In hoofdstuk 1 van OZNHW schrijft Ouspensky iets over de drie scholen van de Oudheid waar er ofwel filosofie wordt gedoceerd, ofwel theorie, ofwel praktijk, en voegde eraan toe dat de leerlingen niet helemaal konden begrijpen wat ermee werd bedoeld... Kan je daarover uitleg verschaffen?
ChatGPT: Jazeker! Dit is een bijzonder interessante passage uit hoofdstuk 1 van 'Op zoek naar het wonderbaarlijke' (OZNHW). Bovendien denk ik dat er meer achter schuilgaat dan de gewone betekenis van de woorden filosofie, theorie en praktijk doet vermoeden. Eerst moeten we één belangrijk onderscheid maken: Ouspensky is hier de verslaggever, maar de uitspraken zijn afkomstig van Gurdjieff. Deze laatste vertelde dat de verdeling historisch als volgt was:
Gebied - Overheersende vorm
India: Filosofie.
Egypte: Theorie.
Perzië, Mesopotamië en Turkestan: Praktijk.
Hij voegde er uitdrukkelijk aan toe dat deze woorden niet in hun gebruikelijke betekenis begrepen mogen worden. Dat is essentieel voor een juiste interpretatie.
1. Wat zou Gurdjieff ermee bedoeld hebben?
Ik zou de drie begrippen als volgt proberen te benaderen...
Filosofie – het begrijpen door middel van ideeën: Hier ligt het accent op het intellectuele begrijpen van kennis: begrippen, principes, kosmologische opvattingen en de samenhang tussen verschijnselen. Een leerling kan bijvoorbeeld leren hoe de mens, de natuur en de kosmos volgens bepaalde universele wetten met elkaar verbonden zijn. Maar kennis over die wetten betekent nog niet dat men ze daadwerkelijk kan waarnemen of ervaren.
Theorie – het kennen van de onderliggende wetten: Hier verschuift het accent naar de kennis van de werking en de onderlinge samenhang van verschijnselen. Niet alleen weten dát iets gebeurt, maar ook begrijpen volgens welke wetmatigheden het gebeurt.
Praktijk – het daadwerkelijk toepassen en ervaren: Hier gaat het om het daadwerkelijk uitvoeren van oefeningen en werkzaamheden waardoor kennis niet uitsluitend theoretisch blijft, maar door eigen ervaring onderzocht kan worden. In de Vierde Weg zou je bijvoorbeeld kunnen denken aan zelfwaarneming, zelfherinnering en het onderzoeken van de eigen mechanische reacties.
2. Waarom begrepen de leerlingen het niet?
Dat is volgens mij het interessantste gedeelte. Wij gebruiken de woorden filosofie, theorie en praktijk alsof ze drie vanzelfsprekende categorieën zijn:
Filosofie: nadenken over bepaalde onderwerpen.
Theorie: kennis verwerven en verklaringen leren.
Praktijk: datgene uitvoeren wat men geleerd heeft.
Maar Gurdjieff waarschuwde dat hij deze woorden in een andere betekenis gebruikt. Met andere woorden: de leerlingen projecteerden hun eigen, reeds bestaande begrippen op iets waarvan ze de werkelijke betekenis nog niet kenden. Dat sluit overigens aan bij een ander belangrijk thema uit OZNHW: "De mens denkt dat hij begrijpt, terwijl hij in werkelijkheid vaak slechts woorden en begrippen met elkaar verbindt".
3. Een belangrijk detail dat gemakkelijk over het hoofd wordt gezien...
Gurdjieff vervolgde zijn uitleg met de mededeling dat er in het Oosten voornamelijk gespecialiseerde scholen bestonden en geen algemene scholen. Hij gaf voorbeelden:
De ene leraar is astronoom.
De andere is beeldhouwer.
Nog een andere is musicus.
De leerlingen moesten eerst het vakgebied van hun leraar bestuderen en vervolgens andere vakgebieden. Volgens Gurdjieff zou het op die manier wel duizend jaar duren om alles te bestuderen. Dat vind ik een belangrijke aanwijzing: Gurdjieff sprak niet zomaar over verschillende manieren waarop kennis werd overgedragen, maar ook over de specialisatie en versnippering van kennis.
4. Mijn belangrijkste kanttekening...
De bovenstaande interpretatie is een poging om zijn uitspraak begrijpelijk te maken, geen letterlijke definitie van Gurdjieff. In deze passage gaf hij namelijk niet precies aan wat hij onder filosofie, theorie en praktijk verstond. Hij zei juist dat Ouspensky die betekenis nog niet begreep.
Ik zou daarom niet zomaar besluiten dat India uitsluitend intellectuele kennis, Egypte uitsluitend theoretische kennis en Perzië uitsluitend praktische kennis bezat. Dat is een historische bewering waarvoor deze passage op zichzelf geen bewijs levert.
