ProfielWie ben ikMijn interessesMijn poëzieBerichtenVriendenBeheer

De Aziatische hoornaar moet worden uitgeroeid

Tsenne Kikke Auteur
Tsenne Kikke

Geplaatst op
dinsdag 13 november 2018 16:02

De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) kwam in 2004 in Frankrijk terecht met een lading bonsai, en heeft zich sindsdien verspreid over Spanje, Portugal, Italië, Duitsland, Groot-Brittannië, Nederland en België.

De soort staat erom bekend om honingbijenkasten te kunnen binnendringen, en volledige nesten leeg te roven. In november 2017 stond de teller op 15 waarnemingen in België, waarvan 6 in Vlaanderen. Voorlopig is er geen reden voor echte paniek, maar men verwart deze kleine, zwarte wesp met gele poten met de grotere inheemse en onschadelijke Europese hoornaar (Vespa crabro).

De Aziatische hoornaar staat dan ook op de lijst van de voor de EU schadelijke exoten van de Verordening 1143/2014. Bij nieuwe meldingen moet het nest snel opgespoord worden, zodat het verdelgd kan worden. Hiervoor is een goed draaiend surveillancesysteem nodig. Eind vorig jaar lanceerde Vlaams minister van Wetenschap Philippe Muyters een oproep voor citizenscienceprojecten. Het bijenexpertisecentrum Honeybee Valley van de UGent en het INBO bundelden de krachten, en het project 'VespaWatch' zag het daglicht.

Het doel van dit éénjarig monitoringsproject is invasiemonitoring van Aziatische hoornaar door hobbyimkers en het publiek. Dit gebeurt via klassieke observaties aan de kast, maar ook via hoogtechnologische akoestische monitoring waarmee hoornaars verklikt worden aan de vliegopening van bijenkasten. Daarnaast zullen imkers, scholen, natuurliefhebbers, de brandweer en het publiek opgeroepen worden om de verspreiding en het beheer van de Aziatische hoornaar mee in kaart te brengen. Het INBO ontwikkelt  hiervoor een webapplicatie.

Kortom: met het project 'Vespa-Watch' wordt een jaar lang door de Vlaamse overheid betaald om de invasie van de hoornaar een halt toe te roepen.

Hoe kan je de Aziatische hoornaar herkennen?

Van de Aziatische hoornaar zijn 13 verschillende kleurvormen bekend in Zuid-Oost-Azië. Daarvan is enkel de donkere ondersoort Vespa velutina nigrithorax uit Europa bekend. Bij deze kleurvorm:

- is het borststuk zwart fluwelig.
- zijn de poten zwart met opvallende gele uiteinden.
- is het gezicht oranje-rood
- zijn de laatste twee achterlijfssegmenten geel-oranje.
- Werksters zijn tot 25 mm groot, koninginnen worden 30 mm. De Aziatische hoornaar is daarmee iets kleiner dan de Europese hoornaar.

De Europese hoornaar heeft dan weer opvallende rode poten, veel rood aan de kop en op het borststuk, en geel op bijna alle achterlijfssegmenten.

Wat eet de Aziatische hoornaar?

Aziatische hoornaars zijn dagactief en hebben een specifiek voedselpatroon en bijhorende jachtmethode ontwikkeld. In zijn oorspronkelijk leefgebied heeft de soort zich gespecialiseerd in het vangen van honingbijen, maar daarnaast worden ook vliegen, sprinkhanen, vlinders en wespen verschalkt. Tot 60% van de prooien bestaan uit wespen en vliegen.

Het aandeel honingbijen stijgt in stedelijke omgeving tot 60%. Bij het jagen op honingbijen vliegt de wesp met gestrekte poten heen en weer voor de bijenkast en wacht op terugkerende bijen die keurig uit de lucht worden geplukt. Dit gedrag wordt ook wel ‘bee-hawking’ genoemd. In het najaar jagen de kolonies soms in groep, waardoor ze veel honingbijen in een klap kunnen vangen. Ze kunnen ook bijenkasten binnendringen en richten er dan heel wat schade aan.

