ProfielWie ben ikMijn interessesMijn poëzieBerichtenVriendenBeheer

Dossier Zelfkennis: Wat is bewustzijn?

Dit is de zoveelste tekst over het thema 'Bewustzijn'…
door Tsenne Kikke - zondag 22 juli 2018 15:40

Laten we nogmaals trachten om één iemand te bereiken... :-)

Over bewustzijn en de niveaus ervan, evenals over het verschil tussen evolutie en involutie, heb ik het reeds meer dan eens gehad. Of iemand er iets daadwerkelijk van begrepen heeft, weet ik natuurlijk niet. Maar indien dat niet het geval was, legde ik het misschien niet al te goed uit. Om dit te compenseren, publiceer ik hieronder een kort stukje over het thema 'bewustzijn' afkomstig uit de inleiding van het boekje 'De mens en zijn mogelijke evolutie' van P. D. Ouspensky, één van Gurdjieff's leerlingen.

Dit werkje - een echte aanrader! - wordt beschouwd als inleiding tot de leerstellingen van Gurdjieff, en dus gelijkwaardig aan hetgeen ik schreef in de tekst, getiteld 'DIMschool's Zelfkennis à la Gurdjieff voor Beginnelingen'.

'De mens en zijn mogelijke evolutie', evenals het reeds vermelde 'Gurdjieff: de mens en zijn werk' van Martin Ekker, is - volgens mij - 'verplichte literatuur' vooraleer je bij DIMschool vzw aanklopt om te worden onderwezen in het thema 'Zelfkennis'. Anders gezegd: je moet op voorhand heel goed weten waaraan je begint - en, indien je die moeite niet kunt getroosten, "kan je beter op de stoel blijven zitten waarop je je momenteel bevindt," zou Gurdjieff zeggen. :-)

Tenslotte zijn - volgens Gurdjieff dan - mensen, die zwak in het leven zijn, zwak in het werken aan zichzelf. Hoe kan het anders, hé!? Zelfs bewust door het leven gaan, vergt geen inspanningen, maar wél superinspanningen, ... te beginnen met 2 minuutjes per dag.

Belangrijke nota: eigenlijk zou je onderstaande tekst uit 1945 driemaal moeten lezen! En dan nog wel met een open geest. Tracht dus jouw meningen, geloofsovertuigingen en vooroordelen eventjes aan de kant te zetten. Kan dat? :-)

Over 'Bewustzijn'

In wezen is bewustzijn een zeer bepaald soort 'gewaarzijn' in de mens, een gewaarzijn van wie hij is, waar hij is, en voorts gewaarzijn van wat hij weet en wat hij niet weet, enzovoorts.

Alleen iemand zelf kan weten of hij op een gegeven moment bewust is of niet. Dit werd reeds lang geleden bewezen in een bepaalde lijn van denken in de Europese psychologie, die tot het inzicht kwam dat alleen iemand zelf bepaalde dingen met betrekking tot zichzelf kan weten.

Iemand kan dus alleen maar zelf weten of zijn bewustzijn op een gegeven ogenblik al dan niet aanwezig is. Dit betekent dat de aanwezigheid of afwezigheid van bewustzijn in iemand niet kan worden aangetoond door waarneming van zijn uiterlijke gedragingen. Dit feit werd reeds lang geleden vastgesteld, maar het belang ervan werd nooit volledig onderkend, omdat dit denkbeeld altijd verbonden was met de opvatting van bewustzijn als een mentaal proces of werkzaamheid van de geest.

Iemand kan er zich rekenschap van geven dat hij tot op dat moment niet bewust was; wanneer hij deze realisering daarna weer vergeet - en zelfs wanneer hij zich deze herinnert - is dit niet bewustzijn. Het is alleen maar de herinnering aan een intense ervaring.

Dit is het feit dat het bewustzijn bij de mens, wat dit ook betekent, nooit in dezelfde toestand blijft. Het is er, of het is er niet. De hoogste bewustzijnsmomenten vormen de herinnering. Andere momenten herinnert de mens zich eenvoudig niet. Dit, meer dan iets anders, geeft iemand de illusie van voortdurend bewust te zijn - of, van duurzaam bewustzijn, of onafgebroken 'gewaarzijn'.

Sommige moderne psychologische scholen verwerpen bewustzijn helemaal, ontkennen zelfs de noodzakelijkheid van een dergelijk begrip, maar dat is alleen maar het summum van onbegrip. Andere scholen - indien deze als zodanig kunnen worden aangemerkt - spreken van bewustzijnstoestanden, en bedoelen daarmee gedachten, gevoelens, bewegingsimpulsen en gewaarwordingen. Dit berust op de fundamentele fout dat, men bewustzijn en psychische functies door elkaar haalt. Wij zullen daar later op terugkomen.

In feite houdt de moderne psychologie zich in de-meeste gevallen nog aan de oude uitspraak dat bewustzijn geen graden of niveaus heeft. De algemene, zij het stilzwijgende aanvaarding van deze idee, ook al was deze in tegenspraak met vele latere ontdekkingen, heeft menige waarneming over variaties van he bewustzijn verhinderd.