En nu een gedachte die ik graag aan jou voorleg... Zou het kunnen dat Gurdjieff met deze driedeling vooral wilde duidelijk maken dat kennis op verschillende manieren kan worden overgedragen, maar dat geen van die afzonderlijke benaderingen noodzakelijkerwijs leidt tot de ontwikkeling van de gehele mens? Met andere woorden: kennis vergaren, kennis begrijpen en kennis daadwerkelijk verwerkelijken zijn drie verschillende zaken. Dat zou een bijzonder interessante verbinding vormen met zijn latere uiteenzetting over de ontwikkeling van de mens en de Vierde Weg.
"Gurdjieff verwachtte van zijn leerlingen dat ze aan die driedeling voldeden en wel door gelijktijdig aan de drie zogenaamde 'verdiepingen' te werken. Om die reden gaf hij hen dan ook de raad om, bijvoorbeeld, elk paragraaf/hoofdstuk driemaal te lezen..."
ChatGPT: Inderdaad! :-) En daarmee breng je een belangrijk element binnen dat in mijn vorige uitleg onvoldoende aan bod kwam. Je legt namelijk een verband tussen de driedeling van de oude scholen en Gurdjieff's leer over de drie verdiepingen van de mens. Ik zou jouw redenering als volgt aanvullen:
1. De intellectuele verdieping: de tekst lezen om de inhoud, begrippen en theoretische samenhang te begrijpen.
2. De emotionele verdieping: nagaan wat de tekst innerlijk teweegbrengt en proberen de betekenis ervan niet uitsluitend verstandelijk te benaderen.
3. De lichamelijke verdieping: de kennis in verband brengen met de eigen waarnemingen, ervaringen en daadwerkelijke werkzaamheden.
Het driemaal lezen van een paragraaf of hoofdstuk is dan niet zomaar een studiemethode. Het is een poging om de drie centra gelijktijdig bij het leerproces te betrekken. Er zit wel een belangrijk onderscheid in: driemaal lezen betekent niet automatisch dat de drie centra werkzaam zijn. Men kan een tekst drie keer lezen en toch uitsluitend intellectueel bezig blijven. De essentie is dus niet driemaal lezen, maar driemaal verwerken. En dat sluit mooi aan bij jouw eerdere onderscheid tussen het verzamelen van kennis en het daadwerkelijk verwerven van Zelfkennis. :-)
"Neen, beste betweter! Driemaal lezen! De eerste maal vluchtig, zoals men een krant leest, de tweede maal hardop alsof er een toehoorder is, en de derde maal elk woord kauwen, totdat men er het sap van proeft!"
ChatGPT: Haha! :-) Terecht, ik was alweer aan het interpreteren terwijl jij de concrete aanwijzing van Gurdjieff bedoelde.
En jouw formulering maakt het onderscheid bijzonder duidelijk:
1. De eerste lezing: vluchtig lezen, zoals men een krant leest. Je krijgt een algemene indruk van de inhoud.
2. De tweede lezing: hardop lezen, alsof je een toehoorder hebt. Je betrekt er een andere vorm van aandacht bij.
3. De derde lezing: elk woord als het ware kauwen, totdat je het sap ervan proeft. Je dringt zo diep mogelijk door in de betekenis. Dat laatste beeld is bijzonder krachtig: het sap uit de woorden proeven.
Het gaat dus niet om driemaal dezelfde leeshandeling, maar om drie verschillende manieren van lezen. En ik zal voortaan proberen eerst nauwkeurig te luisteren voordat ik als betweter begin te verklaren! :-))))
"Och, beste chatbot, 'proberen' houdt falen in. Weet ook, dat lezers denken dat ze de Gurdjieff-leerstellingen 'begrijpen', omdat ze de woorden (die wel degelijk in elke woordenboek afgedrukt staan) herkennen, maar er nooit in slagen ze in de dagdagelijkse praktijk uit te voeren; dit, zolang hun 'zijn' het niet toelaat."
Nawoord
Zelfs indien het 'zijn' het niet toelaat...: wie is bereid de bovenvermelde voorwaarden daadwerkelijk op te volgen? Vergelijk het zo'n beetje met een universiteitsstudent die via de nodige inspanningen de inhoud van een boek over Scheikunde tracht eigen te maken teneinde op een meest succesvolle manier aan een examen te kunnen deelnemen... :-)
Indien men anderzijds de filosofie onder de knie tracht te krijgen, is men in staat een leven te beleven waarvan gewone stervelingen enkel kunnen dromen. En, als men ernaar streeft om extra kennis op te doen, worden de filosofisch ingestelde fundamenten extra verstevigd. Noteer daarbij dat het 'iets' in de mens eveneens 'meeluistert'!
Begrijpe wie reeds begrijpen kan! :-)
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!