ProfielWie ben ikMijn interessesMijn poëzieBerichtenVriendenBeheer

Archetypen

Een archetype is een geïdealiseerd oermodel. Archetypen werden door Carl Gustav Jung als een onderdeel van zijn analytische psychologie aangewend. In dit psychologisch kader zijn archetypen aangeboren mogelijkheden, waardoor beelden de neiging hebben zich op eenzelfde manier te ontwikkelen. Het zijn onbewuste, universele ideeënpatronen. Zij komen niet alleen in mythen en andere universele verhalen, zoals sprookjes, tot uitdrukking, maar ook in dromen. Jung's ontwikkelingspsychologie gaat dus niet uit van de psyche als tabula rasa, wat de meeste dieptepsychologen van zijn tijd wel deden.

Archetypen worden los van de menselijk wil geactiveerd, vaak als compensatie van een te eenzijdige psychische activiteit. Het is echter niet het beeld of de uitdrukking zelf die het archetype uitmaakt: het is een geheel van psychische energie, een soort knooppunt in de psyche, dat verbonden is met het collectief onbewuste, waardoor een concrete invulling vanuit het onbewuste überhaupt mogelijk wordt.

Net zoals het lichaam bij de geboorte éénzelfde basisvorm vertoont, is ook de psyche op een bepaalde wijze gestructureerd. De gemeenschappelijke structuren van het collectieve onbewuste, de archetypen, zijn als het ware ingegroefd in de psyche door de gelijkaardige ervaringen van alle mensen van alle tijden. Zoals de instincten de dieren aanzetten tot een gelijkaardig automatisch gedrag, zo worden mensen door de zogenaamde archetypen gedreven tot een automatisch gedachten- en gevoelspatroon. Zo zijn er o.a. ‘de Moeder’, ‘het Kind', archetypen die men meedraagt omdat mensen van alle tijden te maken gehad hebben met moeders en kinderen. In intensiteit van ervaring overstijgt het archetype echter de reële moeder. Archetypen zijn als het ware lege matrijzen die pas vlees en bloed worden als ze opgeroepen worden en vervolgens buiten ons geprojecteerd. Zo kunnen bepaalde mensen, plaatsen, situaties, geuren net dat iets hebben dat het archetype wakker maakt. De hoofdfiguren in film en media zijn waarschijnlijk in staat om bij vele mensen een bepaald archetype aan te raken en juist daardoor zo aantrekkelijk of afschrikwekkend.

Het archetype schenkt aan de persoon op wie het geprojecteerd wordt steeds een bovennatuurlijke glans. Deze glans betovert doordat ze iets aantrekkelijk, fascinerend heeft én tegelijkertijd iets afschrikwekkend en zelfs angstaanjagend. Dit dubbelzinnige effect van het archetype en haar onbewuste werking maken dat een archetypische projectie in staat is om mensen te binden. Het vernietigende charisma van sommige leiderstypes en het verslavende karakter van bepaalde verliefdheden kunnen van hieruit verklaard worden.

Er zijn veel misverstanden over het idee van de archetypen van Jung. Zo wordt vaak over oerbeelden gesproken, maar Jung heeft deze term alleen in zijn eerdere werk gebruikt. Later nam hij afstand van deze term en sprak hij alleen nog over archetypen. Ook denkt men vaak dat het de beelden zijn die men overerft. Maar de beelden worden persoonlijk ingevuld. Het is de mogelijkheid tot het vormen van eenzelfde typen beelden die men erft. Jung schrijft ook dat het archetype an sich niet bestaat. Het is slechts een soort van blauwdruk.

Een groep met een archetype verbonden herinneringen wordt door Jung een complex genoemd, bijvoorbeeld: het moedercomplex dat verbonden is met het moederarchetype. Jung vergeleek de rol van archetypen in de psyche met de functie van organen in het lichaam. Beide zijn volgens hem door evolutie ontstaan.

 Vijf belangrijke archetypen volgens Jung zijn:

- De Persona: de façade die een mens aan de buitenwereld toont, komt niet overeen met zijn ware ik;

- De Schaduw: de duistere kant van het onbewuste;

- De Anima (vrouwelijk deel van de psyche): dit is bij beide geslachten aanwezig, maar vormt voor mannen de onbewuste tegenpool;

- De Animus (mannelijk deel van de psyche): dit is bij beide geslachten aanwezig, maar vormt bij vrouwen de onbewuste tegenpool;

- Het Zelf: geïndividueerd persoon, totale persoonlijkheid.

Symbolen uit het onbewuste volgens Jung zijn, bijvoorbeeld:

- Het Kind: bijvoorbeeld Harry Potter, Kruimeltje, Wiske.

- De Held: bijvoorbeeld Herakles, Siegfried, Theseus, David, Beowulf, Batman, Asterix, Kuifje, Luke Skywalker
    
- De Grote Moeder, de goede moeder, of de vernietigster. Voorbeelden:

a) De Goede moeder: Gaia, Maria, Hera, Demeter, Isis, Devi.

b) De Vernietigende moeder: Astarte, Hekate, Artemis, Circe, Kali, Sekhmet.
   
- De Wijze Oude Man: bijvoorbeeld Mozes, Confucius, Lao-tse, Gandalf, de Paus, Sint Nicolaas, Perkamentus, Obi-Wan Kenobi
    
- De Oplichter: bijvoorbeeld Reinaart de Vos, Tijl Uilenspiegel, Felix Krüll, Loki.
   
- De Puer Aeternus, Latijn voor 'eeuwige jongeling': bijvoorbeeld Narcissus, Adonis, Peter Pan.
 
- De Schone Maagd: bijvoorbeeld Maria, Hebe, Jeanne d'Arc, de helige Sophia, Persephone.
   
- De Syzygy, goddelijk koppel: bijvoorbeeld Aion, Janus, Hermaphroditus.

Organisaties gespecialiseerd in archetypen


  • Vind nog meer organisaties gespecialiseerd in archetypen op Zoek&Vind.
  • Jouw organisatie er nog niet tussen? Voeg ze toe op Zoek&Vind!
Adverteren
Zoek&Vind
Meer
Spiritualia
Contact
Copyright © 2008-2019 Spiritualia. Alle rechten voorbehouden. | Privacy Statement | Gedragscode | Algemene Voorwaarden | Auteursrecht