|
|
|
|
|
|
|
Auteur
Angelus
Geplaatst op
dinsdag 7 februari 2012 11:40
|
|
|
|
|
|
|
Dit nieuwsberichtje heeft een kleine aanloop nodig, vooraleer ter zake te komen, beginnende met een beetje uitleg over wat radon pecies is.
Radon is een scheikundig element met symbool Rn en atoomnummer 86. Het is een kleurloos edelgas. Het werd in 1900 door de Duitse fysicus Friedrich Ernst Dorn ontdekt en hij noemde het 'radiumemanatie', of emanatie (symbool Em).
In 1908 werd radon voor het eerst geïsoleerd door William Ramsay en Robert Whytlaw-Gray, waarbij ze het 'niton' noemden, afgeleid van het Latijnse 'nitens' dat als 'schijning' vertaald kan worden. Deze twee chemici bepaalden ook de dichtheid van het gas en concludeerden dat niton het zwaarste bekende edelgas was. Sinds ongeveer 1923 wordt het radon genoemd.
Er zijn weinig industriële toepassingen van radon. Voor medische doeleinden wordt het wel eens gebruikt bij radioactief labelen, maar nu kiest men vaker voor betere alternatieven.
Radon is het zwaarste edelgas. Bij standaardtemperatuur en -druk is het een kleurloos gas - maar, afgekoeld tot onder het vriespunt neemt radon een fosforiserende gele kleur aan en bij nog lagere temperaturen verandert dat in oranjerood. Hoewel radon een edelgas is, is experimenteel aangetoond dat het verbindingen kan aangaan met fluor onder vorming van radonfluoride.
Radon wordt in de aardkorst voortdurend geproduceerd door het verval van de langlevende isotopen van thorium en uranium die daar van nature voorkomen. In eerste instantie hoopt het gas zich op in grondwater om uiteindelijk in de atmosfeer terecht te komen. Daardoor komt radon in lage concentraties in de lucht voor. Als grondwater aan de oppervlakte komt, wordt het radon snel in de lucht losgelaten. Radon komt dus ook in drinkwater voor. Grondwater kan een hoge concentratie radon bevatten.
Radon komt ook voor in aardgas; doch wanneer aardgas bij de consument komt, is het grootste gedeelte echter al vervallen.
Als edelgas gaat radon dus met vrijwel geen enkel ander materiaal een chemische verbinding aan. Maar: radon is radioactief; het valt uiteen in andere (radioactieve) stoffen. Die stoffen hechten zich aan rondzwevende stofdeeltjes; deeltjes, die kunnen worden ingeademd. Als deze stofdeeltjes zich op longweefsel vastzetten, kan dit weefsel door de afgegeven straling worden beschadigd. Op deze manier kan op de duur longkanker ontstaan. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is radongas in veel landen, na tabak, de belangrijkste veroorzaker van kanker.
Volgens de Gezondheidsraad leidt blootstelling aan radon binnenshuis in Nederland evanals in België naar schatting 100 tot 1.200 extra gevallen van longkanker.
Aan radon wordt iedereen blootgesteld. Hoe groot de kans op longkanker is, hangt af van de tijd die iemand aan radon wordt blootgesteld en de concentratie waaraan iemand is blootgesteld. De gemiddelde kans per jaar voor een Belg of Nederlander om te overlijden aan radon is 1 op 20.000. Daarmee ligt het gezondheidsrisico boven het zogeheten Maximaal Toelaatbaar Risico (MTR).
Voor kankerverwekkende stoffen betekent deze MTR dat blootstelling aan een bepaalde stof hooguit één extra sterfgeval per jaar per miljoen blootgestelde inwoners mag veroorzaken.
De Wereldgezondheidsorganisatie heeft in 2009 de hoeveelheid radongas, die nog als veilig voor de gezondheid wordt beschouwd, fors naar beneden bijgesteld. De WHO stelt nu dat in gesloten ruimten niet meer dan 100 becquerel straling per kubieke meter mag voorkomen, eerder was die drempel gesteld op 1000 becquerel.
