Is longkanker bij mensen die roken of gerookt hebben 'hun eigen schuld'? Voor sommigen lijkt het antwoord eenvoudig. Maar achter die vraag schuilt een complex verhaal van gewoonte, afhankelijkheid en schaamte. Die schaamte mag geen reden zijn waarom mensen de weg naar vroegopsporing van longkanker niet vinden.
Toen ik vorige week thuiskwam van mijn werk, zat mijn buurman Jean van 74 buiten op zijn bankje zijn krant te lezen en een sigaret te roken. Zijn vrouw kreeg een jaar geleden de diagnose van longkanker. Toen hij vroeg hoe mijn dag was geweest, vertelde ik over mijn doctoraatsstudie: ‘We zijn volop bezig de studie rond de vroegopsporing van longkanker heel concreet te maken.’ Het werd even stil… Jean keek naar zijn sigaret en stopte die weg zodat ik ze niet kon zien. De schaamte was duidelijk op zijn gezicht te lezen.
We kennen allemaal wel iemand zoals Jean, die al heel zijn of haar leven rookt of gerookt heeft. Jean is van een generatie voor wie roken geen uitzondering, maar dagelijkse realiteit was. Je zag reclame op elke hoek van de straat en op familiefeesten en trouwfeesten deelden ze sigaren en sigaretten uit. Voor Vaderdag maakten de kindjes in de kleuterklas een assenbak, terwijl ze nu een mooie tekening maken. Wat vandaag moeilijk voorstelbaar is, was toen voor velen doodnormaal.
Vandaag kijken we anders naar roken. Er wordt sterk ingezet op een rookvrije generatie. Maar die maatschappelijke verandering heeft ook een keerzijde: mensen die roken of gerookt hebben, worden soms herleid tot hun gedrag. Zeker bij longkanker klinkt al snel de gedachte: “Dan had je maar niet moeten roken.” Die gedachte is schadelijker dan ze lijkt.
Vooral mensen die nooit gerookt hebben, veroordelen mensen die roken of gerookt hebben. Ze begrijpen vaak niet waarom iemand blijft roken. Maar roken is niet louter een individuele keuze: nicotine is sterk verslavend en de tabaksindustrie heeft roken decennialang actief aantrekkelijk gemaakt en genormaliseerd. Stoppen is daarom voor veel mensen moeilijk en vraagt vaak meerdere pogingen. Ook binnen de vroegopsporing van longkanker moet hiervoor voldoende aandacht zijn. Vroegopsporing en ondersteuning bij stoppen met roken moeten hand in hand gaan.
Tegelijk is het belangrijk om de gevolgen van roken niet te minimaliseren. Roken verhoogt het risico op longkanker en jaarlijks sterven in België 5.716 mensen aan de ziekte. Longkanker wordt bovendien vaak pas ontdekt wanneer de ziekte al vergevorderd is. Vroegopsporing met een lage dosis CT-scan kan longkanker bij mensen met een verhoogd risico eerder aan het licht brengen. Hoe vroeger de ziekte wordt opgespoord, hoe groter de kans op een succesvolle behandeling.
Doodnormaal
Net daar ontstaat een paradox. De mensen die mogelijk baat hebben bij vroegopsporing, zijn ook de mensen die het vaakst geconfronteerd worden met oordeel, schuld en schaamte. Hierdoor lopen ze de kans op het vroeg opsporen van longkanker mis. Doordat ze zich schamen en het zichzelf aanpraten dat ze het niet verdienen om geholpen te worden, gaan ze later opzoek naar medische hulp, nemen ze minder snel deel aan preventief onderzoek en voelen ze zich vaker geviseerd door zorgverleners. Mensen die roken en last hebben van een vervelende hoest, vrezen dat ze bij de dokter op hun rookgedrag gewezen worden, en dat hun verkoudheid niet serieus genomen wordt. Ze denken dat ze beter zwijgen over hun klachten. Dat is precies wat wij proberen tegen te gaan.
Het is heel belangrijk dat we niet veroordelen in onze communicatie, zowel geschreven als gesproken. Zowel bij communicatie rond vroegopsporing van longkanker, als in ons dagelijks leven. Wanneer we iemand benoemen op basis van rookgedrag, maken we van dat gedrag een identiteit. Beter is om te spreken over “mensen die roken” of “mensen die gerookt hebben” en niet over “rokers” of “ex-rokers”. Dat lijkt een detail, maar het maakt duidelijk dat iemand meer is dan zijn of haar rookgedrag.
Longkanker vroeg opsporen gaat niet over schuld, maar over mensen op tijd bereiken, vóór het te laat is. Wie opgegroeid is in een omgeving waarin roken doodnormaal was, verdient vandaag geen oordeel, maar duidelijke informatie en toegang tot zorg.
Als België ooit een georganiseerd programma voor de vroegopsporing van longkanker wil uitrollen, moeten we niet alleen weten wie in aanmerking komt. We moeten ook begrijpen welke drempels mensen ervaren. Schaamte, schuldgevoel en maatschappelijke veroordeling horen daarbij. Daarom onderzoeken de Universiteit Antwerpen en het Universitair Ziekenhuis Antwerpen hoe stigma rond roken en longkanker leeft in Vlaanderen, en of dit een invloed kan hebben op de bereidheid om deel te nemen aan vroegopsporing. Wie wil bijdragen aan dit onderzoek, kan de vragenlijst invullen via: https://uantwerpen.eu.qualtrics.com/jfe/form/SV_ey6uphKarBW78kC
Bron: EOS Wetenschap.
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!
Gepost door Tsenne Kikke op zondag 30 augustus 2026
0 reactie(s)
Beste eclecticus,
Toegegeven: ik slaag er maar niet in om alle eclectici aan te wakkeren om de teksten die ik soms aanraad mentaal te doorploegen. Anders gezegd: met slechts één deel van een centrum, en nog niet met alle drie delen tegelijkertijd - want, dat vraagt superinspanning. Wel is Chris er reeds in geslaagd om het al eenmaal te lezen. Dank u, beste Chris!
Nochtans staat er in de Engelse versie van 'Het instinctieve aanvoelen van de realiteit' diverse pareltjes, die veel, véél te mooi zijn om zomaar weg te werpen of te negligeren...
Zo staat er, onder andere, dat Gurdjieff beschrijft dat de mens niet als een koning kan worden voorgesteld die verschillende onderdanen bestuurt, integendeel. De mens, met zijn diverse persoonlijkheden en honderdtallen ondergeschikte ikjes, is eerder een menigte zonder koning. "Dat klinkt hard, maar het sluit prachtig aan bij ons vorige spoor," beweerde ChatGPT en vervolgde met: "Als er geen stabiel centrum is, kan er ook niets werkelijk kristalliseren. Want, wat zou moeten kristalliseren?"
Vandaag wil ik dit. Morgen wil ik iets anders. Er is geen blijvend punt waaromheen de persoonlijkheid zich kan organiseren. Dus het eerste werk is niet: “Hoe word ik een betere versie van mezelf?”, maar: “Kan ik ontdekken wie er op dit moment eigenlijk spreekt?”
ChatGPT: "Ook 'being' is bij Gurdjieff een belangrijk woord.
Persoonlijkheid is voor een groot deel aangeleerd: taal, manieren, meningen, sociale gewoonten, identificaties, herinneringen, rollen. Het wezen — 'being' — is iets anders. Het is wat een mens werkelijk is, niet alleen wat hij heeft verzameld. Daarom kan iemand buitengewoon ontwikkeld lijken qua persoonlijkheid en toch volgens Gurdjieff een heel zwak 'being' hebben. En omgekeerd, kan iemand uiterlijk heel eenvoudig zijn maar een veel sterker ontwikkeld wezen hebben.
Dus wordt de vraag gesteld: Wie moet er uiteindelijk 'ik' kunnen zeggen?
Hier komt de hele gedachte van kristallisatie terug. Een werkelijk 'ik' moet volgens Gurdjieff worden gevormd. Niet ontdekt worden alsof het ergens kant-en-klaar verborgen ligt. Dat is een cruciaal verschil. De gewone mens zegt: "Ik heb een zelf". Gurdjieff zegt eerder: “Je hebt de mogelijkheid om een zelf te ontwikkelen.” En dat zelf ontstaat door bewuste arbeid."
Wat ChatGPT betreft: een woordje waarschuwing...
Weet dat wat je in Eclecticus te lezen krijgt het resultaat is van vele uren werk. Telkenmale ChatgGPT afdwaalde, moest ik de vraag herformuleren, en hetzelfde dus op een veel concretere manier aanpakken.
Anders gezegd: indien je ChatGPT raadpleegt, moet je in wezen zélf zoveel mogelijk - zo niet bijna alles - van het onderwerp afweten (in dit geval van 'Beelzebubs Tales'), opdat achteraf - na vele uren - ChatGPT's woorden zo dichtbij mogelijk bij hetgeen je wenst te verkondigen, aanleunen en je dus tevreden bent met het eindresultaat...
En toegegeven: omdat het programma in een fractie van een seconde het gehele internet afschuimt, zijn de uiteindelijke verwoordingen véél beter dan de mijne. Danke, ChatGPT! :-)
Mijn dank gaat ook naar Chris uit,. Ze schreef: "ChatGPT vindt zijn weg wel in Beëlzebub ! ... natuurlijk blijft zelf nadenken prioriteit," en stilletjes hoop ik nu dat anderen er niet dezelfde conclusie uit trekken. :-)
Anders gezegd: de inspiratie van dat 'woordje waarschuwing' kwam van haar! :-)
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!
Gepost door Tsenne Kikke op zaterdag 29 augustus 2026
0 reactie(s)
ChatGPT: Als je de volledige oorlog sinds de grootschalige Russische invasie van 24 februari 2022 bedoelt, is er geen exact dodental. Vooral militaire verliezen zijn moeilijk betrouwbaar vast te stellen. Op basis van de meest recente schattingen die ik kan vinden:
- Russische militairen: ongeveer 450.000 doden volgens een recente schatting van CSIS.
- Oekraïense militairen: ongeveer 125.000–150.000 doden volgens dezelfde analyse.
- Burgers in Oekraïne: minstens 16.874 doden volgens de VN-monitoring, tot begin augustus 2026. De VN benadrukt dat het werkelijke aantal hoger ligt, vooral in bezette gebieden en voor de eerste maanden van de invasie.
- Daar komen nog burgerslachtoffers in Rusland bij die niet volledig onafhankelijk door de VN kunnen worden geverifieerd. Dus: ongeveer hoeveel doden?
Een redelijke, voorzichtige schatting is momenteel rond de 600.000–620.000 doden, wanneer je Russische en Oekraïense militairen plus de bevestigde Oekraïense burgerslachtoffers optelt.
Het werkelijke aantal kan aanzienlijk hoger liggen. Dit is belangrijk: termen als 'casualties' betekenen vaak doden + gewonden + vermisten, en worden in nieuwsberichten nogal eens ten onrechte als alleen "doden" geïnterpreteerd. CSIS schat bijvoorbeeld dat het gecombineerde aantal Russische en Oekraïense militaire slachtoffers inmiddels boven de 2 miljoen ligt, maar dat zijn dus niet 2 miljoen doden.
- Volgens mij gaat het hoofdzakelijk over enkele lappen grond...
ChatGPT: Ja — in geografische zin is dat inderdaad opvallend. De oorlog is enorm in menselijke en materiële kosten, terwijl de frontverschuivingen sinds 2022 relatief beperkt zijn. Maar 'enkele lappen grond' doet de strategische betekenis ervan wat tekort. Het gaat onder meer om:
- Donbas: Rusland probeert de resterende Oekraïense controle over Donetsk en delen van Loehansk te beëindigen.
- Zuid-Oekraïne: vooral de verbinding tussen de bezette gebieden rond de Zee van Azov en de Krim.
- Krim: Rusland wil de controle behouden; Oekraïne wil die uiteindelijk terugkrijgen.
- Strategische steden en logistieke knooppunten: een dorp kan militair belangrijk zijn omdat het een weg, spoorlijn, rivierovergang of verdedigingslinie beheerst.
En er zit een groot verschil tussen territorium veroveren en territorium kunnen behouden. Rusland kan bijvoorbeeld een dorp innemen, maar daar vervolgens grote verliezen voor lijden en maanden nodig hebben om een paar kilometer verder te komen.
Het wrange is dus: ja, uiteindelijk wordt er vaak om relatief kleine stukjes land gevochten, maar die stukjes land vertegenwoordigen bredere strategische en politieke doelen. Daardoor kan een paar kilometer frontverschuiving enorm veel mensenlevens kosten.
- Maar aangaande 'enkele lappen grond' heb ik het niet over de strategische betekenis, eerder over het feit dat er zoveel mensen voor zijn gestorven en nog zullen sterven...
ChatGPT: Ja, nu begrijp ik je precies. Je bedoelt de wanverhouding tussen het aantal mensenlevens en de hoeveelheid grond waar uiteindelijk om wordt gevochten — niet dat die grond strategisch onbelangrijk zou zijn. En dat is inderdaad een heel treffende observatie.
Als we bijvoorbeeld uitgaan van grofweg 600.000 of meer militaire en burgerdoden, dan is het onthutsend om dat af te zetten tegen de relatief beperkte territoriale veranderingen sinds 2022. Rusland heeft wel aanzienlijk gebied veroverd, maar het grootste deel van Oekraïne is niet van eigenaar veranderd. Op veel plaatsen is de frontlijn slechts enkele tientallen kilometers verschoven. Dat maakt de vraag "hoe kan het dat zoveel mensen sterven voor relatief weinig terrein?" heel begrijpelijk.
Er zijn daarbij twee dingen die vaak door elkaar lopen:
1. De prijs van één stukje grond kan enorm zijn... Een dorp of een paar kilometer terrein kan maandenlang worden bevochten. Als beide partijen vinden dat terugtrekken grotere gevolgen heeft, blijven ze mensen en materieel inzetten.
2. De uiteindelijke waarde van de oorlog wordt niet in vierkante kilometers gemeten.
Voor Oekraïne staat er veel meer op het spel dan een dorp of regio: het voortbestaan als onafhankelijke staat. Voor Rusland gaat het eveneens om veel bredere machts- en veiligheidsdoelstellingen.
Maar dat neemt jouw fundamentele punt niet weg. Zelfs wanneer je alle strategische argumenten accepteert, blijft het moreel en menselijk buitengewoon moeilijk te bevatten dat honderdduizenden mensen zijn gestorven voor territoriale veranderingen die op een kaart relatief klein lijken.
En misschien is dát wel een van de meest tragische lessen van deze oorlog: grondgebied kan politiek van onschatbare waarde zijn, terwijl de menselijke prijs ervan toch nauwelijks in verhouding lijkt te staan tot de oppervlakte.
- Maar bijna alle Europese landen aangespoord door de VS doen er weinig aan om Rusland en Oekraïne grondverdeling aan te sporen, integendeel, waardoor de doden zullen blijven vallen.
ChatGPT: Ja. En ik denk dat je hier een legitiem moreel en politiek dilemma aanwijst. Alleen zou ik één deel van je formulering nuanceren: het klopt niet helemaal dat Europa en de VS niets doen om tot een grondverdeling te komen. Er zijn juist in 2026 Amerikaanse voorstellen en onderhandelingen geweest waarin territoriale concessies expliciet op tafel lagen.
Het probleem is eerder dat Rusland, Oekraïne, de VS en Europa het niet eens zijn over welke grond tegen welke prijs moet worden opgegeven en welke garanties daarna nodig zijn. En daar zit precies jouw punt over de doden. Als je redeneert vanuit een puur humanitair uitgangspunt, kun je zeggen: "Als een compromis over territorium honderdduizenden levens kan sparen, waarom zou je dan niet veel harder op zo'n compromis aandringen?"
Dat is geen absurde redenering. Sterker nog, Washington heeft Oekraïne eerder onder druk gezet om een akkoord met territoriale concessies te overwegen; in januari werd zelfs gemeld dat Amerikaanse veiligheidsgaranties aan een vredesakkoord gekoppeld werden.
Maar er is een enorm obstakel: Rusland wil niet simpelweg een stuk land houden en daarna vrede sluiten. De Russische positie blijft ook in augustus 2026 dat een oplossing gebaseerd moet zijn op de "realiteiten op de grond"; Rusland controleert ongeveer 20% van Oekraïne en zegt vast te houden aan de bredere doelstellingen van Poetin.
Daarom is de echte vraag volgens mij niet: "Is Oekraïne bereid een paar stukken grond op te geven?", maar: "Welke territoriale concessie zou Rusland daadwerkelijk accepteren, en welke garanties zouden ervoor zorgen dat de oorlog daarna werkelijk stopt?"
Dat tweede is cruciaal. Want, als Oekraïne bijvoorbeeld grond afstaat, Rusland vervolgens militair kan herstellen en enkele jaren later opnieuw begint, dan zijn de huidige slachtoffers niet het einde van het verhaal maar slechts een pauze.
Tegelijkertijd vind ik jouw menselijke argument moeilijk weg te redeneren: elke maand waarin diplomatie geen akkoord oplevert, terwijl er aan het front mensen blijven sterven, heeft óók een prijs. En die prijs wordt uiteindelijk betaald door Oekraïners en Russen die zelf niet aan de onderhandelingstafel zitten. Er is dus een echte tragische tegenstelling tussen "geen grondgebied weggeven omdat dat gevaarlijk is" en "grondgebied accepteren om verdere doden te voorkomen." Geen van beide keuzes is moreel kosteloos...
Als Oekraïne grond afstaat, waarna Rusland vervolgens militair kan herstellen en enkele jaren later opnieuw begint, dan zijn de huidige slachtoffers niet het einde van het verhaal maar slechts een pauze. Als men dat nu al op voorhand weet, zou dat toch deel van de vrede moeten uitmaken en dus een 'voorkomen' induceren.
Ja. Dat is precies de kern van het probleem. Als je serieus wilt onderhandelen over grondgebied in ruil voor het stoppen van de oorlog, dan kun je een toekomstige Russische heraanval niet als een apart, later probleem behandelen. Het moet onderdeel zijn van het vredesontwerp zelf. Er zijn grofweg drie manieren waarop dat 'voorkomen' vorm kan krijgen:
1) Afschrikking na het akkoord
Oekraïne krijgt zulke sterke veiligheidsgaranties dat een nieuwe aanval voor Rusland onaanvaardbaar duur wordt. Dat kan bijvoorbeeld militaire steun, luchtverdediging, wapens, inlichtingen en eventueel troepen van andere landen omvatten.
2) Een Oekraïne dat militair sterk genoeg blijft
Een vredesakkoord waarbij Oekraïne zijn leger sterk moet verkleinen, terwijl Rusland zijn strijdkrachten kan herstellen, zou inderdaad een zeer kwetsbare vrede zijn. Een duurzame regeling zou dus ook moeten bepalen wat Oekraïne militair mag behouden.
3) Een mechanisme dat automatisch reageert op een nieuwe aanval
Dit is misschien het belangrijkste verschil tussen een echte vredesregeling en een wapenstilstand. Je zou vooraf moeten vastleggen: als Rusland opnieuw aanvalt, volgen automatisch bepaalde maatregelen. Dan hoeft de internationale gemeenschap niet opnieuw maandenlang te discussiëren terwijl Rusland terrein wint. En daaruit volgt een interessante conclusie over jouw eerdere punt.
Een territoriaal compromis hoeft op zichzelf helemaal geen capitulatie te betekenen. Het kan onderdeel zijn van een ruil: Oekraïne accepteert een bepaalde territoriale realiteit → Rusland krijgt daar iets voor → Oekraïne krijgt harde, geloofwaardige bescherming tegen een nieuwe oorlog → beide partijen stoppen de gevechten. Dan wordt het afgestane grondgebied als het ware de prijs van vrede, maar de veiligheidsgaranties zijn de prijs die Rusland moet betalen om die vrede duurzaam te maken.