Het is een feit dat bewustzijn zichtbare en waarneembare graden heeft, althans zichtbaar en waarneembaar voor iemand in zichzelf.

- Ten eerste de duur: hoelang was men bewust?
- Ten tweede de frequentie: hoe vaak werd men bewust?
- Ten derde de omvang in breedte en diepte: waarvan was men zich bewust? Dit laatste kan in sterke mate veranderen met de innerlijke groei van de mens.

Indien wij enkel de eerste twee punten beschouwen, zullen wij in staat zijn de idee van een mogelijke evolutie van de mens te begrijpen. Deze idee is verbonden met een zeer belangrijk punt dat volkomen bekend was in oude psychologische scholen, zoals bijvoorbeeld die van de schrijvers van de Philokalia, maar waaraan de Europese filosofie en psychologie van de laatste twee à drie eeuwen ten enenmale voorbij zijn gegaan.

Dit betreft het feit dat bewustzijn door middel van speciale inspanningen en een speciale studie continu en controleerbaar kan worden gemaakt.

Ik zal trachten duidelijk te maken hoe bewustzijn bestudeerd kan worden. Neem een horloge en kijk naar  de secondenwijzer terwijl u tegelijkertijd probeert bewust van uzelf te zijn en u te concentreren op de gedachte 'ik ben (vul in met uw voornaam en naam)', 'ik ben hier, nu'. Probeer aan niets anders te denken, volg eenvoudig de beweging van de secondenwijzer terwijl u bewust bent van uzelf, uw naam, uw bestaan en de plaats waar u bent. Sluit alle andere gedachten buiten.

Als u volhardend bent, zult u in staat zijn dit gedurende twee minuten te doen. Dit is de limiet van uw bewustzijn. En; als u probeert dit experiment na korte tijd te herhalen, zult u merken dat het moeilijker is dan de eerste maal.

Deze proefneming laat ons zien dat iemand in zijn natuurlijke staat met grote inspanning hoogstens gedurende twee minuten zich van één onderwerp (zichzelf) bewust kan zijn.

De belangrijkste gevolgtrekking die men uit dit experiment, als het op de juiste wijze is uitgevoerd, kan maken, is dat de mens zich niet van zichzelf bewust is. De illusie dat hij zich van zichzelf bewust is, wordt veroorzaakt door de herinnering en denkprocessen.

Bijvoorbeeld, iemand gaat naar de schouwburg. Als hij daar regelmatig komt, is hij er zich niet speciaal bewust van daar te zijn. Toch kan hij de dingen om zich heen zien en deze waarnemen, van de voorstelling genieten òf deze vervelend vinden, zich het stuk herinneren, zich de mensen herinneren die hij ontmoet heeft, enzovoorts.

Wanneer hij thuiskomt, herinnert hij zich dat hij in de schouwburg was, en hij zal stellig denken dat hij bewust was terwijl hij daar was. En dus bestaat er voor hem geen enkele twijfel omtrent zijn bewustzijn, en hij geeft er zich geen rekenschap van dat zijn bewustzijn volledig afwezig kan zijn, terwijl hij toch redelijk kan handelen, denken en waarnemen.

In het algemeen gesproken zijn er voor de mens vier bewustzijnstoestanden mogelijk. Dit zijn: slaap, waaktoestand, zelfbewustzijn en objectief bewustzijn. Maar; ofschoon deze vier bewustzijnstoestanden mogelijk voor hem zijn, leeft de mens feitelijk maar in twee ervan: het ene deel van zijn leven brengt hij in slaap door, en het andere in wat de 'waaktoestand' wordt genoemd, hoewel zijn waaktoestand in werkelijkheid maar heel weinig verschilt van de slaaptoestand.

Bron: 'De mens en zijn mogelijke evolutie' - van P. D. Ouspensky. En, indien je er meer van aan de weet wenst te komen, en misschien het boekje wenst aan te schaffen, raad ik jou deze link aan.

Spiritualia heeft nood aan sponsors: niet enkel en alleen om de zware kosten van deze website te helpen dragen, maar vooral om met-ter-tijd een budget te vergaren waardoor de website naar buiten toe beter kan worden gepromoot, en dus een veel  groter publiek zal kunnen aantrekken, inclusief meerdere interessante vrijwillige bloggers, misschien. En, sponsoren kan al vanaf 1 euro. Meer info, of interesse?.... Klik op deze link.

En, indien je een zelfstandige bent, kan je jezelf via Zoek&Vind aanmelden. En jawel: indien je geen behoefte hebt aan klandezie of naambekendheid kan het ook volledig gratis natuurlijk.

Commentaar


Wees de eerste om te reageren!

Reageer


Opgelet: momenteel ben je niet ingelogd. Om onder jouw eigen naam te posten kun je hier inloggen.

Mijn naam:    
Mijn e-mail adres:    
Mijn commentaar:
Verificatie:
Typ de code hierboven in:
 


School voor ontwikkeling van De Innerlijke Mens


Adverteer op Spiritualia
Adverteren
Zoek&Vind
Meer
Spiritualia
Contact
Copyright © 2008-2019 Spiritualia. Alle rechten voorbehouden. | Privacy Statement | Gedragscode | Algemene Voorwaarden | Auteursrecht