Tussen haakjes: de becquerel is de SI-eenheid voor radioactiviteit. Het wordt aangegeven met 'Bq' en beschrijft het aantal atoomkernen dat per seconde radioactief vervalt. De eenheid is genoemd naar Antoine Henri Becquerel. 1 becquerel is gelijk aan 1 radioactief verval per seconde.
De Wereldgezondheidsorganisatie wil dat mensen zich meer bewust worden van de gevaren van radon. Vooral in de winter is ventilatie belangrijk om te voorkomen dat radon zich ophoopt. Dat geldt vooral in kelders en ruimten die in direct contact staan met de aardbodem - hier zijn de concentraties radon het hoogst. Uit onderzoek blijkt dat radon met name extra risico's oplevert in combinatie met roken. Niet roken kan dus ook bijdragen in vermindering van de risico's.
Radon is van nature aanwezig in de buitenlucht. In woningen - en vooral kruipruimtes - kan radon zich in de lucht ophopen, waardoor de concentratie hier hoger is dan buiten. Door goed te ventileren daalt de radonconcentratie.
Radon ontstaat door het radioactief verval uit radium, een radioactief metaal dat van nature in de aardkorst aanwezig is. Het zit in onze gewesten bijvoorbeeld in klei- en zandgrond, gesteenten, et cetera, en dus ook in bouwmateriaal dat hieruit gemaakt wordt. Ook komt er radon in de lucht vrij bij het verbranden van kolen in een kolencentrale.
In tegenstelling tot een groot aantal regio's in het buitenland is in onze streken de bijdrage van de bodem aan de radonconcentratie in de woning beperkt (voor nieuwbouwwoningen gemiddeld 15 procent). Bouwmaterialen vormen de belangrijkste bron van straling in de woning (70 procent). De overige 15 procent komt uit de buitenlucht. Het is bijvoorbeeld bekend dat graniet radon afgeeft.
Kortom: in onze gewesten worden concentraties aangetroffen die variëren tussen 5 en 400 becquerel per kubieke meter lucht. De radonconcentratie in huis hangt af van zeer veel factoren zoals bodemsoort, bouwmaterialen, bewonersgedrag, aard van de woning en wijze van ventileren. Gemiddeld is de radonconcentratie in woningen in Nederland 23 Bq/m3. In Europees verband geldt de aanbeveling om bij nieuwbouw radonconcentraties hoger dan 200 Bq/m3 te voorkomen. Verder wordt aanbevolen om in bestaande woningen concentraties van meer dan 400 Bq/m3 te saneren. Dergelijke concentraties komen in onze gewesten niet of nauwelijks voor.
Radon is dus slecht voor onze gezondheid. Maar niet iedereen is daarmee eens...
Een half dozijn oude goud- en uraniummijnen ten zuiden van Helena, in de Amerikaanse Montana, trekken zieke mensen aan die zich in het radioactieve radongas koesteren en radioactief water opdrinken om hun gezondheid te verbeteren. Elke zomer worden deze mijnen meestal door leden van Amish - een protestantse geloofsgemeenschap - en Mennonieten - die in Nederland wel eens 'doopsgezinden' worden genoemd - bezocht om er te komen uitrusten, en om van hun artritis, lupus, astma en andere chonische kwalen af te geraken.
Deze mijnen bevatten radongas dat 175 maal boven de veiligheidsgrens uitstijgt. Toch grijpen er - naar het schijnt - miraculeuze genezingen plaats. Sommigen kwamen er in een rolstoel binnen en gingen zonder die tweewieler naar buiten...
Normaliter verblijft men er een 14-tal dagen - op hotel of in een kampeerterrein - en wordt er aangeraden om twee- tot driemaal per dag in de mijn zelf te vertoeven. De gemiddelde leeftijd van de bezoeker is 72 jaar. Mensen komen in de ondergrondse mijnen tezamen om met elkaar te praten, of om er aan een gezelschapspel te doen, zoals schaken, puzzelen of kaarten, bijvoorbeeld. Maar natuurlijk kun je er ook op je eentje een boek lezen, bijvoorbeeld.
Stel, dat er iets met jou mankeert... zou jij het aandurven om aldaar een mirakel afte wachten?
Reageer
Opgelet: momenteel ben je niet ingelogd. Om onder jouw eigen naam te posten kun je hier inloggen.