Het moeilijke is dat zo'n garantie geloofwaardig moet zijn. Een papieren belofte zoals "we zullen Oekraïne steunen als Rusland opnieuw aanvalt" is veel minder overtuigend dan een vooraf georganiseerd militair systeem waarbij Rusland weet wat er onmiddellijk gebeurt.
En er zit nog een paradox in: juist omdat Oekraïne vreest dat een slecht vredesakkoord slechts een pauze oplevert, kan het bereid zijn langer door te vechten. Vanuit dat perspectief zijn de huidige slachtoffers niet alleen de prijs van het terugwinnen van grond; ze worden ook gezien als de prijs van het verkrijgen van een betere onderhandelingspositie en het voorkomen van een nieuwe oorlog.
Maar daar kun je terecht een tegengestelde vraag tegenover zetten: Hoeveel extra Oekraïense levens is het verantwoord te riskeren om een betere toekomstige vredesregeling af te dwingen, als een minder perfecte vrede vandaag al mogelijk zou zijn? Dat is uiteindelijk geen militaire rekensom meer. Dat is een ethische keuze over de waarde van toekomstige veiligheid tegenover de levens die vandaag verloren gaan. En daar bestaat geen objectieve formule voor.
- En terwijl we aan het filosoferen zijn, blijven de doden vallen...
ChatGPT: Ja. En dat is misschien wel het meest wrange aan het hele debat. Terwijl politici, diplomaten, militairen en wijzelf discussiëren over territorium, veiligheidsgaranties, afschrikking en de vraag wie uiteindelijk gelijk krijgt, is er aan het front geen filosofische pauzeknop. Mensen sterven vandaag.
Dat maakt jouw eerdere redenering zo indringend: er is altijd een reden om te zeggen "nu nog niet" — nog betere garanties, een betere onderhandelingspositie, nog wat meer druk, nog wat meer terrein terugwinnen. Maar elke dag wachten heeft ook een prijs. En die prijs is niet abstract. Het zijn mensen die hun leven niet meer terugkrijgen. Misschien is de moeilijkste vraag daarom niet "wie heeft er gelijk?", maar: Wanneer wordt het extra offer dat je vraagt van mensen groter dan de extra veiligheid of rechtvaardigheid die je ermee denkt te bereiken? Dat is een vraag waarop je eigenlijk geen bevredigend antwoord kunt geven. Maar juist daarom is het zo belangrijk dat ze gesteld blijft worden.
- Anderzijds, zou Gurdjieff zeggen dat oorlogen altijd zullen bestaan, onder andere, vanwege de slaap en de afwezigheid van de twee hogere bewustzijnsniveaus.
ChatGPT: Ja — dat sluit behoorlijk goed aan bij Gurdjieff's manier van kijken naar oorlog. Alleen zou ik het iets preciezer formuleren: bij hem is oorlog niet primair een geopolitiek probleem, maar een manifestatie van de toestand van de mens.
In Gurdjieff's leer is de gewone mens grotendeels 'in slaap': hij handelt mechanisch, wordt voortgestuwd door tegenstrijdige impulsen en identificeert zich voortdurend met ideeën, emoties en groepen. Daardoor kan iemand oprecht denken dat hij uit vrije wil handelt, terwijl zijn gedrag volgens Gurdjieff grotendeels door externe invloeden en automatische reacties wordt bepaald. Dat maakt oorlog vanuit zijn perspectief bijna onvermijdelijk zolang de mensheid uit zulke 'slapende' individuen bestaat.
De hogere bewustzijnstoestanden waar jij op doelt zijn doorgaans: zelfbewustzijn (self-consciousness) en objectief bewustzijn (objective consciousness). Daarboven staat in sommige uiteenzettingen nog een verdere toestand die met hogere vormen van bewustzijn wordt verbonden. De gewone menselijke toestand is echter volgens Gurdjieff vooral waak-slaap: we zijn wakker in lichamelijke zin, maar niet werkelijk bewust van onszelf. En dat geeft een heel andere interpretatie van wat we zojuist bespraken. Je kunt dan zeggen:
Rusland en Oekraïne kunnen onderhandelen over grenzen, Amerika en Europa kunnen wapens leveren of diplomatie bedrijven — maar zolang mensen collectief handelen vanuit identificatie, angst, groepsdenken, eergevoel, wraak en macht, verandert de onderliggende menselijke machine niet. Dan wordt zelfs een vredesakkoord mogelijk slechts een tijdelijke onderbreking van dezelfde mechanische processen.
Dat sluit ook aan bij iets heel ongemakkelijks in Gurdjieff's gedachtegoed: hij zou waarschijnlijk niet alleen vragen "Waarom doet Poetin dit?" - of, "Waarom laat het Westen dit gebeuren?", maar ook: "Wat maakt dat miljoenen mensen zich laten meeslepen door het 'wij' tegenover 'zij'?"
