|
Wedergeboorte is een boeddhistisch concept dat verwijst naar het opnieuw plaatsvinden van geboorte na de dood. In het boeddhisme maakt wedergeboorte deel uit van samsara, de cyclus van dood en wedergeboorte zonder begin en zonder eind. Indien iemand verlicht is en het nirwana bereikt heeft, vindt er na het overlijden geen wedergeboorte plaats maar parinibbana.
Gautama Boeddha zei, bijvoorbeeld, dat de morele kwaliteit van iemands gedrag (karma) grote invloed uitoefent op de kwaliteit van zijn volgende (weder)geboorte. Het geregeld niet volgens de vijf voorschriften handelen leidt tot een slechte wedergeboorte (in een hel, als geest of dier). Ook geboorte als mens (in slechte levensomstandigheden) is mogelijk. Moreel goed gedrag leidt tot een wedergeboorte in een hemel, of een wedergeboorte als mens in een goede omgeving.
Goed gedrag als mens in het huidige leven is volgens de Boeddha echter geen garantie voor een gunstige wedergeboorte. Men weet immers niet wat men in een vorig leven gedaan heeft, en de acties van vorige levens oefenen ook invloed uit op de kwaliteit van de wedergeboorte.
De mentale staat tijdens het overlijden is volgens het boeddhisme ook van grote invloed op de kwaliteit van de wedergeboorte. Indien iemand op rustige manier overlijdt, vrede heeft met zijn overlijden en er afstand van kan nemen, heeft dit een heel gunstige invloed op de wedergeboorte. Het bezien van het overlijden als iets wat natuurlijk, normaal en onvermijdelijk is kan hierbij helpen.
Alhoewel er volgens het boeddhisme wel wedergeboorte plaatsvindt, is er geen 'wezen', of ‘ziel’ dat herboren wordt. Om dit uit te leggen wordt vaak de gelijkenis van de kaars gebruikt. Wanneer de kaars op is en op het punt staat uit te gaan, kan men het laatste beetje vuur van de oude kaars gebruiken om een nieuwe kaars aan te steken. De vlam springt dus over van de oude naar de nieuwe kaars. Alhoewel er een oorzakelijk verband bestaat tussen het vuur van de oude kaars en het vuur van de nieuwe kaars, is het niet hetzelfde vuur. Maar men kan wel zeggen dat het nieuwe vuur van het oude kwam. Het vuur staat in deze gelijkenis symbool voor het bewustzijn dat onder invloed staat van verlangen, aversie en onwetendheid.
Als men daarnaast ook goed op de vlam let, kan men zien dat het vuur niet een constant iets is maar voortdurend flikkert en veranderlijk is. Deze veranderlijkheid is een belangrijk aspect van het boeddhisme, en leidt ertoe dat het bestaan van een onveranderlijke ziel niet erkend wordt. In het boeddhisme is er dus geen ziel of 'Ware Ik' die door verlichting bevrijd kan worden, of verlossing kan vinden door toevlucht te zoeken in een God. Zelfs het bewustzijn is veranderlijk en niet-zelf (zonder ultieme bezitter), en daarom kan er geen sprake zijn van een 'herboren persoon'.
Om deze vergankelijkheid aan te geven, worden in het mahayana boeddhisme regelmatig de termen 'bewustzijnsstroom' of 'mentaal continuüm' gebruikt.
Meestal wordt in boeddhistische kringen met wedergeboorte dus niet verwezen naar het opnieuw (in een volgend leven) geboren worden na de dood. IWant, in dat geval verwijst het naar het ontstaan van een gevoel van 'ik', 'mijzelf', of 'ego' in het bewustzijn of de geest. Sommige westerse boeddhisten hechten niet veel geloof in het bestaan van een leven na de dood. Deze mensen hebben echter wel vaak een groot vertrouwen in de leer van 'anatta' of niet-zelf, en passen het begrip wedergeboorte toe op het ontstaan van het zelf-concept in de geest.
Ook sommige beroemde bhikkhus, zoals bijvoorbeeld de Ajahn Buddhadasa in Thailand, hechten meer belang aan deze alternatieve betekenis dan aan de traditioneel boeddhistische betekenis uit het Pali Canon en andere oude geschriften.
Of wedergeboorte nu ja dan neen bestaat, is het belangrijk een onderscheid te maken tussen de termen 'wedergeboorte', dat 'opnieuw geboren worden betekent', en 'reïncarnatie', dat 'opnieuw incarneren' betekent. Feit is, dat geen mens echt weet of beide, of één van beide, wel degelijk bestaat. Alles hangt dus af van het persoonlijke geloof. Daarbij mogen we niet vergeten dat er naast 'wedergeboorte' en 'reïncarnatie' nog gesproken wordt over 'een bestaan aan gene zijde'...
Organisaties gespecialiseerd in wedergeboorte
- Vind nog meer organisaties gespecialiseerd in wedergeboorte op Zoek&Vind.
- Jouw organisatie er nog niet tussen? Voeg ze toe op Zoek&Vind!
Blogposts over wedergeboorte
Boeken over wedergeboorte
|