Voor de verbruiker maakt gemanipuleerd voedsel niets uit

Geloof me of niet, maar verbruikers hebben er geen problemen mee om voedsel aan te kopen dat genetisch versleuteld is. Dat is de conclusie van een groot Europees onderzoek dat in Nederland is uitgevoerd door de Technische Universiteit uit Delft.

Tweederde van de Nederlandse consumenten werpt geen enkele blik op het etiket van eten om te controleren of het ja dan neen gemanipuleerd is. Alleen een kleine minderheid controleert de aankopen in de supermarkt. In de rest van de onderzochte landen reageren burgers net zo stoïcijns op gemanipuleerd voedsel, vooral op slaolie en margarine.

"Wat deze studie aantoont is dat, wat mensen ook zeggen in opiniepeilingen, de meesten niet bewust genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen negeren in de supermarkt," verklaarde Vivian Moses, projectleidster professor van het Londense 'Kings College'. Het onderzoek duurde twee jaar duurde en vond plaats in tien Europese landen.

Ook de commissie-Terlouw, die zich reeds in 2002 over genvoedsel boog, kwam ongeveer tot hetzelfde inzicht. Zij concludeerde tevens dat een meerderheid van de Nederlandse bevolking genvoedsel wel zou willen accepteren als het maar goed wordt gecontroleerd.

Het Nederlandse Centraal Bureau Levensmiddelen liet vorige week dinsdag weten blij te zijn met het nieuwe onderzoek: "Het toont aan dat de consument zich rationeel toont en zich niet bang laat maken door emotionele discussies van de fanatieke tegenstanders."

Het is een feit: Greenpeace voert al jaren campagne tegen genetisch gemanipuleerde voeding. Volgens Greenpeace weten consumenten niet altijd of ze gentech-voedsel kopen. Bijvoorbeeld: op melk of vlees staat niet dat dieren gentech-voer hebben gekregen. "En dat terwijl 90 procent van het veevoer is gemanipuleerd." Uit Europees onderzoek zou volgens Greenpeace blijken dat 58 procent van de Europeanen tegen gentech-voedsel is.

Besluit: via opiniepeiling komt men te weten dat 58% tegen gentech-voedsel is, maar het kan een waarheid zijn als een koe, dat mensen onbewust gaan shoppen en de etiketeringen niet lezen. We leven nu eenmaal in zulk een 'drukke wereld' dat de mens zogezegd geen tijd heeft om de kleine lettertjes (lees: futaliteiten) te bekijken.

Iets over Bt-gewassen:

"Binnen de EU wordt er overigens tot nog toe maar één genetisch gemodificeerde gewas, of GM-gewas, commercieel verbouwd: maïs die een gen heeft gekregen van de bodembacterie Bacillus thuringiensis (afgekort Bt)," vertelde Henk Schouten, een duidelijke voorstander van gen-techniek en onderzoeker bij Plant Research International (PRI) in Wageningen (een onderdeel van Wageningen Universiteit en Research centrum), en hij vervolgt met:

"Die bacterie produceert van nature verschillende soorten gif die elk een bepaald type insecten doden. Die verschillende Bt-gifstoffen worden al tientallen jaren op grote schaal geproduceerd als bestrijdingsmiddelen voor de landbouw. Zelfs in de biologische landbouw worden ze gebruikt, want ze zijn van biologische afkomst. Door zo'n Bt-gen in te bouwen in de maïs, kunnen de planten zelf het gif maken dat er bij andere gewassen van buitenaf overheen gespoten wordt. Het verschil is dat er dan minder van in de bodem en op andere planten terechtkomt.

Bovendien hoeft het gif niet meer in grote tanks naar de akkers getransporteerd te worden. Doordat de maïsboorderrupsen geen gaatjes meer maken in de maïsplanten, krijgen ook minder schimmels de kans om de kolven te infecteren. Die schimmels geven normaal een hoop problemen, omdat die op hun beurt weer stoffen afscheiden die giftig zijn voor de mens.

Op anderhalf procent van de maïsvelden in Europa wordt deze Bt-maïs verbouwd, maar niet in Nederland. Hier komen namelijk (nog) geen maïsetende insecten voor.

Naast de 51 variëteiten aan Bt-maïs, bestaat er ook Bt-katoen. Daarmee wordt zelfs bijna 95 procent bespaard op insekticiden. Een andere succesvolle resistentietransgeen is Rainbow papaya, dat niet meer vatbaar is voor de papaya ringspot virus. Dat virus verwoestte in de jaren negentig bijna de volledige papajateelt op Hawaii. Sinds 1998 wordt daar nu virusresistente GM-papaja verbouwd en is uit de praktijk (en uitgebreid onderzoek) gebleken dat het veilig en milieuvriendelijk is.