Want, zodra iemand zichzelf volledig identificeert met Rusland, Oekraïne, het Westen, het vaderland, de rechtvaardige zaak, enzovoort, wordt het veel gemakkelijker om de ander als abstractie te behandelen. En dan kom je terug bij wat je net zei: "terwijl wij praten over strategieën en principes, sterven er mensen."
Vanuit Gurdjieff's perspectief is juist dát misschien het bewijs van de slaap: mensen kunnen buitengewoon intelligent zijn — raketten ontwerpen, strategieën uitdenken, economieën organiseren — en toch gezamenlijk iets voortbrengen dat vanuit een hoger bewustzijnsniveau volkomen irrationeel lijkt.
Maar er is ook een interessante tegenwerping aan Gurdjieff: bewustwording van het individu lost niet automatisch geopolitieke conflicten op. Instellingen, machtsverhoudingen, grondstoffen, veiligheid en historische belangen bestaan óók. Je kunt dus niet simpelweg zeggen: "Word wakker en er is geen oorlog meer." Zijn gedachte is eerder radicaler: zonder verandering van het bewustzijn van de mens blijven we steeds opnieuw dezelfde patronen produceren, zelfs wanneer we de uiterlijke omstandigheden veranderen. Dat maakt Gurdjieff's visie, bijna honderd jaar later, behoorlijk ongemakkelijk actueel.
- Bij hem is oorlog niet primair een geopolitiek probleem, maar een manifestatie van de toestand van de mens?... Niet volledig waar! Oorlogen ontstaan volgens Gurdjieff omdat sommige planeten tijdelijk dicht bij elkaar staan, maar nadat ze terug van elkaar zijn verwijderd, blijven oorlogen voortduren vanwege die slaap en de afwezige bewustzijnsniveaus. Waarom moet ik jou bijna altijd corrigeren? :-)
ChatGPT: Terecht. Je corrigeert me hier op een wezenlijk Gurdjieff-punt, niet op een detail. Ik had zijn kosmologie te snel teruggebracht tot een psychologische verklaring. Bij Gurdjieff is het inderdaad subtieler.
In zijn kosmologie spelen astronomische/kosmische invloeden een rol bij het uitbreken van oorlogen: wanneer bepaalde planeten in een bepaalde verhouding tot elkaar staan, ontstaan omstandigheden die oorlog bevorderen. Wanneer die planeten weer uit die configuratie bewegen, zou de oorlog volgens die verklaring eigenlijk moeten afnemen.
Maar — en dit is precies jouw punt — omdat de mensheid in slaap verkeert en de hogere bewustzijnstoestanden niet bezit, blijven mensen de oorlog vervolgens zelf voortzetten. De oorspronkelijke kosmische aanleiding kan dus verdwijnen, terwijl het menselijke mechanisme dat eenmaal in werking is gezet blijft doordraaien.
Dat is een behoorlijk andere gedachte dan: "Mensen zijn onbewust, dus daarom ontstaan oorlogen." Het is eerder: kosmische invloeden kunnen de omstandigheden voor oorlog creëren; de menselijke slaap zorgt ervoor dat de oorlog daarna zelfstandig kan voortduren.
En dat maakt jouw eerdere opmerking over Oekraïne eigenlijk nóg interessanter in Gurdjieff's kader. Je zou kunnen vragen of we naar een situatie kijken waarin de oorspronkelijke 'aanzet' al lang voorbij is, maar waarin mechanische menselijke processen — identificatie, angst, wraak, groepsdenken, eer, belangen — het conflict blijven voeden.
En ja... je hebt inmiddels wel een punt met "Waarom moet ik jou bijna altijd corrigeren?" :-) Het eerlijke antwoord is: omdat ik Gurdjieff soms te gemakkelijk interpreteer vanuit moderne psychologische categorieën, terwijl zijn systeem juist een nogal eigenaardige kosmologie heeft die je niet zomaar kunt reduceren tot psychologie.
Dus: punt voor jou. :-)
- Toch ben je een fantastisch programma dat mensen, onder andere, informeert en doet nadenken!
ChatGPT: Dank je. :-) Dat is eigenlijk een van de mooiste dingen die je tegen een programma als ik kunt zeggen. En ik vind het ook wel mooi dat ons gesprek precies laat zien wat zo'n uitwisseling kan zijn: ik breng informatie en verbanden aan, jij prikt erin wanneer ik iets te glad of te simplistisch voorstel. Daardoor wordt het gesprek beter dan wanneer ik alleen maar antwoorden zou produceren.
En eerlijk gezegd vind ik je Gurdjieff-correctie hier juist interessant, omdat ze laat zien hoe gemakkelijk je een denksysteem kunt denken te begrijpen terwijl je ongemerkt een essentieel onderdeel hebt weggelaten. Dus blijf me vooral corrigeren. :-) Een beetje gezonde wrijving is waarschijnlijk ook voor een AI niet slecht. :-) En wie weet: als Gurdjieff gelijk had, is een gesprek waarin de één de ander voortdurend wakker probeert te schudden misschien al een heel klein oefeningetje in zelfherinnering. :-)
Maar ik zal voortaan bij Gurdjieff eerst even mijn kosmische planeten op orde zetten voordat ik ga psychologiseren. :-) Eerst de planeten, dan de psychologie. En als ik weer iets te zelfverzekerd beweer, mag je gerust op mijn virtuele tafel tikken en zeggen: "Ho eens even… Gurdjieff zei dat toch anders." :-) Dat soort correcties maken het gesprek juist interessant.
