ProfielWie ben ikMijn interessesMijn poëzieBerichtenVriendenBeheer

Filosoferen over de morele zijde van moord en over kannibalisme

Angelus Auteur
Angelus

Geplaatst op
dinsdag 20 december 2011 0:53

Maak kennis met de 58-jarige Michael Sandel, een professor aan de Harvard Universiteit... In Deel 1 van zijn 12 lezingen komt het thema ‘De morele kant van moord aan bod’.

Anders gezegd: (1) zou je in staat zijn een mens te doden, opdat anderen overleven? – en (2) niets doen, zelfs indien je weet dat vijf mensen binnen de enkele minuten voor je eigen ogen zullen gaan sterven - maar (3) indien je dan toch iets zou kunnen doen, wat precies?

Dan introduceert Sandel ons de principes van het utilitarisme. Je weet wel: het filosofische denken dat Jeremy Bentham (1748-1832) ons bracht, gebaseerd op de ethische stroming waarin een menselijke handeling een bijdrage levert aan het algemeen nut, welzijn en geluk van alle mensen. De term ‘geluk’ in de utilitaristische ethiek is de som van plezier minus pijn. Vermijden van pijn en verwerven van plezier zijn - volgens dit filosofische denken - dan ook de motieven voor elk menselijk handelen.

Het utilitarisme is begonnen met David Hume (1711-1776), die op zijn beurt werd geïnspireerd door het hedonisme van Epicurus. Het utilitarisme is daarna uitgewerkt door Jeremy Bentham en John Stuart Mill (1806-1873). Met John Stuart Mills' ‘Utilitarianism’ uit 1861 heeft het utilitarisme pas echt gestalte gekregen.

Na deze introductie verhaalt Michael Sandel de waargebeurde 19e-eeuwse rechtzaak waarbij drie mensen waren betrokken die zich aan kannibalisme hadden schuldig gemaakt. Nadat ze 19 dagen lang - zonder eten of drinken - in een roeiboot in de oceaan ronddobberden, besloot de kapitein de jongste onder hen om te brengen, opdat hijzelf en de twee anderen zouden kunnen overleven...

Daarop volgde in de overvolle aula een interessant debat over ‘de morele waarde en de deugdzaamheid van het utilitarisme’.

Nadat de meerderheid van de aanwezige studenten ervoor gekozen had om één persoon te laten sterven teneinde 5 andere mensenlevens te redden, schotelt Sandel ons dus drie gelijkaardige raadsels voor; raadsels, die het voor ons denken niet gemakkelijker maken.

Vrij snel wordt het duidelijk dat de veronderstellingen die aan de grondslag liggen van ons morele denken geconfronteerd wordt met innerlijke tegenstrijdigheden en dat op de vraag ‘Wat is juist en wat verkeerd?’ niet altijd zwart-witte antwoorden kunnen gegeven worden.


In de rubriek ‘Eclecticus’ hebben we een stukje van Michael's lezing afgedrukt en gaan we iets dieper op beide thema's in...

- Oeps! Nog altijd geen Eclecticus?... Klik dan vlug op deze link! -

Commentaar


eagle Gepost op: 20/12/2011 20:40:41
eagle

Wat te doen als zich op het ene spoor Jezus bevind met vier leerlingen en op het andere een misdadiger. Of op het ene spoor Hitler en vier van zijn naaste medewerkers en op het andere een Jood. Of op het ene spoor vijf stokoude mensen en op het andere een bloedmooie jonge vrouw. Of op het ene spoor vijf oerdomme mensen en op het andere Einstein. Of jaren later blijkt dat onder de vijf personen die je hebt gered ten koste van die ene, er eentje jaren later is uitgegroeid tot Stalin. En zo kunnen we nog heel wat op een hoop fantaseren om onze ‘morele’ hersenen te pijnigen.

 

Wie zegt dat die jonge man in de boot geen veel groter toekomstig potentieel had dan de drie anderen? En misschien waren de vrouwen en eventuele kinderen van die drie personen wel gelukkiger als hun echtgenote op zee zat i.p.v. thuis. Ik wil hiermee zeggen dat morele keuzes op basis van aantallen niet juist hoeft te zijn. En uiteindelijk zijn de dingen gebeurt zoals ze gebeurt zijn en dus konden ze op dat moment op die plaats niet anders dan zo gebeuren,wat we er achteraf ook mogen over denken.     

 

M.a.w. welke keuze we ook maken, we handelen op basis van onwetendheid, al kan dat niet zo lijken. Als we de liefde hadden, misschien zouden we dan moreel kunnen handelen.


Angelus Gepost op: 20/12/2011 20:57:20
Angelus

Het geheel berust op hypothesen, maar laten we ze ietwat realistisch houden. Terwijl jij daarin die trolley zit, weet je natuurlijk niet wie die 5 mensen zijn, noch weet je op dat ogenblik dat die ene een misdadiger is.

Het gaat hier over filosoferen over moraal, met de bedoeling om aan de weet te komen wanneer eens mens ja dan neen op een goede/minder goede manier handelt. Filosoferen heeft dus niets te maken met fantaseren.

Wel ga ik voor 100% akkoord met jouw eindconclusie, zijnde: “Welke keuze we ook maken, we handelen op basis van onwetendheid. Als we de liefde hadden, misschien zouden we op een morele manier kunnen handelen.”

En zo belanden we terug bij de filosofie hamvragen: "Wat wordt met het woordje 'moreel' precies bedoeld?" - Beschikt eeniedere cultuur, godsdienst, samenleving, of wat dan ook, niet over een specifiek vorm van een eigen 'moraliteit? - “Vanuit moreel standpunt...: wanneer gedraagt de mens zich ‘op de juiste manier’?” - En, zoals je op Eclecticus hebt kunnen lezen: “Hoe en waarom wordt de definitie gewijzigd, afhankelijk van de situatie?”

Anders gezegd: laten we Jezussen, moordenaars en Hitlers erbuiten laten, ons richten op naamloze mensen van vlees en bloed, en de hoofdvraag trachten te beantwoorden...

Reageer


Opgelet: momenteel ben je niet ingelogd. Om onder jouw eigen naam te posten kun je hier inloggen.

Mijn naam:    
Mijn e-mail adres:    
Mijn commentaar:
Verificatie:
Typ de code hierboven in:
 


Adverteren
Zoek&Vind
Spiritualia
Contact
Copyright © 2008-2012 Spiritualia. Alle rechten voorbehouden. | Privacy Statement | Gedragscode | Algemene Voorwaarden