Toch zijn er twee negatieve effecten die gentechnologie op het milieu zou kunnen hebben. Het eerste is het risico van uitkruising. Dat houdt in dat stuifmeel van een GM-plant terecht kan komen op een natuurlijke verwant, die daardoor resistente nakomelingen krijgt. Zo zou het theoretisch kunnen gebeuren dat zulke planten gaan woekeren in de natuur, omdat ze een voordeel hebben boven andere planten. In de praktijk is dit effect tot nu toe verwaarloosbaar klein gebleken.

Het tweede punt is dat sommige GM-gewassen ook antibioticaresistentiegenen bevatten, die ongevoeligheid voor antibiotica zouden kunnen veroorzaken bij bacteriën. Maar het zijn doorgaans niet dezelfde antibiotica als die in de geneeskunde gebruikt worden, en de European Food Safety Authority concludeerde in 2004 dat de risico's van gebruik minimaal zijn. Vanwege de controverse hebben onderzoekers intussen wel steeds meer alternatieve technieken gezocht en gevonden, waarbij het inbouwen van deze genen niet meer nodig is voor de productie van GM-gewassen. Die methode zal dan ook op den duur waarschijnlijk helemaal niet meer gebruikt worden.

De hamvraag is: wat is schadelijker en een groter gevaar voor onze ecosystemen: reguliere landbouw, met haar synthetische bestrijdingsmiddelen, of gentechnologie? En hoe nijpend is de vraag om hogere voedselproductie door onze groeiende wereldbevolking? Juist in arme landen, waar de grootste verliezen worden geleden door plantenziekten, kan de voedselproductie aanzienlijk worden verhoogd met transgene (of cisgene) resistente gewassen."

Henk Schouten besluit met: "Veel van het onderzoek vindt bovendien plaats op universiteiten, die doorgaans nobele motieven hebben en geen winstoogmerk. Een voorbeeld hiervan is de ontwikkeling en verspreiding van de virusresistente papaja: de universiteiten van Cornell en Hawaï maakten samen de resistente planten en droegen het octrooirecht over aan de Hawaiiaanse vereniging van papajatelers. Hierbij werd een speciaal contract opgesteld dat garandeerde dat kleine boeren nooit royalties voor de techniek zouden hoeven betalen.

En het principe van de Golden Rice-makers bijvoorbeeld is om de zaden van GM-rijst gratis te verspreiden onder kleine boeren in ontwikkelingslanden. Deze rijst bevat pro-vitamine A en kan ernstige gebreksziekte bij kinderen voorkomen. Desalniettemin zijn ook jegens dat project veel milieuorganisaties wantrouwig, en zij proberen met grote reclamecampagnes het publiek ervan te overtuigen dat gentechnologie niet in de haak is.

Als je de feiten op een rij zet, blijken de bezwaren tegen gentechnologie vooral gebaseerd op onbestemde gevoelens en het principe van natuurlijkheid. Maar 'natuurlijk' is onze leefwijze allang niet meer. De kernvraag is hoe principieel we moeten zijn als we vergiftiging van de natuurlijke fauna kunnen voorkomen en mensen kunnen redden van verhongering."

Geen genetische manipulatie in Nederland?...

Draai het, of keer het: genetische manipulatie is knip- en plakwerk met genen. Genen zijn de dragers van erfelijk materiaal. Het zijn de 'bouwstenen' van elk levend organisme: plant, dier, mens, virus of bacterie.

Doel van genetische manipulatie is het overbrengen van een gewenste erfelijke eigenschap. Daartoe wordt een gen uit het ene organisme 'geknipt' en in het andere organisme 'geplakt'.

De samenstelling van een plant of dier verandert ook bij klassieke veredeling. Maar genetische manipulatie mengt de 'bouwstenen' van de ene soort met de andere. Maïs kan een eigenschap krijgen van een vuurvliegje. Deze menging is onnatuurlijk: het doorbreekt soortgrenzen.

De verwachtingen van genetische manipulatie zijn hooggespannen. Maar de gevolgen voor mens en milieu zijn vaak onvoorspelbaar. Toch staan genetisch gemanipuleerde gewassen ruimschoots op het veld. En producten met gemanipuleerde ingrediënten liggen volop in de supermarkt.

Volgens Greenpeace is dit de omgekeerde wereld. Een techniek die zoveel onduidelijkheid oproept, mág niet zomaar terechtkomen in de natuur of op de markt. Er is maar één conclusie: genetisch gemanipuleerde gewassen weghouden van het veld én uit de winkelschappen. En daarom die actie: confetti-kanon tegen gentechmaïs van Monsanto - en de actie: 'Zaai veilig, of zaai niet.'

Zo, beste lezer, indien je het geduld heb gehad om bij deze laatste regel te belanden en in de veronderstelling dat je alles hebt gelezen: heb jij ook een opinie?...

Commentaar

---

Reageer

---

Mijn naam:
Mijn e-mail adres:
Mijn commentaar:
Verificatie:	Typ de code hierboven in: