Het LCM-Systeem is praktisch gezien alleen maar toegankelijk via Big Tech

Er wordt er tegenwoordig beter nagedacht over crises en back-upsystemen…
door Tsenne Kikke - vrijdag 13 november 2026 20:05

Met de wereldwijde storing van Microsoft kregen we een voorproefje... Wat gebeurt er in onze gewesten als Amerikaanse software niet meer werkt? Welke systemen worden geraakt? En hebben we een back-upplan?

Veel kritieke infrastructuur, die anno 2026 bijna allemaal afhankelijk is van digitale systemen, draait op Amerikaanse software, maakt gebruik van Amerikaanse hardware, wordt gehost in Amerikaanse datacenters of in Europese datacenters van Amerikaanse bedrijven. Het is een absoluut horrorscenario: wat als de Verenigde Staten alle Amerikaanse software in onze gewesten uitschakelt?...

Zeker weten doen we het niet, maar de kans is groot dat die systemen op afstand uitgezet kunnen worden, ook vanaf de andere kant van de oceaan. Een soort kill switch, dus, al dan niet in de vorm van een grote rode knop. En in een wereld waarin geopolitieke spanningen steeds hoger oplopen, weet je maar nooit wanneer die rode knop gebruikt kan worden. Welke kritische systemen worden dan geraakt? Hebben zij back-ups om op terug te vallen die niet afhankelijk zijn van Amerikanen? En hoe lang duurt het voordat de systemen weer draaien?

Massavernietigingswapen

Vooropgesteld: dit zou een zeer, zeer dramatisch scenario zijn, een soort massavernietigingswapen, zegt tech-expert Bert Hubert: “De maatschappij in streken komt geheel en totaal tot stilstand. Stroom valt uit, raffinaderijen stoppen ermee, niets werkt meer. Totale anarchie.” Jesse Six Dijkstra, voormalig kamerlid voor NSC en adviseur bij de Digitale Doetank, sluit zich daarbij aan: “Als dat scenario uitkomt, heb ik niet de fiducie dat de samenleving blijft draaien, ook niet de kritieke systemen: betaalsystemen, elektriciteit, internet, ziekenhuizen, infrastructuur.”

Precies daarom is de kans heel klein dat het wordt ingezet, net als andere massavernietigingswapens, stelt Hubert. Het bestaan ervan heeft meer effect dan het gebruiken. “Als die rode knop wordt ingezet, dan is het maar één keer, en dan is het daarna ook klaar. Dan hebben we heel gauw helemaal niets meer met Amerika te maken.” Voor een bedrijf als Microsoft zou dat desastreus zijn: in één keer verdwijnt een gigantische afzetmarkt, waardoor het bedrijf grote verliezen zou incasseren. “Ik verwacht daarom wel wat tegengas van Microsoft”, zegt Six Dijkstra. Maar omdat de dreiging bestaat, moeten we er wel rekening mee houden, en dat beïnvloedt onze relatie met de Verenigde Staten.

Knoppen

Interessanter is het daarom om digitale afhankelijkheden niet als één wapen, maar als een heel arsenaal te beschouwen. Met aan het eind, als allerzwaarste middel, de ‘kernbom’: de grote rode knop. Daartussenin zitten allerlei andere knoppen, die weliswaar niet de hele maatschappij in één keer platleggen, maar wel specifieke onderdelen daarvan. En daarmee kan dan grote schade worden aangericht, terwijl zo’n actie bovendien grotendeels onder de radar kan blijven – een soort sabotage dus.

Hubert geeft verkiezingen als voorbeeld: “De landelijke verkiezingen worden grotendeels digitaal autonoom geregeld – dat is heel goed – maar individuele gemeenten draaien allemaal logistieke apps om verkiezingen in juiste banen te leiden. En die apps draaien allemaal op Amerikaanse Big Tech.” Daarmee is het heel makkelijk om onrust te stoken tijdens verkiezingen. “Dag van de verkiezingen: storing bij Amazon. Tjonge, wat gek. Heel stom en wat een pech. Hele verkiezingen in het honderd.” Gevolg: grote maatschappelijke onrust, en een mogelijkheid voor ondemocratische partijen om het proces en daarmee de uitslag in twijfel te trekken, wat de democratie ondermijnt. Zo vormt digitale afhankelijkheid een makkelijke ingang voor sabotage. En die digitale afhankelijkheden zijn er nogal wat, zo laat Hubert op zijn eigen website zien.

Terrorismebestrijding

Naast sabotage zijn er ook best redenen om aan te nemen dat belangrijke systemen zonder al te veel redenen zomaar stopgezet kunnen worden vanuit de Verenigde Staten, onder het mom van terrorismebestrijding bijvoorbeeld. Zo zette de Amerikaanse regering in augustus de Italiaanse internetprovider Autistici/Inventatie (A/I) op de terreurlijst, omdat die volgens de VS ‘extremistische en radicale hackers’ zou hosten. Amerikaanse organisaties mochten er geen zaken meer mee doen, waardoor A/I niet meer bij zijn PayPal-rekening en normale bankrekening kon. Inmiddels is de organisatie, die al 25 jaar bestond en in de lucht werd gehouden door vrijwilligers, opgeheven.

Volgens Hubert gaat het vaak over het scenario dat Amerika de boosdoener zou zijn, maar er is nog een scenario dat hij veel realistischer vindt: Big Tech wordt aangevallen door een ander land, zoals Rusland of China. “Stel dat je daardoor een grote, wereldwijde storing krijgt. In de Verenigde Staten is de storing dan als eerste verholpen, want Amerikaanse klanten zijn dan belangrijker. Europa zit dan veel langer zonder werkende systemen.”

Microsoft-stresstest

Of de hele maatschappij nou in één keer wordt platgelegd of specifieke stukken worden gesaboteerd, de vraag is: hoe goed zijn we voorbereid? Qua wetgeving zijn we een heel end volgens Six Dijkstra. Hij doelt op de Europese Network and Information Security (NIS2)-richtlijn, die in Nederland sinds 15 augustus 2026 actief is in de vorm van de Cyberbeveiligingswet. Die wet verplicht organisaties die kritieke processen beheren, om voorbereid te zijn op cyberaanvallen, maar ook op het plotseling wegvallen van een leverancier – bijvoorbeeld door Amerikaanse sancties. Six Dijkstra: “Deze wet doet al een hoop en is de way to go, want hierdoor worden bestuurders gedwongen om hun verantwoordelijkheid te pakken. Dat is nodig om dingen voor elkaar te krijgen.”

In hoeverre organisaties nu al voorbereid zijn en aan die wet voldoen, is niet duidelijk. ABPTopConsult deed hier in 2025 onderzoek naar en interviewde overheidsorganisaties onder meer over back-upsystemen bij IT-crises. Die organisaties hadden in aanloop daarvan getest of die opties zouden werken, een soort Microsoft-stresstest. Conclusie: geen enkele test was succesvol, wanneer systemen uitvallen is er in veel gevallen geen werkend Plan B. Volgens de auteurs is de overheid daarnaast ‘analoog onbekwaam’ geworden, dus terugvallen op niet-digitale systemen is ook geen optie.

Een interessant aspect in dit rapport is dat het concludeert dat hoewel Nederland veel organisaties kent die werken aan crisisbestendigheid, zij tot voor kort geen protocollen of mechanismen hadden die worden geactiveerd bij een IT-crisis. Daarvoor moesten zij bij eerdere crises, zoals toen door een probleem bij CrowdStrike overal ter wereld Microsoft-systemen uitvielen, veel ‘improviseren’, aldus het rapport.

Aan een crisisplanning daarvoor wordt volgens het rapport nu gewerkt, maar Hubert maakt zich nog steeds grote zorgen, bijvoorbeeld over het Landelijk Crisis Management Systeem (LCMS): “Dat systeem is de ruggengraat van de veiligheidsregio’s bij een ramp. En inmiddels is dat systeem zelf praktisch gezien alleen maar toegankelijk via Big Tech. Als er dan een ramp plaatsvindt, een overstroming of zo, en precies op dat moment is er een ‘storing’… Dat vind ik heel eng.”

Weerbaarheid

Kortom: als er op dit moment een aanleiding is voor de VS om ons flinke ellende te bezorgen, dan zijn we daar op dit moment praktisch weerloos tegen. Toch is er volgens experts ook goed nieuws. Hubert: “Er zijn best wel organisaties waar het wel goed werkt, die een back-upsysteem hebben dat volledig autonoom draait. Dat kan dan misschien iets minder, maar is wel voldoende om belangrijke dingen draaiende te houden. Dat is de weerbaarheid die we moeten hebben; we moeten gewoon heel goed in onze plannen B zitten”.

Six Dijkstra: “Er gebeuren echt wel dingen. Organisaties die eerst volledig zouden overstappen, besluiten nu naar digitaal autonome oplossingen te gaan. Er wordt beter nagedacht over crises en back-upsystemen. Het kost gewoon tijd om dingen in beweging te zetten; de overheid is nou eenmaal een log apparaat. Maar met wat er de afgelopen twee jaar is veranderd, vind ik een complimentje wel op z’n plek.”

Bron: NEMO Kennislink

0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0

Nota: Beste bezoeker,

Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)

"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."

- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -

- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!

Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB

- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!