Kan een lied dermate triestig en depressief overkomen dat het mensen aanspoort om zelfmoord te plegen? In elk geval is dit de theorie achter de vloek van 'Szomorú Vasárnap', oftewel 'Gloomy Sunday' in het Engels.
Het lied werd door de Hongaren Rezsö Seress en László Jávor geschreven, en kwam reeds controversieel over vanaf het begin, omdat de tekst geïnspireerd zou zijn geweest op de zelfdoding van de vriendin van Seress. Hij zorgde voor de muziek en László, een poëet, voor de tekst. Het was de Hongaar Pál Kalmár die het in 1935 zong en het voor het eerst op speelplaat uitbracht.
Toen het in Hongarije uitkwam, waren er aldaar kort daarna zoveel zelfmoorden en zelfmoordpogingen dat de autoriteiten het lied onmiddellijk verbood. Nochtans werd het achteraf wereldwijd door tientallen zangers vertolkt.
Pyotr Leschenko bracht het in het Russisch uit, op 28 februari 1936 zong Damia 'Sombre Dimanche' in het Frans, en in datzelfde jaar zong Noriko Awaya het in het Japans. Het werd ook eerder in 1935 in het Engels door Paul Robeson, en later door Billie Holiday in 1941 uitgebracht.
Telkenmale men het op de radio kon aanhoren, volgde kort daarop een toename van zelfdodingen, met als gevolg, dat zelfs de BBC de uitzendingen ervan verbood. In de kranten stond er naar het schijnt afgedrukt dat honderden Amerikanen de plaat kochten en kort daarop zelfmoord pleegden. Maar deze cijfers werden nooit officieel bevestigd. Doch, vergeet niet dat Billie Holiday het tijdens de oorlogsjaren zong en men het lied vooral verbood omdat het schadelijk was voor de heersende moraal uit de tijd. Het verbod van de BBC werd slechts tegen 2002 opgeheven.
Ook Rezsö Seress, die op 3 november 1899 in Boedapest is geboren, pleegde vreemd genoeg op 11 januari 1968, op de leeftijd van 69 jaar, zelfmoord. Eerst, door uit een raam naar beneden te springen, en daarna wurgde hij zichzelf met een koperdraad in het hospitaal nadat hij daar, na die val, was opgenomen.
Vandaag de dag zijn we niet meer zo bijgelovig en weten we dat er aan een lied geen vloek kan verbonden zijn, nietwaar?
De volkse legendes leken voor het grootste deel gewoonweg een overdrijving van het grote aantal Hongaarse zelfmoorden dat in het decennium waarin het lied werd gecomponeerd plaatsvond, maar dan wel door andere factoren, zoals hongersnood en armoede. In elk geval bestaan er geen studies die een duidelijk verband tussen het lied en zelfmoord aantoonden.
Nogmaals: ondertussen werd het door tientallen nagezongen, waaronder Bjork in 2010. Luister naar de versie van Billie Holiday, en daarna naar de iets mindere Franse versie...
Sunday is gloomy, my hours are slumberless.
Dearest, the shadows I live with are numberless.
Little white flowers will never awaken you.
Not where the black coach of sorrow has taken you.
Angels have no thought of ever returning you.
Would they be angry if I thought of joining you?
Gloomy Sunday
Gloomy is Sunday, with shadows I spend it all.
My heart and I have decided to end it all.
Soon there'll be candles and prayers that are sad I know.
Let them not weep let them know that I'm glad to go.
Death is no dream for in death I'm caressing you.
With the last breath of my soul I'll be blessing you.
Gloomy Sunday
Dreaming, I was only dreaming.
I wake and I find you asleep
In the deep of my heart, dear.
Darling I hope,
That my dream never haunted you.
My heart is tellin' you
How much I wanted you,
Gloomy Sunday.
'Sombre Dimanche', in het Frans gezongen door Damia.
Sombre dimanche...
Les bras tout chargés de fleurs
Je suis entré dans notre chambre le coeur las
Car je savais déjà que tu ne viendrais pas
Et j'ai chanté des mots d'amour et de douleur
Je suis resté tout seul et j'ai pleuré tout bas
En écoutant hurler la plainte des frimas ...
Sombre dimanche...
Je mourrai un dimanche où j'aurai trop souffert
Alors tu reviendras, mais je serai parti
Des cierges brûleront comme un ardent d'espoir
Et pour toi, sans effort, mes yeux seront ouverts
N'aie pas peur, mon amour, s'ils ne peuvent te voir
Ils te diront que je t'aimais plus que ma vie
Sombre dimanche.
Bjork
Sarah McLaghlan
Leander & Vörös Attila - Szomorú Vasárnap - 'Gloomy Sunday' in een wereld van Onaardse Tegenstellingen...
Oftewel: een aannemelijk weergave van hoe het animale in de mens achteraf dan toch eventueel tot rust kan komen.
Seress Rezső - Szomorú vasárnap - Gloomy Sunday - The Hungarian Suicide Song (in het Hongaars)...
Budapest Love - Gloomy Sunday Explained: The Haunting Romance Behind the Most Mysterious Song in History.
Een prachtige verhaal over een driehoeksverhouding, waarin drie mannen en en vrouw betrokken zijn en waarin 'Gloomy Sunday' deel van opmaakt.
Gloomy Sunday - Originele, Hongaarse versie
Dalszöveg
Szomorú vasárnap
száz fehér virággal
vártalak kedvesem
templomi imával.
Álmokat kergető
vasárnap délelőtt,
bánatom hintaja
Nélküled visszajött.
Azóta szomorú
mindig a vasárnap,
könny csak az italom,
kenyerem a bánat.
Szomorú vasárnap.
Utolsó vasárnap
kedvesem gyere el,
pap is lesz, koporsó,
ravatal, gyászlepel.
Akkor miránk vár,
virág és koporsó.
Virágos fák alatt
utam az utolsó.
Nyitva lesz szemem, hogy
mégegyszer lássalak.
Ne félj a szememtől,
holtan is áldalak...
Utolsó vasárnap.
De versie waarin de persoon om zijn overleden liefste treurt...
Sombere zondag met honderd witte bloemen.
Ik wachtte op jou, mijn liefste, met een kerkelijk gebed.
Op een zondagochtend danste ik met mijn dromen.
De koets van mijn verdriet keerde naar mij terug, zonder jou.
Sindsdien zijn al mijn zondagen voor altijd triest:
Tranen zijn mijn enige drank, het verdriet mijn brood...
Sombere zondag
Deze laatste zondag, mijn lief: kom alsjeblieft naar me toe.
Er zal een priester zijn, een kist, een lijkwade, een rouwkleed.
Op ons wachten er bloemen en een kist.
Onder de bloeiende bomen zal het mijn laatste reis zijn.
Mijn ogen zullen geopend zijn, zodat ik jou voor de laatste keer kan aanschouwen.
Wees niet bang voor mijn blik, zelfs in mijn dood zal ik jou zegenen...
De laatste zondag...
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!