen die de strengste norm halen, liggen er 24 in Noord- en Zuid-Amerika. Daar zagen de onderzoekers ook de sterkste daling: in Latijns-Amerika en de Caraïben nam het meeroken sinds 1990 met bijna 40 procent af.

Het probleem zit in de plek waar mensen het langst in de rook zitten: thuis. Daar geldt vrijwel nergens een verbod - vooral, als discipline ontbreekt. Jonge kinderen worden vooral in de auto en in huis blootgesteld; tieners eerder op openbare plekken, waar de controle op rookverboden vaak tekortschiet.

Ook in België en Nederland stopt het wettelijke rookverbod aan de voordeur. In de eigen woonkamer mag er meestal worden gerookt, ook als er kinderen bij zijn. Wat er thuis gebeurt, hangt dus grotendeels van de ouders zélf af.

Dat gedrag verandert wel stilaan: in Vlaanderen daalde het aantal kinderen dat dagelijks aan tabaksrook wordt blootgesteld van 115.000 in 2008 naar ongeveer 29.000 in 2020. In Nederland werd in 2025 7 procent van de kinderen onder de 12 met minstens één rokende ouder wekelijks of dagelijks binnenshuis aan tabaksrook blootgesteld; bij kinderen zonder rokende ouders was dat 1 procent. Bij niet-rokende 12- tot 18-jarigen lag het aandeel op 16 procent. Dagelijkse blootstelling komt vaker voor bij kinderen in (bijna-)arme gezinnen.

Bron: Scientias

"ChatGPT, één van mijn stelregels is: "Op school wordt een kind onderwezen; discipline gaat van thuis uit."

ChatGPT: "Dat is een krachtige en heldere stelregel. Ze maakt een belangrijk onderscheid tussen onderwijs en opvoeding. Met andere woorden: de school draagt in de eerste plaats kennis, vaardigheden en inzicht over; de ouders leggen de basis voor houding, grenzen, verantwoordelijkheid en zelfdiscipline. Een leerkracht kan die discipline ondersteunen, maar kan ze moeilijk in de plaats van de ouders aanbrengen - vooral indien één van hen, of beide, misschien zelf niet voldoende gedisciplineerd zijn en het kind geen stem geven."

"Ik vind vooral het korte “gaat van thuis uit” sterk: het maakt discipline tot een vorm van dagelijkse opvoeding, niet tot een strafsysteem. Het zegt niet: thuis moet een kind worden gedisciplineerd, maar dat de oorsprong van discipline in de opvoeding ligt. Discipline wordt dan geen verzameling straffen of bevelen, maar een houding die een kind dagelijks leert door voorbeeld, gewoonten, grenzen en verantwoordelijkheid."

"De school kan vervolgens orde, regels en werkdiscipline vragen en versterken, maar zij kan moeilijk de plaats innemen van de opvoeding thuis. En misschien nog scherper: De school kan een kind leren wat het moet weten; thuis leert het wat het met zichzelf moet doen. Dat ligt heel dicht bij wat u met uw oorspronkelijke stelregel bedoelt."

0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0

Nota: Beste bezoeker,

Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!