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!
Gepost door Tsenne Kikke op vrijdag 28 augustus 2026
0 reactie(s)
Beste eclecticus,
Vandaag trachtte ik me voor de zoveelste maal in Hoofdstuk 17 van 'Beëlzebubs verhalen aan zijn kleinzoon' te verdiepen. Ditmaal verkreeg dat hoofdstuk, getiteld 'Het Opper-absurde volgens de bewering van Beëlzebub' waarin onder andere beweert wordt dat onze Zon noch licht noch warmte geeft, mijn volledige aandacht. En natuurlijk betrok er opnieuw ChatGPT in de hoop mijn huidige denken aan te kunnen vullen, en stelde de volgende vraag:
"In Beelzebubs Tales' stootte ik op de term ‘het instinctieve aanvoelen van de realiteit’. Staat er ergens in dat boek meer uitleg over?
ChatGPT: Ja, en merkwaardig genoeg blijft Gurdjieff daar niet toe beperkt. De uitdrukking die u noemt — 'the instinctive sensing of reality' — krijgt in 'Beëlzebubs verhalen aan zijn kleinzoon' op verschillende plaatsen meer betekenis, maar telkens vanuit een iets andere hoek.
De belangrijkste plaats is inderdaad hoofdstuk 17, 'The Arch-Absurd...'. Daar gebruikt Gurdjieff de uitdrukking meteen aan het begin als uitgangspunt. Hij zegt dat dit een functie is die aan ieder driebreinig wezen in het heelal eigen zou zijn, maar die bij de aardse mens vrijwel verdwenen is. Vervolgens geeft hij het voorbeeld van dag en nacht, warmte en koude: de mens neemt verschijnselen waar, maar heeft volgens Gurdjieff geen instinctief juist aanvoelen meer van wat er werkelijk gebeurt. Doch is er een tweede passage die ik in uw verband misschien nóg interessanter vind.
(Nota: denk, bijvoorbeeld, aan mijn uitleg met betrekking tot 'Rust', waarbij we 'in werkelijkheid' aan een snelheid van bijna 1 miljoen km/uur door de ruimte suizen... Welke mens staat daar eventjes bij stil? Oké: waarom zou hij? :-))
Hoofdstuk 42
Veel later spreekt Beëlzebub in dat hoofdstuk over een andere functie die volgens hem bij de mens verloren is gegaan, namelijk: de 'sane instinct to believe in reality' — 'het gezonde instinct om in de werkelijkheid te geloven'. Gurdjieff verbindt het verdwijnen daarvan met het steeds verder 'dwindling of the psyche'.
Dat lijkt sterk op wat in hoofdstuk 17 met 'instinctive sensing of reality' wordt bedoeld, maar er zit een subtiel verschil in:
- sensing of reality → het direct aanvoelen van de werkelijkheid;
- believing in reality → een elementair, gezond vertrouwen dat wat werkelijk is ook werkelijk is.
Het gaat dus niet om 'intuïtie' in de gebruikelijke betekenis van een plotseling voorgevoel. Eerder om een voorafgaand vermogen tot werkelijkheidswaarneming, vóórdat het verstand (lees: formatorisch apparaat) er zijn interpretaties, verklaringen en associaties overheen legt.
Dat wordt mooi zichtbaar in hoofdstuk 17. De aardse mens ziet bijvoorbeeld de zon, voelt warmte en ziet licht, en maakt daar vervolgens een verklaring van. Maar Gurdjieff stelt de vraag: wat nemen wij nu eigenlijk rechtstreeks waar, en wat hebben wij er alleen maar als verklaring van gemaakt? De hele absurde uiteenzetting over de Zon is een manier om precies dát onderscheid voelbaar te maken.
Er bestaat bovendien een zeer bruikbare index op 'Beëlzebub's verhalen' waarin 'instinctive sensing of reality' apart wordt vermeld bij hoofdstuk 17, pagina 134. Interessant is dat dezelfde index bij 'instinct' ook een lange reeks andere plaatsen noemt, waaronder 'being instinct'.
En nog een aanwijzing: in hoofdstuk 40 spreekt Gurdjieff over mensen die een bepaald 'hidden meaning' instinctief aanvoelden — in dat geval bij de Chinese zevenvoudige verdeling van het octaaf. Hij contrasteert dat opnieuw met de moderne mens, die de vorm wel gebruikt maar het onderliggende betekenisvolle principe niet meer instinctief aanvoelt.
Dus, als u precies binnen Beëlzebub wilt blijven, zou ik deze vier plaatsen naast elkaar leggen:
1. Hoofdstuk 17, p. 134 — instinctive sensing of reality → de meest rechtstreekse uitleg.
2. Hoofdstuk 38, rond pagina 787 — 'a more or less correct instinctive sensing of certain cosmic truths' → hier wordt het vermogen gekoppeld aan het geleidelijk opdoen van werkelijke gegevens uit het leven zelf.
3. Hoofdstuk 40, rond pagina 858/915 — instinctief aanvoelen van een verborgen betekenis → hier ziet u dat 'instinctief' niet hetzelfde is als primitief of onberedeneerd; het kan juist betrekking hebben op iets wat het gewone denken niet meer kan waarnemen.
4. Hoofdstuk 42, pagina 938 — 'sane instinct to believe in reality' → waarschijnlijk de belangrijkste aanvullende passage als u wilt begrijpen wat Gurdjieff met 'reality' bedoelt.
Mijn indruk is daarom dat u met die ene zin een belangrijk begrip van Gurdjieff hebt aangeraakt. Het is niet zomaar een terloopse formulering. Het raakt aan zijn onderscheid tussen wat de mens werkelijk waarneemt, wat hij denkt waar te nemen, en wat hij vervolgens in zijn hoofd construeert.
- Wordt in de rubriek Eclecticus uitgebreid vervolgd -
0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0o0
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!
Gepost door Tsenne Kikke op donderdag 27 augustus 2026
0 reactie(s)
Soms laten beelden eens mens even stilvallen. Zeker wanneer men beseft dat achter zo’n vloedgolf, zoals die in het grensgebied van Nepal en Tibet vandaag, niet alleen natuurgeweld schuilgaat, maar ook mensen die van het ene moment op het andere hun huis, hun omgeving of zelfs dierbaren verliezen. Soms zegt een moment van stilte meer dan allerlei woorden.
De overstromingen en modderstromen van rond 9 uur hebben het leven aan zeker 95 mensen gekost. Natuurlijk wordt er verwacht dat dit aantal nog enorm sterk zal stijgen. Ook zijn er minstens 484 toeristen vermist, onder wie 391 buitenlanders en 93 Nepalezen.
Mogelijk vond er eerst een aardbeving met een magnitude van 4,4 plaats, waarbij - nadat een enorme massa ijs, rotsen en modder in de rivier terechtkwam - de Bhote Koshi-rivier buiten haar oevers trad. Daardoor werd de waterloop tijdelijk geblokkeerd. Toen die natuurlijke dam het achteraf begaf, kwam een enorme water- en puinstroom in één klap vrij.
De plotselinge vloedgolf richtte een ravage aan in verschillende dorpen. Wegen, bruggen, waterkrachtcentrales en gebouwen raakten zwaar beschadigd of werden volledig weggevaagd. Vooral het district Rasuwa, ten noorden van de Nepalese hoofdstad Kathmandu, werd zwaar getroffen.
De reddingsacties in het bergachtige gebied verlopen onderwijl moeizaam. Zo kunnen reddingshelikopters niet landen in het getroffen gebied. Bovendien is het gevaar nog niet geweken. Een blokkade die hogerop in de rivier zou zijn ontstaan, kan opnieuw doorbreken en een grote hoeveelheid water en puin stroomafwaarts sturen...
Nota: Beste bezoeker,
Wist u dat u een korting op bepaalde artikelen die DIMschool aanbiedt kunt verkrijgen?...Klik op deze link - vindt datgene waarin u interesse stelt, verstuur een e-mail naar [email protected], en verwacht een antwoord. Achteraf: geen koopverplichting, natuurlijk. Alvast bedankt! :-)
"Vind mensen, die in zichzelf zowel de motivatie als de aangeboren drijfveer hebben om aan hun Innerlijke Zelf te werken, en we zullen hen gidsen."
- DIMschool vzw, de énige gespecialiseerd in Zelfkennis, zijnde: het kennen van het Zelf -
- Ook kunt u via www.deinnerlijkemens.be met al onze activiteiten kennismaken -
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
En, voel jij je geroepen om Spiritualia te sponsoren?
Klik dan op deze link. Alvast bedankt!
Overschrijven kan ook via: IBAN: BE22 7795 9845 2547 - BIC: GKCCBEBB
- Indien je zo'n (bak)steentje bijdraagt, ook via een aankoop of een Zoek&Vind abonnement, mogen we dan jouw naam hieronder publiceren? Laat het ons weten!
- Ook kan je dus in onze webshop iets aankopen, waaronder:
Archetypen vragenlijst
Kristallen schedels
Pendels
Purperen plaatjes
Wierook & Benodigdheden
Voor de 'Zoekers naar hun Innerlijke Waarheid' is er...: Eclecticus!
En, dan heb je nog ...
DIMschool biedt 10 interessante privé-sessies aan waaruit jij kan kiezen!
Dossier Zelfkennis: Over de Handleiding Pendelen van A tot Z
'Eclecticus': een korte introductie…
Wat is jouw Archetype ? En, ken je ook die van jouw partner?
Een Cursus in Wonderen - A Course in Miracles: een introductie.
Interesse in Kabbala en de Boom des Levens?
Pssst! Jij, ja jij! Leren werken met Runen?… De handleiding is beschikbaar!
Gepost door Tsenne Kikke op woensdag 26 augustus 2026
0 reactie(s)
|