Dossier Zelfkennis: Waarom is discipline onontbeerlijk?

Waarom discipline zo belangrijk is…
door Tsenne Kikke - dinsdag 24 februari 2026 2:20

Beste eclecticus,

Zoals je weet bracht Gurdjieff een 'vierde weg' naar het Westen; een weg, die geen terugtrekking uit het leven vereist en jou toch het nodige materiaal voor innerlijk werk biedt. Men zou daarbij kunnen spreken over de zoektocht naar aanwezigheid, zelfkennis, een ontwakende staat, zijn en bewustzijn - maar het is alleen door echte, persoonlijke ervaringen dat deze woorden enige betekenis verkrijgen.

Wel is er een organisatie, zoals een school bijvoorbeeld, noodzakelijk om bepaalde zaken te leren begrijpen, waaronder discipline: één van de meest belangrijke dingen in het werk. 'Discipline' in de betekenis van 'leerstelling'. Denk, bijvoorbeeld, aan het Engelse 'disciple' (= discipel/leerling) - want, zonder discipline kan een mens niets bereiken en enkel goede leerlingen kunnen tot meesters uitgroeien.

Zelfs uitgroeien tot een bekwame sportman en het aanleren van notenleer en pianospelen vereisen enorm veel discipline. Als men het idee daarvan begrijpt, ontdekt men de mogelijkheid om tegen de eigen wil in te werken. Als men het niet begrijpt, zal men denken dat men werkt, maar in werkelijkheid zal men niet werken, omdat het slechts vanuit die eigenwil geschiedt.

De studie van discipline is dan ook verbonden met de tweede lijn van werk. Zonder begrip van schooldiscipline kan men geen innerlijke discipline aankweken. Er zijn mensen die goed werk zouden kunnen leveren en falen omdat ze discipline missen. Toch is verandering van zijn alleen mogelijk met schoolwerk en schooldiscipline. Gedurende een bepaalde periode moet men die discipline aanvaarden, en later kan men zelfstandig werken.

Discipline is verbonden met regels. Regels zijn in een school de voorwaarden waardoor mensen worden geaccepteerd en kennis ontvangen. Het naleven van die regels of voorwaarden is hun eerste betaling, en de eerste test.

Het is nu eenmaal een feit dat een van de belangrijkste dingen in elke soort school het idee van regels is. Als er geen regels zijn, is er geen school. Zelfs een imitatieschool kan niet bestaan zonder regels. Als het een namaakschool is, zullen er imitatieregels zijn, maar er moeten wel bepaalde regels zijn. Een definitie van een school is dat het een bepaald aantal mensen bevat dat bepaalde regels accepteert en volgt. Is dat niet het geval, dan is er ook geen sprake van een school.

Het belangrijke om te beseffen over regels is dat er eigenlijk maar één regel is – of beter gezegd: één principe, namelijk: dat men niets onnodigs mag doen. Probeer dat nu vanuit discipline te begrijpen. Waarom kunnen we niet 'doen' in de juiste zin? Omdat we zoveel onnodige dingen doen. Elk moment van ons leven doen we honderden onnodige dingen en daardoor kunnen we niet echt 'doen' en moeten we eerst leren om niets onnodigs te doen. Eerst moeten we leren om geen onnodige dingen te doen in relatie tot het werk, en later in verband met ons eigen leven. Het kan lang duren, maar dit is de enige manier om te leren. Je moet dit doen, je moet dat niet doen; dit zijn allemaal specificaties, maar er is maar één regel. Totdat je deze fundamentele regel begrijpt, moet je proberen de andere gegeven regels te volgen.

Het is moeilijk om de schooljongensgewoonte te overwinnen door regels op een negatieve manier te bekijken. Als men zich herinnert dat er gezegd werd: 'Dat als men alle regels van het Systeem begreep en naleefde, men het gedrag van Mens nr. 5 zou hebben' – en dat het naleven van regels een voorproefje van het Geünificeerde Leven geeft, zou het zijn alsof men bovenaan de trap staat. Als men bovenaan de trap stond, zou men instinctief niets onnodigs doen, en niets onnodigs doen betekent ook niets onnodigs zeggen; zodat een mens bovenaan de trap op een redelijk pad is om echt te 'doen' en echt te 'spreken'. Wij praten alleen maar; we spreken heel zelden echt.

Stel dat er een methode bestaat – een directe methode om Zelfbewustzijn te bereiken. Enerzijds is er nu een lange, lange periode tussen het hebben van Zelfbewustzijn voor een halfuur, een uur – misschien zelfs twee uur per dag, hoewel niet elke dag – en anderzijds het externe gedrag dat kenmerkend is voor een mens die zichzelf heeft gerealiseerd. Dergelijk gedrag moet door praktische ervaring worden aangeleerd. Om het gedrag van een mens die zichzelf heeft gerealiseerd te verwerven – denken, spreken en handelen zonder verlies van bewustzijn – is eerst veel ervaring in alle invloeden van het leven nodig. En gedurende al die tijd – totdat het gedrag dat kenmerkend is voor Mens Nr. 5 tweede natuur wordt – zijn regels noodzakelijk. Je hoort mensen vaak zeggen: ‘Ik heb lange tijd regels gevolgd; nu laten we alles los; ze zijn niet langer nodig voor mij.’ Ik moet nog een mens ontmoeten die Nr. 5 is zonder het gedrag van Nr. 5!

Laten we meer nadenken over de creatieve kant van de dingen. Aan de ene kant is praten een van de meest mechanische functies van het formatorisch ingestelde brein. Aan de andere kant is het iets goddelijks - want, heeft een woord of een zin niet het leven van veel mensen veranderd? Heilige woorden en formuleringen hebben enorme kracht, en als we de kracht willen hebben om op een creatieve manier te spreken, moeten we veel onnodig praten vermijden. Regels zijn dus slechts een rem op de mechanische onderdelen om de creatieve functies de ruimte te geven. Maar het intellect kan van ons zowel heilige mensen als dieven maken, afhankelijk van hoe we het gebruiken. Dit kan in onderstaand verhaal beeldend worden weergegeven...

Er was een man in de provincie Punjab die een grote, gezonde koe had die veel melk gaf. Op een dag werd ze gestolen door een man uit een andere provincie. De koe was gewend aan vers groen gras, maar nu was er alleen stro om te eten. Dus ze werd mager en gaf weinig melk, en niemand kon de dief adviseren wat te doen. Op een dag kwam er een heilige naar het dorp en hij zei: "Het is heel eenvoudig; zet gewoon een groen ooglapje over haar ogen en ze zal denken dat het stro groen gras is." Het advies werd dankbaar opgevolgd, en de koe begon weer gelukkig te eten en gaf grote hoeveelheden melk. Zo is het ook met mensen: deze wereld misleidt ons gemakkelijk omdat ons verstand bedekt is met verkeerde gewoontegedachten.

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!