De prooien worden van kop, vleugels en poten ontdaan, en worden aan de wespenlarven gevoederd. Aziatische hoornaars zijn in staat om in enkele uren tijd 30% van een bijenkolonie uit te roeien. Door dit specifieke gedrag vormen ze een potentiële bedreiging voor honingbijen en de imkerij.

Waar leeft de Aziatische hoornaar?

In tegenstelling tot de Europese hoornaar maakt de Aziatische hoornaar vrijhangende nesten. Deze zijn vaak elliptisch van vorm en hebben een diameter van 50 tot 80 cm. Secundaire (zomer) nesten worden vaak in hoge bomen zoals populieren en zomereiken gehangen. Nesten worden zowel in landelijke als stedelijke omgevingen teruggevonden. Soms gebruikt de soort ook garages, huizen, poorten en loodsen als nestplaats. Een nest kan meer dan 1000 individuen bevatten en is zo aanzienlijk groter dan dat van de Europese hoornaar.

Hoe plant de Aziatische hoornaar zich voort?

Net als veel andere sociale wespen maakt de Aziatische hoornaar jaarlijkse nesten. Het nest wordt in het voorjaar gestart door een bevruchte koningin die succesvol overwinterd heeft. De koningin start in haar eentje met de bouw van een primair nest en zal de eerste werksters zelf grootbrengen. Aan het begin van de zomer wordt een secundair nest gebouwd, dat uitgroeit tot het effectieve nest. Daarna helpen de nieuwe werksters met de verzorging van het broed en het aandragen van voedsel. In een seizoen kan een nest enkele duizenden werksters voortbrengen. In de nazomer worden ook mannetjes en nieuwe koninginnen geproduceerd. Na de paring sterven de mannetjes.

De bevruchte koninginnen gaan dan op zoek naar een plekje om te overwinteren. Aziatische hoornaars kunnen enkele tientallen tot honderden koninginnen per jaar produceren, wat meteen verklaart waarom deze soort zo succesvol nieuwe gebieden koloniseert.

Hoe krijg je de Aziatische hoornaar te zien?

Aziatische hoornaars zijn actief van april tot november, met een piek in augustus en september. In tegenstelling tot de Europese hoornaar, is de Aziatische hoornaar enkel overdag actief. Bevruchte koninginnen overwinteren alleen of in kleine groepjes in een goed geïsoleerde schuilplaats (bijvoorbeeld onder schors, in de bodem, of in plantenpotten).

Wat kan jij doen voor/tegen de Aziatische hoornaar?

Onderzoek heeft aangetoond dat de meeste wespenvallen weinig selectief zijn en vaak meer honingbijen, vliegen en Europese hoornaars wegvangen dan de Aziatische hoornaar. Verwarring met de Europese hoornaar treedt vaak op, waardoor ook het manueel wegvangen en doden van hoornaars niet aan te raden valt: vaak worden hierbij immers Europese hoornaars gedood. Deze soort is inheems, vangt veel minder honingbijen en is zeer zachtaardig. Europese hoornaars zijn rechtstreekse concurrenten van de Aziatische hoornaar, en hun aanwezigheid kan ervoor zorgen dat de Aziatische hoornaar zich moeilijker kan vestigen.

De enige manier om de opmars van de Aziatische hoornaar effectief te vertragen is door de vernietiging van de nesten. De bestrijding laat je best over aan professionelen. Zelf nesten behandelen of verwijderen kan gevaarlijk zijn. De soort kan zeer agressief uit de hoek komen wanneer het nest bedreigd wordt. En uiteraard moet je eerst helemaal zeker zijn dat je wel met een Aziatische hoornaar te maken hebt. Nesten van Europese hoornaars dienen dan weer niet bestreden te worden, aangezien dit zeer zachtaardige dieren zijn die weinig bedreiging vormen voor bijen of mensen.

Is de Aziatische hoornaar gevaarlijk?

Hij mag dan groter zijn, de Aziatische hoornaar is minder gevaarlijker dan een gewone wesp. Als hij alleen is, is hij niet agressief of opdringerig. Maar in nabijheid van zijn nest kan hij, net als andere wespen, wel erg defensief worden. Je blijft dan ook best uit de buurt van actieve nesten. Net als gewone wespen kan de Aziatische hoornaar steken. Maar, omdat het een groter exemplaar is met een langere angel, zal een steek vervelender aanvoelen. Personen die allergisch reageren op bijen- of wespensteken zijn best extra alert.

Hoe moet je de Aziatische hoornaar bestrijden?

De Aziatische hoornaar staat sinds augustus 2016 op de lijst van de Europese invasieve exoten. Lidstaten van de EU zijn verplicht om de soort bij waarneming te vernietigen. De website www.waarnemingen.be heeft een speciaal meldpunt om gevallen in kaart te brengen.

Onderzoek heeft aangetoond dat wespenvallen weinig selectief zijn en vaak meer Honingbijen, vliegen en Europese hoornaars wegvangen dan de Aziatische hoornaar. Verwarring met de Europese hoornaar treedt vaak op, waardoor ook het manueel wegvangen en doden van hoornaars niet aan te raden valt. Vaak worden immers Europese hoornaars gedood. Deze soort is inheems, vangt veel minder honingbijen en is zeer zachtaardig. Europese hoornaars zijn rechtstreekse concurrenten van de Aziatische hoornaar en hun aanwezigheid kan ervoor zorgen dat de Aziatische hoornaar zich moeilijker kan vestigen.

De enige manier om de opmars van de Aziatische hoornaar effectief te vertragen is door de vernietiging van de nesten. Om een nest te verwijderen, doe je een beroep op de brandweer. Ga in geen geval zelf aan de slag! De soort reageert zeer agressief op verstoring van het nest! Nesten van Europese hoornaars dienen dan weer niet bestreden te worden, aangezien dit zeer zachtaardige dieren zijn die weinig bedreiging vormen voor bijen of mensen.

In Frankrijk, waar de soort al langer gevestigd is, worden larven van de Aziatische hoornaar door een reeks vogels zoals spechten, gaaien en mezen gegeten

Heb je een nest gevonden?...

Contacteer dan Karel Schoonvaere van 'Honeybee Valley' via [email protected]

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ja!... Spiritualia is er speciaal voor jou; dit, dankzij enkele sponsors!

Maar, er is nog immer nood aan meerdere: niet enkel en alleen om de zware kosten van deze website te helpen dragen, maar vooral om met-ter-tijd een budget te vergaren waardoor de website naar buiten toe beter kan worden gepromoot, en dus nog een véél groter publiek zal kunnen aantrekken, inclusief meerdere interessante vrijwillige bloggers, misschien. En, sponsoren kan al vanaf 1 euro - maar, hoe meer nulletjes achter het cijfer 5 hoe beter! :-) Meer info, of interesse?.... Klik op deze link.

Indien je een zelfstandige bent, kan je jezelf via Zoek&Vind aanmelden. En jawel: als je geen behoefte hebt aan klandezie of naambekendheid kan het natuurlijk ook volledig gratis, zolang deze website blijft bestaan. Denk daarbij: "Dankzij die enkele sponsors..." :-)

Commentaar


Wees de eerste om te reageren!

Reageer


Opgelet: momenteel ben je niet ingelogd. Om onder jouw eigen naam te posten kun je hier inloggen.

Mijn naam:    
Mijn e-mail adres:    
Mijn commentaar:
Verificatie:
Typ de code hierboven in:
 


School voor ontwikkeling van De Innerlijke Mens


Adverteer op Spiritualia
Adverteren
Zoek&Vind
Meer
Spiritualia
Contact
Copyright © 2008-2019 Spiritualia. Alle rechten voorbehouden. | Privacy Statement | Gedragscode | Algemene Voorwaarden | Auteursrecht